Dé tips voor Rome

Naar huis gaan zonder op het Piazza Navona te zijn geweest kan echt niet. En dat geldt voor meer. De beste tips op een rij.

Top 10 bezienswaardigheden Rome

Omdat Rome zo groot is, hebben we hier wat informatie voor de top 10 tips voor de Must Sees van Rome verzameld. Andiamo!

Romeinse keizers staan niet om hun zachte kant bekend. Integendeel. Ze hielden van hard en gewelddadig. Liever bloederige spektakels dan toneel – zoals bij die slapjanussen van Grieken. Keizer Flavianus liet er een amfitheater voor bouwen, dat in het jaar 80 door zijn zoon Titus werd ingewijd. Het werd gevierd met honderd dagen spelen. Op één dag gingen er 5000 wilde dieren doorheen. Eeuwenlang organiseerden de Romeinen hun spelen. Uiteindelijk zouden het nijlpaard, de leeuw en de olifant ervan uitsterven in Noord-Afrika.

Duim omlaag: dood

Wie in de 21ste eeuw in het Colosseum, zoals het amfitheater al in de Oudheid werd genoemd, rondloopt voelt nog steeds de dood. De gladiatoren moesten met een zwaard de wilde dieren te lijf. Waren ze uitgeput, dan staken ze hun hand op. De baas van de spelen koos dan voor doden of sparen, het publiek hielp mee door de duim naar beneden (dood) of naar boven te houden. De meeste gladiatoren waren krijgsgevangen, ontsnapte slaven of misdadigers. Veel kansen op overleven hadden ze niet. Als ze de arena inkwamen hoorden ze Morituri te salutant te roepen. Zij die gaan sterven groeten u.

Wereldwonder

In 1992 staat het Colosseum er beroerd bij. Vervuiling en verkeersdrukte hebben hun tol geëist. De gemeente besluit tot renovatie. Als die af is komt het Colosseum als enige Europese monument op de vernieuwde lijst van de zeven wereldwonderen.

Je loopt er zo naar binnen: er is geen kassa, geen entree, het kost je niets. Maar er is bijna niets zo spectaculair als juist het binnengaan van het Pantheon. Een donkere ruimte met een gigantische koepel er boven op, waar door een rond gat het licht een scherpe bundel op de nietige mensjes beneden werpt. 

Hemel

Geen wonder dat het Pantheon in zoveel kunst een rol speelt. Quinten, een van de hoofdpersonen van Harry Mulisch 'De ontdekking van de hemel' vindt er zijn vader, misschien wel omdat het dak van het Pantheon op de hemel lijkt. In de 3de eeuw schreef Dio Cassius: ‘Misschien heeft het die naam, omdat er beelden van veel goden staan, maar volgens mij komt het, omdat het Pantheon door zijn koepel op de hemel lijkt.’

Rozenblaadjes

Het Pantheon begon als tempel, en is nu een kerk. Marcus Agrippa, de schoonzoon van keizer Augustus, bouwde hem in 27 voor chr. M(ARCUS) AGRIPPA L(UCII) F(ILIUS) CO(N)S(UL) TERTIUM FECIT staat er boven de gevel: Marcus Agrippa, zoon van Lucius, voor de derde keer consul, heeft deze tempel laten bouwen.

Tegenwoordig vinden er missen plaats. Op eerste pinksterdag wel een heel bijzondere. Henk van Gessel, in Dominicus Rome: ‘De Heilige Geest daalt dan niet in vurige tongen op de gelovigen neer, maar in de vorm van een regen aan rode rozenblaadjes.'

Wie niet onder de indruk komt van de fresco’s van Michelangelo in de Sixtijnse kapel, is een barbaar of blind. Een overval is het, met kleuren, beelden en 600 geschilderde figuren. De apotheose van een bezoek aan de Vaticaanse Musea en het is het in de rij staan waard (de rij van de Vaticaanse musea dus). Hoewel je die rij kunt omzeilen door van te voren je kaartjes te kopen op het internet, of mee te gaan met een rondleiding.

Vaticaanse musea

Zeven kilometer kunst. Dat krijg je als je de zalen van de Vaticaanse musea achter elkaar legt. Op één dag niet te doen. In de Vaticaanse musea staan en hangen Rome's grootste en indrukwekkendste beelden- en schilderijencollecties.

Sint Pieter

De Sint Pieter is ook al zo’n aanslag op de zintuigen. Groot, rijk, en zo veel te zien dat de prikkeldrempel gemakkelijk overstegen wordt. Vergeet niet te gaan kijken naar Michelangelo’s Pietá en Bernini’s baldakijn, boven het altaar. Wikipediaweetje: de Sint-Pietersbasiliek was de grootste kerk ter wereld tot 1989, toen ze in grootte werd overtroffen door de Basilique Notre-Dame de la Paix, een kopie van de Sint-Pieter in Yamoussoukro, Ivoorkust. De beste reli-souvenirs koop je in de souvenirwinkel op weg naar buiten.

NB op zondag gesloten, behalve de laatste zondag van de maand, dan is er gratis toegang van 9-12.30 uur
NB 2 In een korte broek, een kort rokje of een mouwloos shirtje kom je er niet in

De Fontana di Trevi is een icoon in de film en in het echt. Miljoenen verdringen zich om er een muntje in te werpen – wie dat niet over zijn linkerschouder doet, zal niet terugkeren naar Rome. Ze doen het eigenlijk om de beelden van Nicola Salvi, ontwerper van toneeldecors en vuurwerkscènes, te zien natuurlijk. 

Zeegod

Al in de 15de eeuw waren er plannen voor een fontein op de plek waar het water van het aquaduct de stad in kwam. Het zou zo’n 300 jaar voordat die er uiteindelijk kwam, maar toen hadden de Romeinen ook wat. Het pleintje waarop de fontein is gebouwd, veranderde dankzij Nicola Salvi in een theater. Een pleinbreed decor met water ervoor. De zeegod Oceanus kreeg de hoofdrol. Hij staat op een schelp, voortgetrokken door paarden.

Beste water

De fontein was ook een belangrijk waterwerk. Vanuit de Trevi fontein werden vijftien andere fonteinen van water voorzien. Het was het beste en zoetste water van Rome. ‘Toen Michelangelo op 87-jarige leeftijd eenzaam stierf, vond men in zijn kelder een fles azijn en vijf vaten Trevi-water’, schrijft Henk van Gessel in zijn Rome-gids (Dominicus).

Anita en Fellini

De fontein werd nog beroemder dan die al was dankzij Fellini. Die zette de hoofdrolspeelster van La dolce vita, Anita Ekberg, in een strapless zwarte avondjurk midden in de fontein. (niet proberen na te doen, je belandt op het politiebureau…).

Het is het religieuze, politieke en economische centrum van het oude Rome. Waar nu het de resten van tempels en erebogen de aandacht trekken, speelde zich in de jaren van het Romeinse Rijk het dagelijks leven af.

Het Forum Romanum, letterlijk Romeinse markt, is de plek waar de Romeinen als gekken hebben gebouwd. Er kwam een vergaderzaal van de senaat en een spreektribune, er verrezen tempels, gebouwen voor de handel en de rechtspraak, en erebogen, erezuilen en beelden.

Koeien

Na de ineenstorting van het Romeinse imperium, raakte het forum overwoekerd door gras. In de Middeleeuwen graasden er koeien, zonder een idee te hebben wat er onder hun poten allemaal was gebeurd. Voor de mensen gold dat ook – althans, voor wat betreft het hebben van een idee van het verleden van de plek. Tót in de 19de eeuw werd gestart met opgravingen. Toen ineens werd duidelijk waarop de koeien eigenlijk liepen.

Van bovenaf

Tip: bekijk het Forum Romanum van bovenaf. Je kunt in de rij gaan staan en met een groep langs alle hoogtepunten van het Forum Romanum gaan. Maar wil je sneller, op eigen houtje, én het beste overzicht hebben, ga dan naar het Piazza del Campidoglio, loop de Via del Campidolgio in, en geniet.

Wie geen katholiek was en toch in Rome stierf had pech. Tót begin 18de eeuw, toen de paus rijke protestanten toestemming gaf hun doden op een weiland te begraven. Dat landje ontwikkelde zich tot een chic kerkhof, het cimitero acattolico, letterlijk de niet-katholieke begraafplaats. John Keats en Percy Shelley liggen er, en ook de Nederlandse beeldhouwer Pier Pander vond er zijn laatste rustplaats.

Verstopt

De begraafplaats ligt een beetje verstopt aan het begin van de wijk Testaccio, vlak achter de piramide van Cestius, een heuse piramide in Egyptische stijl die het ook waard is even te bekijken (als hij ooit weer uit de steigers komt). De piramide is een grafmonument, voor Gaius Cestius Epulo(nius) gestorven in 12 v.Chr.

Fotogenieke katten

Het kerkhof is de mooiste plek voor de doden, maar ook voor veel levenden. Waarom? Omdat je nergens zo tot rust komt als daar, er vogels fluiten, het groen alle graven wellustig omslingert, en het een park is geworden waar geen aangelegd park tegenop kan. Er is ook een goed verzorgde kattenkolonie. Als de zon schijnt liggen de katten soms fotogeniek op de graven.

Kardinaal Scipione Borghese hield van kunst en was beschermheer van Bernini en Caravaggio. Slim, want zo kon je nog eens wat op de kop tikken. Zijn collectie was in zijn eigen tijd al befaamd. Tegenwoordig nog meer, de Galleria Borghese wordt nu wel de belangrijkste kunstcollectie na die van de Vaticaanse musea genoemd.

Highlights

Het beroemdste schilderij uit de collectie van de kardinaal is Raphaels Kruisafname (van Christus). Van gelijk belang zijn Caravaggio’s Jongen met fruitmand, zijn zelfportret als de zieke Bacchus en zijn Madonna van de slang. Een ander topstuk is Titiaans schilderij over de Hemelse en Aardse Liefde. Wat beelden betreft zijn die van Bernini top of the bill, waaronder zijn Apollo en Daphne en David.

Villa en park

Het gebouw waarin de kunstcollectie is gehuisvest, is de villa van de kardinaal zelf. De Nederlander Jan van Santen ontwierp haar. Die woonde in Rome, waar hij door het leven ging als Giovanni Vasanzio. Het pand is groots, en staat in een nog grootser park, dat, verwarrend, Villa Borghese heet. Je kunt er heerlijk relaxen in het groen en fijn mensen kijken. Het park is gratis te bezoeken. De villa en de kunst alleen als je vooraf gereserveerd hebt.

Je kunt er momentjes hebben die je het gevoel geven dat alles goedkomt. Door het wereldse, theatrale gevoel dat het plein met zijn fonteinen geeft, maar ook doordat het lijkt alsof je er in een schilderij staat. Stel je voor. Je stapt uit een bar waar je hebt gezeten omdat het giet van de regen. Buiten knalt de lucht open, ineens baadt alles in het licht. Pasteltinten alom, de Sant'Agnese in Agone en het hele plein erbij zien eruit als in de zeventiende eeuw. Het schilderij blijkt nog te bestaan ook. De Nederlander Van Wittel, in het Italiaans Vanvitelli, heeft in 1699 het plein en de kerk geschilderd.

Atletiekbaan

In agone was de oude naam van het Piazza Navona (piazza in agone), het betekent zoiets als de plaats waar competities gehouden worden. In de Oudheid stond hier een stadion voor loopwedstrijden.

Schilders

Tegenwoordig is er meer competitie tussen de schilders die op het plein hun waren proberen te slijten aan de toeristen. Let op: er werken ook echte kunstenaars. Loop niet zomaar aan alle schilders voorbij.

Iets drinken

Er zitten veel toeristenfuiken aan het plein, het enige echt Italiaanse restaurant plus café (ze hebben twee zaken) is Tre Scalini.

Het zijn niet zómaar trappen die opstijgen vanuit het Piazza di Spagna. De straatbrede trappen, officieel Scalinata della Trinita dei Monti genoemd naar de kerk waarheen ze leiden, zijn volgens velen de mooiste trappen ter wereld. Ze zijn ook een beetje heilig. De drie delen waaruit ze bestaan zijn een verwijzing naar de Heilige Drieëenheid.

Engels accent  

Je zou hier dus eigenlijk eerbiedig naar boven moeten sluipen. Maar dat doet niemand. De laatste eeuwen zijn de trappen vooral een populaire, internationale ontmoetingsplek. Al in de 18de eeuw kon je er struikelen over de Engelsen. De Romeinen spraken zelfs over het ghetto degli inglesi. John Keats had een optrekje aan het Piazza di Spagna, met uitzicht op de trappen. Nog altijd is er een Engelse tearoom op het plein, Babington’s Tearoom.

Azalea’s

Elk jaar als de lente doorzet, worden de treden van de Spaanse trappen volgezet met bloeiende azalea’s. De Romeinen noemen dat Infiorata di Piazza di Spagna.

Beneden: chic shoppen en een fontein

Creditcard bij de hand houden. De buurt beneden aan de trappen is de buurt van de designershops. Gelukkig kun je nog gratis water drinken in de fontein, de Fontana della Barcaccia, de fontein van het bootje. Het is een bijzonder ontwerp, dat laatste werk van Pietro Bernini, de architect die over in Rome zijn sporen heeft nagelaten. Het bootje is een herinnering aan de overstroming van Rome van 1598, toen met kerst de halve stad onder water kwam te staan.

De Via Appia was de eerste Romeinse snelweg. In 312 v. Chr. werd hij aangelegd, uiteraard bedoeld voor de legioenen. De weg liep naar Brindisi, ruim 540 km verderop aan de Adriatische kust. De rijken woonden aan de weg, en hadden er hun graftombes. Maar er vloeide ook bloed. Spartacus en 6000 andere opstandige slaven werden op de Via Appia gekruisigd.

Catacomben

Naar de Via Appia ga je voor de sensatie op een 2000 jaar oude weg te lopen, maar ook om de catacomben te bezoeken. Onder de weg ligt een tunnelnetwerk van zo’n 300 km, waar de vroege christenen hun doden begroeven.

Groen 

De Via Appia is behalve een van de grote bezienswaardigheden in Rome ook gewoon een lekker stukje natuur. De weg is tegenwoordig onderdeel van het Parco Regionale dell’Appia Antica, een groene long van 3500 ha. Je kunt er prettig wandelen en fietsen, vooral op zondag.

Top 10 tips & trucs voor Rome

Rome barst van de bezienswaardigheden. Van wereldberoemd tot 'onontdekt'. Wij zetten een aantal bekende- en onbekende attracties op een rij en geven je een paar leuke tips mee.

  1. Beklim de koepel van de Sint Pieter
    Nee dit is geen toeristenfuik. Er zijn weliswaar veel toeristen, maar het is bijzonder intrigerend onder de spelonken van de koepel door te lopen, vanuit de koepel naar beneden te kijken en het fantastische uitzicht op het Sint-Pietersplein en Rome te fotograferen. Dit is ook de enige manier om echt te bevatten hoe immens groot de koepel van de Sint Pieter is.
  2. Zondag vroeg opstaan
    Op zondagochtend heel vroeg opstaan en door de stad slenteren. De aangename stilte wordt alleen doorbroken door luidende kerkklokken.
  3. Het paleis met de mooiste kunstcollectie
    Bezoek het Palazzo Doria Pamphili. Qua sfeer en kunstcollectie een van de mooiste paleizen van Rome, maar er komen slechts weinig toeristen.
  4. Bekijk de badkuip van de paus
    Ga naar de Engelenburcht, want wie wil er niet weten hoe de badkuip van de paus eruit zag? En ach, dat uitzicht op de Sint Pieter is ook niet verkeerd, en al helemaal niet onder het genot van een cappuccino op het dakterras.
  5. De Mozes van Michelangelo
    In de kerk San Pietro in Vincoli (op loopafstand van het Colosseum) komen nauwelijks toeristen, maar hier staat wel een van de beroemdste beelden van Rome: de Mozes van Michelangelo.
  6. Drink je cappuccino staand aan de bar
    De oude Italiaanse truc die je vooral in Rome veel geld kan besparen, is staand een cappuccino drinken in een bar. Dat bespaart je vaak de helft van het geld dat je op het terrasje zou betalen.
  7. Scoor een gratis gidsje
    Bij de vele kiosken van het VVV in Rome (o.m. bij Engelenburcht en Forum Romanum) is dit handige Engelstalige gidsje ‘Bernini in Rome’ verkrijgbaar. En nog gratis ook. Er worden 17 werken van Bernini behandeld die je niet mag missen.
  8. Cimitero Acattolico aan de Via Caio Cestio
    De Cimitero Acattolico ofwel de protestantse begraafplaats is een heerlijke oase van rust aan de Via Caio Cestio. Met prachtige graven van o.a. John Keats, Percy Bysshe Shelley en August, de zoon van Goethe. Gratis entree.
  9. Ga gratis naar staatsmusea
    Inwoners van de EU van onder de 18 en boven de 65 hebben gratis toegang tot staatsmusea. (let op: Vaticaanse Musea en Capitolijnse Musea zijn particuliere instellingen waar deze regel niet geldt.)
  10. Thermen van Caracalla
    De thermen van Caracalla geven een prachtige indruk van hoe immens groot de Romeinse badhuizen van Rome zijn geweest. Lekker ronddwalen over een opgravingterrein waar de meeste toeristen aan voorbij gaan.

Een stedentrip naar Rome boeken

Wil je Rome met eigen ogen zien? Boek dan een stedentrip bij de ANWB. Veilig, vertrouwd en altijd het met voordeel van je ANWB-lidmaatschap. Samen met onze reispartner Stedentrips.nl zochten we de allerbeste aanbiedingen voor je uit. Altijd met gratis extra's.

Bekijk de top 10 stedentrips Rome

Bekijk ook stedentrips naar Rome van onze reispartner Pharos Reizen