Wat is een zelfrijdende auto?

Auto kijkt steeds meer met je mee

De volledig zelfrijdende auto is van de nabije toekomst. Wat tegenwoordig een zelfrijdende auto wordt genoemd is eigenlijk een gewone auto met slimme sensoren en systemen die rijondersteu- ning biedt.

De werking van de systemen in een zelfrijdende auto is in veel gevallen gebaseerd op connectiviteit: de auto verbonden met het internet. De komende jaren zal de auto in hoog tempo slimmer en zelfstandiger worden en uiteindelijk (deels) autonoom aan het verkeer deel kunnen nemen. Om een beeld te schetsen hoe snel dit gaat en welke systemen hiertoe gaan leiden heeft de ANWB een begrippenkader ontwikkeld.

Definities en begrippen

In de media en op diverse blogs en websites wordt veel gesproken over zelfrijdende auto's. Soms worden het autonome auto's genoemd, dan weer zelfrijdend en in een ander geval coöperatieve auto's of treintjes. Omdat deze termen vaak door elkaar heen gebruikt worden, is het soms lastig te achterhalen wat er bedoeld wordt en waar het over gaat. In het begrippenkader hieronder staan de meest voorkomende begrippen en hun betekenis. 

Begrippenkader

Een voertuig dat zonder ingrijpen van de bestuurder aan het verkeer kan deelnemen. Het voertuig is uitgerust met een groot aantal sensoren. Samen met speciaal ontwikkelde cameratechnieken houden deze sensoren de omgeving nauwlettend in de gaten. De auto analyseert zelf deze data en anticipeert hierop. Daardoor kan de auto zelfstandig door het verkeer manoeuvreren. Een autonome auto onderscheidt zich van een coöperatieve auto doordat deze niet in verbinding hoeft te slaan met andere weggebruikers en of systemen langs de kant van de weg.

Een voertuig dat bepaalde rijtaken ondersteunt of overneemt. Daarbij wordt gebruik gemaakt van communicatie met andere voertuigen of informatiesystemen langs de kant van de weg. De ondersteuning vindt plaats door de bestuurder te informeren of te waarschuwen. Zo nodig kan het systeem ook ingrijpen in de besturing. Communicatie met de omgeving maakt het voor het voertuig mogelijk om steeds zelfstandiger (en op termijn volledig zelfstandig) te rijden.

Een voertuig dat informatie verzamelt en dit vervolgens deelt via het internet. Het voertuig verzamelt onder andere informatie over de locatie, het rijgedrag, de gereden routes en de toestand van de motor. Deze informatie wordt, via een server, gedeeld met de bestuurder en de omgeving.

De slimme systemen die genoemd worden, heten eigenlijk Advanced Driver Assistance Systems (ADAS).
ADAS betreft systemen die zijn ontwikkeld om het voertuig en zijn interne systemen te automatiseren, deze systemen te versterken en/of het voertuig zich aan te laten passen aan de omgeving. De systemen hebben tot doel de veiligheid en rijvaardigheid (van de bestuurder) te verbeteren. Meer over rijhulpsystemen kun je hier vinden. 


Niveaus van automatisering 

Het is belangrijk om onderscheid te maken in de mate waarin de auto's zijn geautomatiseerd. Alleen als rijtaken voor 100% zijn geautomatiseerd en het voertuig geheel zelfstandig de weg kan vinden, spreken we over een volledig zelfrijdend voertuig. De fase van "geen automatisering" tot "volledig geautomatiseerd" is daarom ingedeeld in verschillende niveaus van automatisering. De meest bekende indeling is van SAE Internationaal, die in onderstaande tabel is te zien. Hierin worden 5 niveaus onderscheiden.

Wanneer rijden auto's zelfstandig?

Tel alle afzonderlijke systemen bij elkaar op en de auto kan redelijk zelfstandig door het verkeer bewegen. Echter, het zijn dan nog geen zelfrijdende auto’s. De verwachting is dat de komende jaren nieuwe auto’s steeds verder opklimmen op de SAE ladder en dat er uiteindelijk volledig zelfrijdende auto’s te koop zijn. Hoe snel deze ontwikkeling zal gaan is echter van vele factoren afhankelijk. Bijvoorbeeld de ontwikkelsnelheid van auto’s en systemen, maatschappelijke acceptatie, passende wet en regelgeving (bijvoorbeeld aangaande aansprakelijkheid), communicerende wegsystemen etc. Zolang niveau 4 of 5 niet is bereikt blijft de bestuurder in elk geval  nog altijd aansprakelijk. 

Rijden auto’s nu al zelfstandig?

Hoewel er in gecontroleerde omgevingen reeds volop wordt getest met volledig zelfstandig rijdende auto’s is het nog te vroeg om deze al aan het reguliere verkeer op de openbare weg toe te laten. Daarvoor is nog een lange weg te gaan. Toch zijn er de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet. De meest moderne voertuigen voldoen inmiddels aan SAE niveau 2. Op deze auto’s zijn systemen te koop die met camera en radar waken over de directe omgeving van de auto. Zo kunnen de systemen er bijvoorbeeld voor zorgen dat de auto automatisch stopt als er een obstakel voor de auto opdoemt en de bestuurder niet reageert. Een andere toepassing van de techniek is  ‘adaptieve cruise control’. Cruise control betekent dat een auto een eenmaal ingestelde snelheid blijft aanhouden, totdat het systeem dat onderbreekt. Als een cruise control adaptief is, ‘kijkt’ het systeem met een korteafstandsradar naar het verkeer vóór de auto. Het remt af als de voorganger afremt. Zodra de voorganger weer versnelt, trekt het systeem weer automatisch op naar de ingegeven snelheid. Dit zorgt er niet alleen voor dat je met minder stress rijdt, ook de kans op kop-staartbotsingen wordt met dit stukje relatief simpele techniek een stuk kleiner. 

Zelfrijdende auto verhoogt verkeersveiligheid

Met de introductie van zelfrijdende auto’s wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. De auto kan om zich heen kijken en zelfstandig reageren op dreigende gevaren. Ook kan een auto die een kilometer verderop een file inrijdt een signaaltje afgeven aan het achteropkomende verkeer: pas op, file! Politieauto’s, brandweerwagens en ziekenauto’s kunnen een signaaltje uitsturen ‘naar voren’: pas op, ik kom eraan. Auto’s kunnen hierop reageren – bijvoorbeeld ruimte maken door uiterst rechts te gaan rijden – lang voordat de inzittenden de sirene horen. Met al deze toepassingen kan het verkeer veiliger worden en de doorstroming verbeteren.

Wat vindt de ANWB?

De ANWB ziet veel voordelen in de ontwikkeling van de zelfrijdende auto vanwege de mogelijkheden die het biedt om verkeer veiliger, schoner en comfortabeler te maken en op die manier bij te dragen aan de missie van de ANWB om haar leden in vrijheid en met plezier onderweg te laten zijn.
Lees meer over de zelfrijdende auto en de ANWB