Oudste wandelroute van Nederland etappe 4

Nederland, Utrecht, Doorn

In 1914 opende de ANWB de eerste bewegwijzerde wandelroute van Nederland. 150 kilometer wandelen, dwars door het hart van Nederland van west naar oost. En die wandelroute kun je vandaag de dag nog steeds lopen. De start is in Amsterdam, de finish in Arnhem. Onderweg loop je o.a. door het Gooi, over de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe. De route is vlak en de helft voert over onverharde wegen. De route bestaat oorspronkelijk uit zes etappes, maar Etappe 1 (30 km) is gesplitst in Etappe 1A (10 km) en Etappe 1B (20 km).

Etappe 4, Doorn – Elst, voert over de Utrechtse Heuvelrug en door de Kaapse bossen met z'n stoere uitkijktoren (122 treden, doen!) richting Leersum. Hier herinnert de tombe van Nellesteijn en de Uilentoren aan de routebeschrijving van 1914. Via het Zuilensteinse bos daal je af richting Amerongen, waar je, ten zuiden van de N225, plotseling in een aflevering van Swiebertje lijkt te zijn beland. Wat een mooi dorp, en dan staat er ook nog eens een kasteel van heb-ik-jou-daar! Vervuld van nostalgie beklim je vervolgens de Amerongsche berg met z’n markante ‘manege’. Het smalle paadje over de heide bij de Elsterberg is gewoon te mooi om waar te zijn zodat je, nog beduusd van zoveel schoonheid, bij de bushalte op het eindpunt mijmerend in de verte tuurt tot bus 81 je terugvoert naar de dagelijkse realiteit.

N.B. Deze etappe volgt op Etappe 3 Zeist - Doorn. Aansluitend op deze etappe volgt Etappe 5 Elst - Heelsum. Kijk hier voor meer informatie (zoals geo-pdf's). 

Hond mee: tijdens deze route zijn honden (aangelijnd) toegestaan.

Toegankelijkheid: deze route is niet geschikt voor mindervaliden.

"We slaan met een hypernerveus gebaar van allermodernste verbazing, de handen boven ons hoofd samen, en richten de oogen met een languisanten blik naar onze voeten, - wat! Wordt er nog gewandeld in deze wereld, en waagt men het in de twintigste eeuw, onze aandacht te vragen voor zoo iets barbaarsch als het zich-voortbewegen-per-voet?" Zo begint het boekje 'Te voet van Amsterdam naar Arnhem' uit 1914. Deze oudste wandelroute van de ANWB is nog grotendeels te lopen. Een heerlijke wandeling van Amsterdam, door het plassengebied van het Gooi, over de Utrechtste heuvelrug, langs de grote rivieren, door de zuidrand van de Veluwe naar Arnhem.

Het idee kwam van de heer Pos, tweede voorzitter van de ANWB. Een bewegwijzerde wandelroute dwars door Nederland, zou dat geen mooie promotie voor de Bond zijn? Het Dagelijks Bestuur van de ANWB stemde in 1913 toe. De Kampioen plaatste een vacature voor iemand die het hele wandeltraject in kaart kon brengen en beschrijven.

Uit de 242 sollicitanten werd de heer J.D.H. Beckering, kapitein van het Indische Leger, gekozen. De wandelroute was 150 kilometer lang en bewegwijzerd met ruim 700 bordjes. Onderweg stonden vier stenen informatiepanelen en er kwam een boekje met extra informatie en wandelkaarten. Het hele project kostte drieduizend gulden. De wandelroute werd op 26 mei 1914 feestelijk geopend.

In 1951 werd het traject nog eens geactualiseerd. Op Pad begon in 2011 met het opnieuw in kaart brengen van het oorspronkelijke traject uit 1914. Naar schatting 80% van de wandelroute Amsterdam - Arnhem is nu, bijna honderd jaar later, nog steeds te lopen over dezelfde wegen en paden als toen. Alleen is de route niet meer bewegwijzerd en moet dus de routebeschrijving worden gevolgd. Gemakkelijk: met behulp van de ANWB Eropuit app kun je de route-etappes lopen en op het kaartje zien waar je je bevindt. Hierdoor kun je niet fout lopen.

Geïnteresseerd in de oorspronkelijke routebeschrijving.? Download het oude route boek uit 1914!

Let op: Deze route gaat van a naar b en komt dus NIET terug op het startpunt. Aan begin en eind van de routebeschrijving staat aangegeven hoe je het startpunt bereikt met het OV en hoe je vanaf het eindpunt met het OV terug kunt reizen.

Je kunt deze route wandelen door de routebeschrijving  (zie hieronder) te volgen of door de route te wandelen met behulp van de gratis ANWB Eropuit app. Op het kaartje in de app zie je precies waar je bent, zo kun je niet verdwalen.

Vertrekpunt: bushalte Centrum, Dorpsstraat, Doorn.

OV-tip: Naar het startpunt van de route reizen met het OV? Neem vanaf NS-station Utrecht, Driebergen-Zeist, of Wageningen bus 50 naar bushalte Centrum in Doorn. Of neem vanaf NS-station Amersfoort of Veenendaal-De Klomp en de busstations van Wageningen en Wijk bij Duurstede bus 56 naar bushalte Centrum in Doorn.

1 Loop (of vervolg) vanaf de bushalte de weg in de richting van Leersum. Rechtdoor bij de verkeerslichten. 2e weg linksaf, de Acacialaan in en direct rechtdoor de onverharde Bergweg in. Verderop liggen drie grote ronde stenen. Op splitsing rechtdoor, blijft Bergweg.

2 Op vijfsprong schuin rechtsaf Kaapse bossen (bord) in. Op viersprong met een aantal zeer dikke beuken en bank rechts. Zijwegen negeren, na de molensteen linksaf en direct rechtsaf. Op vijfsprong rechtdoor.

3 Op zessprong rechts aanhouden, (voor wie ‘m wil zien: 50 m rechtdoor ligt Doornse kei). Bij de Kaap (uitkijktoren) aangekomen deze aan linkerhand houden en pad schuin rechts volgen. Zijpaden negeren en voor slagboom scherp linksaf terug het bos in.

4 Zijpaden negeren en bij kruising met ruiterpad linksaf en direct rechtsaf (na ca 25 m. paaltje met SLW2219). Einde pad rechtsaf. Alle zijpaden negeren en bij bankje en slagbomen rechtdoor asfaltweg oversteken en het bos in.

5 Tweede pad linksaf en bij bankje rechtsaf verharde fietspad volgen tot aan klaphek. Rechtsaf Hoogstraat in en bij klaphek linksaf (fietspad Let de Stigterpad). Verharde pad blijven volgen tot aan het tunneltje.

6 Onder tunnel door en einde links, fietspad. Iets verder fietspad door klaphek vervolgen. Bochtig fietspad volgen tot scherpe bocht naar links en paal met 71 en 70. Hier rechtdoor bospad in en meteen rechts aanhouden (groene wandeling).

7 Klaphek doorgaan en rechtsaf slaan. Op kruising rechtdoor, volg groene wandelroute. Fietspad oversteken en groene wandelroute blijven volgen.

8 Op splitsing rechtdoor, op kruising rechtsaf, splitsing linksaf (geel/blauw) volgen, omhoog naar graftombe van Nellesteijn. Aan andere kant de groene wandelroute (Breeven) volgen.

9 Op T-splitsing linksaf, daarna meteen rechtsaf groene wandelroute volgen. Op splitsing linksaf, vervolgens rechtsaf en op kruising rechtdoor. Bij de Uilentoren linksaf bos in: groene wandelroute volgen. Zijpaden negeren en bij slagboom rechtsaf.

10 Volg fietspad bij P-22307/001 rechtdoor. Eerste fietspad rechtsaf (Let de Stigterpad). Weg oversteken en via parkeerplaats in de richting van slagboom, groene wandelroute volgen. Zijpaden negeren. Op viersprong met driehoekje in het midden (en bij derde rood/blauwe paaltje sinds de slagboom) rechtsaf.

11 Groene wandelroute volgen, stijgend pad, later dalend. Blijven volgen tot fietspad, deze oversteken en het zandpad vervolgen. Twee keer op kruisingen rechtdoor en dan de paarse wandelroute volgen. Aan het einde rechtsaf en vervolgens N225 oversteken.

12 Rechtdoor onder poort door, Landgoed Zuylestein. Op de kruising bij de richtingaanwijzer linksaf ri Uitgang. Op de kruising rechtdoor, eind Zuylensteinseweg bij B&B schuin rechts, wordt later Kersweg. Einde weg rechtsaf richting kasteel Amerongen.

13 Aan eind linksaf, herberg Den Rooden Leeuw, en rechtdoor de weg langs de kasteelmuur volgen. Drostestraat blijven volgen, rechtdoor richting kerk. Bij de kerk schuin rechts de Nederstraat in.

14 Op splitsing linksaf, gaat over in Holleweg. Holleweg blijven volgen, Koningin Wilhelminaweg oversteken en linksaf. Bij rotonde rechtsaf, Koenestraat. Bij het einde van de bebouwing rechtsaf, opnieuw Holleweg.

15 In bocht asfaltweg verlaten en direct links afslaan het Amerongse bos in, evenwijdig aan weiland. Het eerste pad schuin rechts, gaat omhoog. Alle kruisingen rechtdoor, op gegeven moment een mooi recht laantje, tot voorbij pannenkoekenrestaurant ’t Berghuis tot aan uitzichtpunt “Venster op de Betuwe” rechts (ca 1 km).

16 Na uitzichtpunt einde links en meteen op kruising rechtdoor. Op kruising bij rode paal rechtsaf eikenlaantje.

17 Rechtdoor fietspad oversteken. Rechtdoor fietspad van Route 41 volgen. Bij fietsroutebord LF4A linksaf, ruiterpad oversteken en wit/rood, Trekvogelpad volgen (let op mountainbike route).

18 Op T-splitsing rechtsaf, op splitsing links aanhouden, op kruising rechtdoor, na open stuk in het bos rechtsaf (verderop dalend) bospad.

19 Na archeologisch monument grafheuvel linksaf, ruiterpad, dit kruist een mountainbikepad. Splitsing links aanhouden (ruiterpad verlaten), kruising rechtdoor. Einde linksaf en direct rechtsaf langs open stuk in bos.

20 Einde rechtsaf en direct linksaf richting Rhenen. Na slagboom rechts. Pad rechtdoor volgen, loop evenwijdig aan een fietspad. Na de heide linksaf. Bovenaan links langs de heide. Bij dikke boom naar rechts het bos weer in.

21 Volg de weg (groene paaltje), zijpaden negeren en aan het einde schuin rechts. Twee paden naar rechts negeren en op de kruising bij het bankje rechtsaf.

22 Meteen daarna op kruising rechtdoor en beukenlaan blijven volgen. Passeer het hek.

23 Op de N416 bij Residence Rhenen eindigt deze etappe.

OV-tip: terugreizen naar huis per OV? neem vanaf Residence Rhenen, bushalte Koetshuis aan de Veenendaalsestraatweg in Elst, bus 81 naar NS-station Veenendaal-De Klomp, of de andere kant op naar NS-station Driebergen-Zeist.

In de Kaapse Bossen, een glooiend bosgebied midden in Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, vind je brede beukenlanen, slingerende bospaadjes, boswallen, eikenhakhout, de Doornse kei en uitkijktoren De Kaap waar vandaan je een geweldig uitzicht hebt.

De Graftombe van Nellesteyn is een mausoleum met daar bovenop een 14 meter hoge uitzichttoren. Het mausoleum werd in 1818 gebouwd naar het ontwerp van architect Jan David Zocher voor mr. Cornelis Jan van Nellesteyn, die kasteel Broekhuisen bewoonde. Hij trouwde na de dood van zijn vrouw met zijn huishoudster die destijds vijf maanden zwanger was, tot groot ongenoegen van zijn kinderen. Als genoegdoening bouwde Van Nellesteijn deze tombe op de Donderberg, precies op een van de zichtassen van het kasteel, waardoor de kinderen uit zijn eerste huwelijk iedere dag tegen hun eigen graf aankeken. Het dak van de tombe geeft uitzicht op de buitenplaats, het rivierengebied en de bossen van de Utrechtse Heuvelrug.

De oorsprong van Kasteel Amerongen is een dertiende-eeuwse woontoren die werd gebouwd in de uiterwaarden van de Rijn door de gebroeders Henric en Diederic Borre. In de loop der eeuwen werd deze toren uitgebouwd tot een kasteel met torens dat meerdere malen werd verwoest en weer herbouwd. Van de 16de tot en met de 18de eeuw was het kasteel in handen van de familie Van Reede. In 1673 wordt het kasteel platgebrand door de Franse troepen van Lodewijk XIV. Op de oude fundamenten werd een Hollands classicistisch Huys gebouwd zoals dat vandaag de dag er nog staat.

Begin 18e eeuw richt Henriëtte Gravin van Nassau Zuylestein het kasteel in naar de eisen van die tijd: met fraai meubilair en kasten gevuld met porselein, zilver en damast. Wanneer in 1795 het Franse leger de Nederlanden binnenvalt vlucht de Oranje gezinde familie van Reede naar Engeland. Pas tegen het einde van de 19de eeuw wordt het kasteel weer opnieuw bewoond. Dan neemt de familie van Aldenburg Bentinck haar intrek. Rond 1900 wordt het kasteel aangepast aan de eisen van de tijd. In 1977 droegen kleinkinderen het kasteel over aan Stichting Kasteel Amerongen met als doel het kasteel in stand te houden en open te stellen voor publiek. Kasteel Amerongen en de tuinen zijn van di t/m zo te bezoeken (toegang via de kasteelwinkel in de Oranjerie).

Op deze plek in de bossen bij Amerongen heb je uitzicht op de Betuwe. Met een verrekijker kun je het dorp Buren zien en bij helder weer de brug bij Zaltbommel en de toren van de kerk in Maurik.