Kriskras door prachtig Polen

Long-read

De Kampioen maakt een roadtrip door Polen samen met kenner Jakub. Hij stuurt ons langs de topsteden Krakau, Warschau en Toru , zo het oerbos in...Een heerlijke longread over prachtig Polen.

Terras in Polen

Je moet goed, zo niet minutieus kijken, wil je in het frisse en gerevitaliseerde Polen geconfronteerd worden met het Oostblok. Relikwieën uit die tijd bestaan eigenlijk uitsluitend nog als clichés. Zoals de gifgroene Trabant waarmee Jakub Matela door Nowa Huta, de voormalige modelwijk van Krakau, roffelt. Hoewel Jakub met zijn 24 jaar ruim na de val van de muur is geboren, geeft hij ons deze ochtend nog een kolderiek en bij toeristen zeer populaire toer langs de nu gecultiveerde restjes van de Poolse heilstaat. Speciale attractie is een inmiddels tot mini-museum omgebouwde portiekflat. In de hal hangt een vergeeld kiekje van The Rolling Stones in sixtiesconfiguratie.Hun optreden in 1966 bleek voor de bevolking historisch. Het gaf de Polen destijds een inkijkje in westerse rebellie, legt Jakub uit. Grinnikend: ‘En omdat we geen dollars hadden, werd de gage van de Stones in een treinwagon wodka uitbetaald, al kregen ze dat de grens niet over…’ Opvallend: in de woonkamer hangen aan een touwtje rollen wc-papier.‘Die waren zo schaars, dat ze ook betaalmiddel werden’, weet Jakub.

Krakau

Dit uitstapje, erkent onze gids, blijft echter een rondgang langs echo’s. Geinig voor bezoekers, maar ze hebben niets te maken met het Polen van nu, dat een metamorfose onderging en ondanks de crisis economisch bleef groeien. Neem de binnenstad van Krakau, die extra fris gewassen lijkt. Op de Grote Markt (Riek Główny) genieten mensen op terrasjes en op elke hoek speelt een jazz-trio. Want op één of andere manier is Krakau een echte jazz-stad. Onder het plaveisel bevindt zich verder een gloednieuw ondergronds museum, dat via opgravingen de geschiedenis van deze voormalige hoofdstad toont. Jakub weet om de hoek nog een fraai uitkijkpunt, de Skybar, waar ze Margarita’s serveren. Het oude Koninklijke Paleis en de kathedraal, een eclectische mix van bouwstijlen, glanzen verderop in de late middagzon. Jakub wijst naar de oude Joodse wijk en kondigt na twee drankjes aan: ‘Dat is Kazimierz, kom, daar gaan we nu heen.’ Misschien is het centrale gedeelte van Kazimierz, Ulica Szeroka, hoe aangenaam ook, wel iets te toeristisch, oordeelt Jakub twintig minuten later, maar het blijft nuttig om te weten dat Steven Spielberg hier scènes opnam van Schindler’s List. Dat Polen definitief is opgestuwd in de trendy vaart der volkeren, blijkt iets verder buiten de binnenstad van Krakau op de Place Novy, dat eerst bekend stond om haar (vlooien)markt en nu vooral om de hipster-barren eromheen. Het wemelt er van de studenten met knotjes en baarden, achter hun Apple’s.

Warschau

Minstens zo modern is de Pendolino-intercity,die ons de volgende ochtend richting Warschau zoeft. Er is wifi aan boord en zoetige sapjes worden er gratis geserveerd.Wanneer we het futuristische Centraal Station van de hoofdstad uitstappen, stuiten we acuut op een imposant gebouw dat een kruising lijkt tussen een suikertaart en het Empire State Building. Jakub weet beter: ‘Dat is het Paleis van Cultuur en Wetenschap, ooit een cadeautje van onze kameraad Stalin.’ Dan droogjes: ‘Al moesten we het wel helemaal zelf betalen, hoor.’ Het Paleis is inmiddels omsingeld door het hoge staal, glas en beton van het grootkapitaal.
Een appartement kost zomaar een miljoen, weet Jakub. Warschau voelt meteen ook als een wereldstad met die rijzige bebouwing, dat ruisende verkeer op de brede boulevards en mierenhopen aan forenzen bij metroknooppunten. Het nachtleven is, glundert Jakub, al even kosmopolitisch. Zeker hier aan de boorden van de Wisla-rivier, waar de pop-upbars nu de luiken en tap openzetten. Het genereert meteen een festival-achtige sfeer. De gemiddelde prijzen voor versnaperingen zijn, zoals trouwens overal in Polen, bepaald schappelijk. Bijkomen in Warschau kan in het immense Łazienki Park met haar badhuizen (Jakub: ‘Met tegeltjes uit Delft’), paleisjes en amfitheatertjes waar muziek wordt gespeeld van Warschau’s beroemdste zoon óóit: de componist Frédéric Chopin. In de pittoreske oude stad van Warschau, die na WOII steen voor steen en balk voor balk is opgebouwd, staan bijvoorbeeld stenen bankjes, die na een druk op de knop, hun ingebouwde Chopin-riedeltje van 30 seconden afspelen.

De stad uit

Over zesbaanswegen stuurt Jakub ons met zijn huur-Golfje 260 kilometer verderop naar de middeleeuwse vestingstad Toru , waar in de oorlog bijna geen Duitse bom viel. Slenterend langs de vestingwallen en de eeuwenoude gevels, brengt onze gids de twee andere claims to fame van Toru onder de aandacht: de astronoom Nicolaus Copernicus, wiens geboortehuis nu is omgebouwd tot museum en – tsja – kruidkoek, waaraan in het oude huis annex fabriek ook een actieve tentoonstelling is gewijd. Jakub: ‘Kinderen mogen hier hun eigen koekjes bakken.’ Buiten Toru doet het lief-landelijke Polen zich aan. De smalle wegen voeren door groene tunnels van platanen, op telefoonpalen nestelen ooievaars, in het zwerk dansen de kraanvogels en boeren binden op het land het koren. Jakub doceert vanachter het stuur: ‘Onze landbouw is nog niet zo intensief, dus deze vogels voelen zich hier nog thuis.’ Het Bert Haanstra-achtige landschap leidt naar een merengebied in oostelijk Polen, dat vanaf de boulevard van het ingetogen plaatsje Mikołajki haast mediterraans oogt, zo met het azuurblauwe water, die zongloed en klapperende masten. Al geldt dat gelukkig niet voor de restaurantrekening, die voor een uitgebreid driepersoonsdiner (met drankjes) nog geen veertig euro bedraagt. Langs de grens met Wit-Rusland kun je het oerbos van Białowieza betreden. ‘Wie wil er bizons zien?’, roept Jakub. De bizons geven – ook in het stille ochtendgloren – geen acte de presence, evenals de ongeveer twintig lynxen en de roedels wolven, die hier in het woud moeten rondsluipen. Wel zien we konikpaarden met hun benen in de nevel staan. ‘Ook mooi, toch?’, zegt Jakub. Het is de rest van de ochtend heerlijk dwalen door het oerbos, waar de meeste bomen tweehonderd tot driehonderd jaar zijn en de vogels zeer luidruchtig. Dit Poolse woud was de favoriete jachtbestemming van de laatste Russische tsaar, die gelijk maar een spoorlijn liet aanleggen naar Białowieza, waar hij ook zijn jachtslot had. Dat paleis is er sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer, maar bij het eindpunt van de Keizerlijke spoorlijn is nu in een antiek emplacementsgebouw het betaalbare restaurant Carska gevestigd. De inrichting ervan is fraai 19de eeuws, van het damast op de tafels, tot kroonluchters en de fonteintjes in de toiletten. ‘Deze plek vat Polen perfect samen’, zegt Jakub vanachter zijn cola. ‘Je vindt hier historie met een modern sausje, het is niet toeristisch, maar nog authentiek en het eten is smakelijker dan gedacht, niet?’ Met een knipoog: ‘En ja, we blijven altijd goedkoop.’

Tips Polen

Polen spreekt tot de verbeelding. Er is bijna geen land in Europa waarvan de grenzen en de overheersers zo vaak zijn veranderd. Vier tips om het land te verkennen.

1. De Wolfsschanze

Dit was gedurende WOII het hoofdkwartier van Hitler en de plek waar Graaf Von Stauffenberg zijn dappere aanslag op de Führer pleegde. Het immense bunkercomplex in het noordoosten van Polen is eind 1944 opgeblazen, maar de resten geven een goede indruk van de megalomanie van het Derde Rijk. (Adres: Gierłoz· , 11-400 Ke¸ trzyn.)

2. Wedel Chocolade Lounges

Het zal iets met hun katholieke achtergrond te maken hebben, maar de Polen zijn ware bourgondiërs. Neem de Chocolade Lounges van de firma Wedel. Ze zitten bijna door heel Polen en je kunt er genieten van cacao in vele variaties, waarbij vooral de chocolademelk (in vele versies) beroemd is.

3. Hotel Mikołajki Conference

Hoe de eigenaar het voor elkaar heeft gekregen willen we niet weten, maar Hotel Mikolajki ligt pontificaal midden in een inham van het gelijknamige meer. Inmiddels is het een brandpunt geworden van jetsettend en beroemd Polen. Een kamer in dit Dubai-achtige hotel kost buiten het hoogseizoen 95 euro.

4. Auschwitz-Birkenau

Je kunt bijna niet met goed fatsoen naar Polen, zonder een Nazi-concentratiekamp te bezoeken. Vlak bij Krakau ligt Auschwitz. De naam zegt genoeg. Vanuit de stad worden excursies aangeboden.

Altijd handig

• Meer info over Polen vind je op: www.polen.travel/nl
• In Polen betaal je met de zloty (1 zloty = € 0,22).
ANWB Extra reisgids Krakau met uitneembare kaart, € 9,50 voor ANWB leden.

Handig om te weten als je naar Polen gaat:

Tanken in Polen
Lokale verkeersregels
Verplicht mee in de auto