De leukste bezienswaardigheden van Antwerpen

Antwerpen is een interessante stad waar modern en vroeger door elkaar lopen. Verplaats je te voet of per fiets, van hoogtepunt naar hoogtepunt. De wereldhaven en de gotische Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, de art-nouveaupanden aan de Cogels-Osylei en het bijzondere Centraal Station: ga het zien! Bezoek musea zoals Chocolate Nation en het MAS en relax in de botanische tuin of op de Grote Markt.

1. Het Rubenshuis: het leven van de wereldberoemde schilder

Breng een bezoek aan het Rubenshuis en voel je even te gast bij de meester zelf. Peter Paul Rubens (1577–1640), een van de grootste barokkunstenaars, woonde en werkte hier 25 jaar lang met zijn gezin. In dit statige maar toch gezellige huis maakte hij zijn beroemdste schilderijen. Hij ontving er belangrijke gasten en hij verzamelde er kunst.

Het geliefde topstuk is de Annunciatie, waaraan Rubens begon na zijn reis door Italië. Wat een inspiratie deed hij daar op. Op het schilderij zie je de engel Gabriël die Maria vertelt dat zij de moeder van Christus wordt. Het schilderij straalt een warme, huiselijke sfeer uit: Maria met haar mandje vol naaiwerk en een poes die tevreden ligt te slapen.

2. De helden van de Grote Markt

De Grote Markt laat maar eens even zien hoe Antwerpen eruitzag in de late middeleeuwen én hoe rijk de stad werd in de zestiende en zeventiende eeuw. Dat zie je aan de sierlijke gildehuizen en het stadhuis in renaissancestijl. Het meest in het oog springt Het Pand van Spanje (nummer 7). Boven op de gevel staat Sint Joris, klaar om de draak te verslaan, die nog net aan de gevel lijkt te bungelen.

In het midden van de markt staat de Brabofontein, die de legende vertelt van Silvius Brabo. Hij versloeg de reus Druoon Antigoon, die de handen afhakte van schippers die geen tol betaalden. Brabo gooide de hand van de reus in de Schelde. Volgens het verhaal komt van dat ‘handwerpen’ de naam Antwerpen. Waarschijnlijker is dat de naam verwijst naar een zandplaat in de rivier: de aanwerp.

3. MAS: hoe water Antwerpen met de wereld verbindt

De haven, scheepvaart en Antwerpen horen bij elkaar en dat is altijd zo geweest. Om de ontwikkelingen van de stad te begrijpen, bezoek je het MAS, Museum aan de Stroom.

De architectuur is waanzinnig. Tien robuuste paviljoens van rood zandsteen staan opgestapeld als een moderne stadstoren. Tussen die bouwlagen slingeren metershoge, gebogen glaspartijen omhoog die licht en uitzicht vangen. Op zestig meter hoogte wacht een panoramisch uitzicht over de stad, de Schelde en de haven.

4. Het Eilandje: van vergeten havengebied tot hipste wijk

Het Eilandje in het noorden van Antwerpen is het oudste havengebied van de stad. De buurt raakte in verval, maar vanaf de jaren tachtig kreeg het gebied nieuw leven. De oude pakhuizen en hangars zijn omgetoverd tot cafés en restaurants, terwijl het stoere, maritieme karakter mooi bewaard is gebleven.

Dat voel je ook op de Dokmarkt. Aan de Napoleonkaai verkopen handelaren van juli tot oktober elke woensdag verse producten: groente, fruit, vis, kaas, wafels, chocolade en kleurrijke bloemen. Doe zoals de Antwerpenaren: neem een glaasje cava en wat oesters en geniet van het uitzicht.

5. Chocolate Nation: een zoete sensatie

In Chocolate Nation stap je een wereld binnen waar het ruikt naar warme cacao en verse pralines. Je reist van de cacaoplantages naar de Antwerpse haven en ontdekt hoe Belgische chocolade zo beroemd werd via verhalen en geluiden. Natuurlijk mag je proeven. Een grote ‘fantasiemachine’ laat zien hoe chocolade verandert van knapperige boon naar zachte, romige lekkernij.

In het bean to bar-atelier zie je chocolatiers van dichtbij aan het werk. Ze roosteren bonen waar je bij staat. Zelf proberen? In de workshops maak je je eigen pralines. En ja, die mag je mee naar huis nemen. Als ze dat al halen.

6. Onze-Lieve-Vrouwekathedraal

De 123 meter hoge toren van de Onze‑Lieve‑Vrouwekathedraal bepaalt al eeuwenlang het stadsbeeld van Antwerpen. De bouw van deze gotische kruiskerk begon in de veertiende eeuw en duurde bijna twee eeuwen. Binnen ging veel verloren tijdens de beeldenstorm, al bleven een marmeren madonna en enkele fresco’s gespaard.

Toch maakt juist de mix van gotiek, renaissance, barok en neogotiek de kerk zo bijzonder. Binnen valt gekleurd licht door de hoge glasramen en zie je rijkversierde altaren, zoals ‘De dood van Maria’ van Abraham Matthyssens. Hier zie je ook meesterwerken van Rubens: twee schilderijen en twee drieluiken over het leven van Maria en Christus.

7. De antieke en moderne schatten van de Kloosterstraat

Kuier door de Kloosterstraat, een mooie mix antiek en modern. Tussen de oude gevels vind je conceptwinkels van jonge ontwerpers. Ze verkopen duurzame kleding, meubels en ontwerpen die gemaakt zijn van hergebruikte materialen. Geen grote ketens hier, alleen unieke spullen met een verhaal.

Maar de Kloosterstraat blijft vooral dé antiekstraat van Antwerpen. Stap een winkeltje binnen en het voelt alsof je op de zolder van een Antwerpenaar aan het rommelen bent. Je ontdekt er veel: oude boeken, retro zonnebrillen, antieke racefietsen en kleurrijke Perzische tapijtjes. Fijn detail: veel winkels zijn hier ook op zondag open.

8. Het Steen: toegangspoort van Antwerpen

Aan de Schelde staat Het Steen, het oudst bewaarde gebouw van Antwerpen. Al in de elfde eeuw werden hier de eerste stenen gelegd. Het is het laatste zichtbare deel van de oude burcht die eeuwenlang het stadsbeeld bepaalde.

Het Steen had door de eeuwen heen allerlei functies. Tot 1823 was het een gevangenis en executieplaats, daarna onder meer een woning, houtzagerij, visopslag en vanaf 1862 een museum. Nu hét startpunt voor bezoekers van Antwerpen: een plek waar je terechtkunt voor stadsinfo, tickets, exposities en riviercruises.

9. De bruisende en kunstzinnige wijk Het Zuid

Een van de meest bruisende wijken van Antwerpen is Het Zuid. Overdag slenteren langs galeries en ’s avonds uitgaan. De naam Het Zuid is een afkorting van Zuid-Museum, ontstaan door de verzameling musea die er te vinden zijn. In een voormalig pakhuis aan de Waalsekaai vind je het FOMU (fotomuseum) waar de geschiedenis van fotografie indrukwekkend in beeld is.

Even verderop staat het M HKA, een oude graansilo die nu gevuld is met hedendaagse kunst: schilderijen, installaties en sculpturen die prikkelen en verrassen.

En dan is er nog het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen. Goed voor zo’n 8200 werken van grootheden als Rubens, Rik Wouters, James Ensor en Titiaan.

10. De grandeur van het Centraal Station

Kom je met de trein naar Antwerpen, dan begint je stedentrip meteen goed: in het prachtige Centraal Station ofwel de Spoorwegkathedraal. Het gebouw uit 1905 heeft een enorme stalen overkapping en een statig stationsgebouw met een grote koepel. De stijl is eclectisch: architect Louis Delacenserie liet zich onder meer inspireren door het Pantheon in Rome.

Vroeger was Antwerpen‑Centraal een eindstation en moesten treinen weer terug. Sinds de tunnel onder het station in 2007 kunnen ze doorrijden naar andere steden.

11. De genezende planten van Den Botaniek

Den Botaniek is een groene oase midden in de stad. Nergens in Antwerpen vind je zoveel planten en kruiden die bijna het hele jaar door bloeien. De tuin werd in de zestiende eeuw aangelegd door apotheker Peeter van Coudenberghe voor het nabijgelegen Sint‑Elisabethziekenhuis, waar de planten gebruikt werden voor geneesmiddelen.

Vandaag groeien hier zo’n tweeduizend soorten, allemaal voorzien van naambordjes. Je ontdekt er wilde citroen, Japanse notenbomen, bamboe, adelaarsvaren en nog veel meer. Wandel langs kleurrijke bloemen, de serre vol cactussen en een vijver waar kikkers kwaken. Of zoek een rustig bankje in de schaduw; precies wat studenten, lezers en dromers hier al eeuwen doen.

12. De sterrenhemel boven de Dageraadplaats

In de wijk Zurenborg vind je een van de gezelligste pleinen van Antwerpen: de Dageraadplaats. Op twaalf meter hoogte hangt een net met duizenden ledlampjes. ’s Avonds veranderen die in een fonkelende kunstmatige sterrenhemel.

Kinderen spelen, volwassenen zoeken verkoeling bij de drinkfonteintjes, al is de kans groter dat je neerploft op een terras. Rondom het plein zitten namelijk fijne cafés en restaurants. Vooral op zonnige dagen verandert de Dageraadplaats in één groot buitenliving waar buurtbewoners elkaar ontmoeten en genieten van de sfeer.

13.  Begijnhof: stilte binnen de drukte

Midden in de drukte van Antwerpen ligt het Begijnhof, een verstild stukje stad achter oude toegangspoorten. Met kasseien straatjes, een rustige binnentuin, een boomgaard en charmante huisjes uit de zestiende eeuw. Hier woonden vroeger de begijnen: alleenstaande vrouwen die wel een religieus leven wilden leiden, maar hun vrijheid en bezit niet wilden opgeven.

Nu werkt de gemeente aan het herstel van dit bijzondere erfgoed, met plannen om de historische huisjes te veranderen in betaalbare woningen voor gezinnen.

14.  Het stadsbeeld van de bourgeoisie: Cogels-Osylei

Een van de mooiste straten van Antwerpen is de Cogels‑Osylei in Zurenborg. Hier wandel je zo de tijd binnen van de rijke bourgeoisie uit het einde van de negenitende en het begin van de twintigste eeuw. Over de kasseien zie je het ene indrukwekkende herenhuis na het andere opduiken; bijna kleine paleisjes.

De straat staat bekend om de elegante jugendstil‑ en art-nouveaugevels, compleet met sierlijke details en voortuinen met identieke ijzeren hekjes. In de jaren zestig wilde de stad dit hele gebied slopen, maar felle protesten hebben dat voorkomen.

15.  Natuurkunst in het Middelheimmuseum

Het Middelheimmuseum staat bekend om de tuin vol kunst. Het park heeft zes zones met permanente en tijdelijke objecten. Of je nu op een voorjaarsdag het museum bezoekt in een decor van bloemen die tot bloei komen of in het najaar de herfstkleuren telt. Hier heerst rust.

Museumcafé MIKA is een bijzondere plek voor pauze. Het heeft een terras met uitzicht het park en de sculpturen. Perfect om even te landen. In de tuin waar je op kijkt staan zitjes voor pauze of een moment van bezinning.

16. Creativiteit en koffie in het Groen Kwartier

Ontdek ook andere wijken van Antwerpen per fiets en dan vooral het Groen Kwartier. Het Militair Hospitaal dat hier oorspronkelijk gevestigd was, heeft plaats gemaakt voor een autovrije zone waar woningen gebouwd zijn in het groen. 

Ook PAKT ligt in het Groen Kwartier. Dat is een verborgen stedelijke oase in de stad. Het gebied bestond oorspronkelijk uit oude pakhuizen. Nu is het binnenplein een hotspot en toegankelijk voor creatieve ondernemers en liefhebbers van duurzame horeca, koffie, stadslandbouw, sport en wellness. Plus een unieke stadsboerderij op de daken.