Istanbul tips

Istanbul is een erg leuke stad voor een stedentrip. Ga je binnenkort naar Istanbul? Deze tips moet je gezien hebben!

Bezienswaardigheden Istanbul

Op, over, in of aan de rand van de Bosporus. De mooiste bezienswaardigheden van Istanbul liggen verspreid door de hele stad. Zowel aan Aziatische kant als Europese, de een nog mooier dan de ander. Wij selecteerden de allermooiste bezienswaardigheden:

Blauwe Moskee, een islamitisch statement

Wij zien het inmiddels alleen nog maar als schitterende architectonische hoogtepunten, maar vroeger werden er nog wel eens bouwwerken uit de grond gestampt om een statement te maken. Zo ook de Blauwe Moskee. Sultan Ahmed I kon het begin 17e eeuw maar niet verkroppen, dat de Hagia Sophia van oorsprong een christelijk bouwwerk was. Dus liet hij zijn eigen moskee bouwen, er precies tegenover. Architect Sedefkâr Mehmet Aga kreeg de opdracht om de grandeur van de Hagia Sophia te overtreffen. Of hij daarin geslaagd is? Sommigen vinden van wel, anderen niet. Gelukkig staan ze er allebei en zijn ze allebei te bezoeken.

Valse start

Toch maakte Sultan Ahmed zich niet meteen geliefd met de bouw van deze moskee. Reden? Hij liet zes minaretten op de moskee plaatsen. Om zijn rijkdom aan iedereen te tonen, maar de islamitische wereld vatte het op als een belediging. De Grote Moskee in het heilige Mekka, die had zes minaretten. En dat evenaren getuigde niet van respect. Maar de Sultan loste dit probleem op door de Grote Moskee een zevende minaret te schenken.

Waarom de moskee in de volksmond De Blauwe Moskee heet? Vanwege de 20.000 met name blauwe Iznik-tegeltjes (beroemd keramiek uit de stad Izmik) waarmee het interieur gedecoreerd is. Ook tegenwoordig is de moskee nog steeds in gebruik voor gebedsdiensten, in tegenstelling tot de Hagia Sophia. Toeristen kunnen dus vijf keer per dag de bezienswaardigheid niet bezoeken, en op heilige vrijdag kan de moskee zelfs wat langer dicht zijn. Maar daarbuiten is de attractie gewoon te bezichtigen. 

Alleen de ligging van dit paleis is al reden genoeg om deze bezienswaardigheid te bezoeken. Aán het water, in Besiktas, aan de Europese kant van de Bosporus. Gebouwd in 1853, toen het de functie van het Topkapi Paleis overnam. Want de Sultans waren toe aan nóg meer luxe in hun dagelijks leven, en dat kon het Topkapi Paleis niet meer bieden.

Er werd een architect benaderd, de Armeen Garabet Balyan, en die kreeg carte blanche. Balyan ging dan ook helemaal los. Het paleis heeft een oppervlakte van 45.000 vierkante meter, bijna 300 kamers, en nog eens 46 zalen. Beroemd is ook het trappenhuis van kristal en in het paleis hangt de grootste kroonluchter ter wereld. Cadeautje van koningin Victoria.

De laatste adem van Atatürk

Heel lang heeft het paleis niet dienstgedaan voor de Sultan, want nog geen tachtig jaar na de bouw kwam Mustafa Kemal Atatürk de boel eens flink omgooien, zetten de Sultan af en stichtte de Turkse Republiek. En oh ironie, waar nam hij zelf zijn intrek in? Juist, in het Dolmabahçe Paleis. Tot zijn dood, op 10 november 1938 woonde hij hier. Opvallend: sinds hij op die dag zijn laatste adem uitblies, staan de klokken in het paleis stil op het tijdstip van zijn dood. Vijf minuten over negen.

Het is een van de meest fascinerende plekken van Istanbul. Niet alleen omdat het de meest bruisende wijken met elkaar verbindt, maar met name door de dagelijkse gang van zaken. De Galatabrug bestaat uit twee verdiepingen. Boven raast verkeer zoals het dat door heel Istanbul doet. Maar aan de zijkanten van de brug, losjes hangend over de reling en breeduit lachend, staan talloze vissers. Voor de lol, of voor hun werk. Een niet onlogisch gevolg: op de verdieping daar ónder zit een uitgebreid aanbod aan visrestaurants, waar de versgevangen vis zo je bord op spartelt.

De Galatatoren

Niet ver van de Galatabrug vind je ook de Galatatoren. Een 62-meter hoge toren uit de 14e eeuw, midden tussen de middeleeuwse huisjes in Beyoglu. Voor je naar boven gaat moet je wel even het verschil tussen het restaurant (tourist trap!) weten en het terras. Dat laatste is gratis toegankelijk en biedt een schitterend uitzicht over de stad. Het restaurant daarentegen, die kun je ook overslaan. Tenzij je van een overkill aan authentiek Osmaans houdt – inclusief sultan met harem, buikdanseressen en karaoke.

4000 winkels in de Grote Bazaar

Om te beginnen, handig om te weten: in het Turks heet de Grote Bazaar de Kapalicarsi. Mocht je er een taxi naar toe willen nemen, denk hier dan aan, want bij sommige chauffeurs gaat bij Grand Bazar geen belletje rinkelen. Maar ben je er eenmaal, in die overdekte markt (want dat is de vertaling van Kapalicarsi), dan kun je je compleet uitleven. Maar liefst vierduizend winkels onder één dak. Een wirwar van honderden kleine straatjes en steegjes, die zelfs met naambordjes aangegeven worden op elk kruispunt. Verdwalen is dan ook onvermijdelijk, maar dat maakt het meteen zo leuk. Lekker struinen door de leukste winkeltjes, waar lantaarns je tegemoet fonkelen, je in alle talen tapijten aangeboden krijgt en sieraden, theeglazen en kleding in overvloed uitgestald is. Ook handig om te weten: de koopmannen kunnen nogal opdringerig zijn. Maar wat wil je, als er dagelijks 400.000 bezoekers over je markt kunnen struinen. Betekent ook dat je moet afdingen. Onderdeel van de ervaring, en het voorkomt dat je te veel betaalt voor wat je krijgt.

Nog meer shoppen

Maar de Grote Bazaar is natuurlijk niet de enige winkelmogelijkheid in Istanbul. De stad is een waar shopwalhalla. De Egyptische Bazaar is bijvoorbeeld de plek waar de Turken zelf heen gaan voor hun kruiden en specerijen. En in Bagdat Cadessi, de superchique winkelstraat in de wijk Kadiköy, smijten de nieuwe rijken hun lira’s met miljoenen tegelijk over de toonbank. Een andere wijk waar veel ontwerpers zitten: Nisantasi. Heb je liever wat boetiekjes en winkeltjes met antiek? Dan is Cukurcuma de wijk waar je moet zijn. Vaak vind je hier zelfontworpen kleding, zo weet je dat niemand thuis hetzelfde draagt.

Hagia Sophia - onstaan als kerk

‘De kathedraal van Constantinopel’, dat was de Hagia Sophia toen er in de 4e eeuw gestart werd met de bouw van de kerk. De naam komt uit het Grieks, en betekent ‘heilige wijsheid’. Ruim 20.000 bouwvakkers werkten meer dan zes jaar aan het immense bouwwerk. Met een indrukwekkend resultaat. De koepelconstructie is een van de grootste uit de antieke tijd. Ondanks dat die koepel tegenwoordig iets kleiner is – in 558 stortte de oorspronkelijke koepel in als gevolg van een aardbeving – is het na de St. Pieter in Rome het grootste koepelgebouw ter wereld.

Van moskee tot museum

Het duurde een eeuw of negen, dat de Hagia Sophia een kerk bleef. Toen vonden de moslims in Istanbul onder leiding van Mehmet de Veroveraar het genoeg. Ze bouwden vier minaretten op de kerk, het kruis werd vervangen door een halve maan en de nieuwe moskee ging Aya Sophia heten. De prachtige Byzantijnse mozaïeken werden verstopt achter een dikke laag pleisterwerk en kwamen pas veel later weer aan het licht. Honderden jaren werd er nog gestreden door de christenen en moslims om de Hagia Sophia, tot Mustafa Kemal Atatürk, wie anders, daar in 1934 een eind aan maakte. Het gebouw was geen kerk meer en ook geen moskee, hij bepaalde dat de Hagia Sophia een museum zou worden. Dat is het nu nog steeds, net als UNESCO Werelderfgoed en Lonely Planet riep de Hagia Sophia uit tot een van de mooiste gebouwen ter wereld.

Kiz Kulesi, zo heet de Maagdentoren in het Turks. Het is vooral een bezienswaardigheid in Istanbul die voor de Turken zelf een belangrijke rol speelt. Ruim 2.500 jaar geleden begon de indrukwekkende geschiedenis van dit bouwwerk, toen de Atheense generaal Alcibiades opdracht gaf voor de bouw. Reden: de Perzische schepen in de Bosporus onder controle houden. Byzantijnse keizers, Ottomaanse Sultans, iedereen heeft daarna in de loop der tijd zijn stempel op de toren gedrukt. Door verbouwingen, of restauraties. En zo groeide het gezicht van Istanbul mee met de ontwikkeling stad.

Open voor publiek

Rond de afgelopen eeuwwisseling werd besloten de toren open te stellen voor publiek. Vanaf Usküdar pak je zo een veerboot richting Kiz Kulesi, en met name overdag is dat echt een aanrader. Dan is het er bijna altijd rustig, vind je heerlijke plekjes om te lunchen en je hebt een weids uitzicht over de Bosporus. ’s Avonds is het eiland ook open voor bezoek, maar dan is het wat meer een toeristenfuik. Boven in de toren zit tegenwoordig ook een restaurant en een café. Wederom: schitterend uitzicht.

Net als bij de Blauwe Moskee speelt ook bij de Moskee van Süleyman een ander gebouw een belangrijke rol. De Hagia Sophia. Süleyman, Sultan in de 16e eeuw, wilde een moskee nóg groter dan die er al stonden. Om het resultaat meteen maar te verklappen: dat is niet gelukt. Maar toch lijkt het zo. Architect Sinan, die honderden gebouwen in Istanbul ontwierp, koos een briljante locatie voor dit bouwwerk. Hoog boven de stad torent de moskee boven Istanbul uit, en heeft het immense gebouw (bijna zestig bij zestig meter, en ook nog eens ruim vijftig meter hoog) een onmiskenbare aantrekkingskracht. Hier wil je heen om te kijken.

Ook binnen in de moskee is veel pracht en praal. Binnenplaats van marmer, veel motieven en wandversieringen. Maar de Sultan dacht niet alleen aan zichzelf. Op het complex liet hij ook een koranschool, gaarkeuken, badhuis en ziekenhuis bouwen. Gaarkeuken en badhuis bestaan nog steeds, die laatste is nu een bekende hamam. De enige gemengde in heel Istanbul.

Wat is er te doen?

Het is heel simpel: je komt er alleen met de boot en auto’s rijden er niet. De Prinseneilanden, een groep van negen eilanden in de Zee van Marmara, op zo’n twintig kilometer van Istanbul en de Bosporus, net voor de kust van het Aziatische deel van de stad. Je ziet de metropool liggen, je voelt de drukte van alledag, daar aan de overkant, maar op de Prinseneilanden draait het maar om één ding: rust.

Van de negen eilanden zijn er vier bewoond: Büyükada, Burgazada, Heybeliada en Kinaliada. De andere vijf (Sedef Adası, Yassıada, Sivriada, Tavşanadası en Kaşıkadası) zijn niet bewoond en daardoor ook een stuk minder toeristisch. Je kunt ze wel bezoeken, maar dan moet je zelf een bootje zien te huren en er op eigen houtje heen varen.

Büyükada

Het grootste eiland van de negen is Büyükada, met name bekend om de prachtige zandstranden die je er kunt vinden. Een dagje relaxen gaat dan ook zo voorbij. Want al zijn de eilanden een bezienswaardigheid op zichzelf, er zijn ook nog genoeg attracties te bekijken als je de oversteek hebt gemaakt. Het Sint-Jorisklooster bijvoorbeeld, of de Hogere Zeevaartschool. Wat ook mogelijkheden zijn: het huren van een fiets of een tochtje per paardenkoets. Hoe de eilanden trouwens aan hun naam gekomen zijn: ze dienden ooit als verbanningsoorden voor Byzantijnse prinsen. Maar tegenwoordig is het absoluut geen straf om hier te zijn.

Hoe kom je op de Prinseneilanden?

Er vertrekken vanuit Istanbul vanaf twee plekken veerboten die naar de Prinseneilanden varen. Vanaf veerbootstation Katabas, dichtbij het Dolmabahçe Paleis. En vanaf Kadiköy aan de Aziatische kant.

Sultan Mehmet II was degene die opdracht gaf voor de bouw en resideerde er als eerste, maar later hebben er nog veel opvolgers van deze Sultan in het Topkapi Paleis gewoond. Het paleis werd door de jaren heen flink uitgebreid, uiteindelijk was er plaats voor vijfduizend mensen. De sultan en zijn familie, de harem en alle bedienden. Ruim vierhonderd jaar was dit het centrum van de Osmaanse heerschappij in Istanbul. Op een van de mooiste plekken in de stad, vlakbij de Hagia Sophia en de Blauwe Moskee. Tussen de Gouden Hoorn en de Zee van Marmara heb je een fenomenaal uitzicht over de Bosporus.

Inmiddels is het paleis de plek in Istanbul met een wereldberoemde verzameling islamitische kunst. De meeste ruimtes (het paleis bestaat uit vier verschillende paviljoenen) zijn ingericht als museum. Veel oorlogsbuiten, geschenken, en in de Hazine Dairesi (de schatkamer) liggen juwelen en sieraden. Twee smaragden van 3,5 kilo onder andere, en een 84-karaats diamant. Ook erg populair is een rondleiding door de harem. Ruim veertig vertrekken zijn te bewonderen, maar let op, daar moet je wel extra voor betalen.

Meer leuke bezienswaardigheden in Istanbul?

Haal het maximale uit je stedentrip Istanbul met onze ANWB Extra Reisgids Istanbul. Je bestelt 'm gemakkelijk online. Inclusief grote uitneembare kaart.

Bestel ANWB Extra Reisgids Istanbul

Musea in Istanbul

Als het gaat om musea heeft Istanbul van alles wat. Een gigantische verzameling kunst uit de oudheid, maar er is ook een geweldige moderne kunstscène. Deze drie musea zijn écht de moeite waard:

Tip 1: Archeologisch Museum

Het is een van de grootste musea ter wereld, en het allereerste museum van Turkije. In 1891 opende het Archeologisch Museum haar deuren en inmiddels bestaat de gehele collectie uit meer dan een miljoen objecten. Het museum ligt vlak naast het Topkapi Paleis, en leuk voordeel: koop je voor het Archeologisch Museum een kaartje, dan krijg je automatisch toegang tot het Museum van het Midden-Oosten en het Tegelpaviljoen. Die eerste biedt een enorm aanbod aan kunst uit de oudheid. Bijzonder: een kleitablet met daarop het eerste vredesverdrag ter wereld. Dat verdrag sloot de Egyptische Farao Ramses II in de 13e eeuw voor Christus. Het Tegelpaviljoen is ook zeker de moeite waard voor een bezoek. Onder andere het beroemde Iznik-keramiek, waar ook de Blauwe Moskee mee is ingelegd, is hier te zien.

Tip 2: Istanbul Modern

Een museum dat zich kan meten met het Pompidou in Parijs of het Tate Modern in Londen. Je vindt in Istanbul Modern veel Turkse kunst, maar ook internationale kunstenaars. Wat je kunt verwachten? Alles. Experimentele kunst, schilderijen, video-installaties of sculpturen. Er is een vaste collectie maar er zijn ook wisselende tentoonstellingen, er is een bioscoop, mediatheek, museumwinkel en een café met topterras.

Tip 3: Pera Museum

De familie Koç, een steenrijke familie uit Istanbul, zijn zulke kunstfanaten dat ze inmiddels al drie particuliere musea uit de grond hebben gestampt. Het Pera Museum staat in Beyoglu, en huist in het voormalige Bristol Hotel uit 1893. Je ziet er permanente collecties Ottomaanse schilderijen, Anatolische maten en gewichten van de prehistorie tot de tijd van Atatürk en keramiek uit Kütaya. De openingstentoonstelling was ook om je vingers bij af te likken: een overzichtstentoonstelling van de wereldberoemde fotograaf Henri Cartier-Bresson.

Jouw eigen stedentrip Istanbul boeken?

Kun je na het lezen van dit artikel niet wachten om Instanbul met eigen ogen te zien? Boek je stedentrip bij ANWB Ledenreizen, veilig, vertrouwd en met veel extra's voor leden! Samen met Stedentrips.nl kiezen we de tien beste aanbiedingen voor je uit.

Bekijk top 10 stedentrips Istanbul

Speciaal voor jou geselecteerd