Wanneer begint je vakantie eigenlijk? Niet bij aankomst op je bestemming. Niet bij het dichtklappen van de kofferbak. Zelfs niet bij het inpakken. Je vakantie start al veel eerder: bij de voorpret.
Zodra je boekt, gaat er in je hoofd een zonnige knop om. Je ziet jezelf al zitten op dat terras. Je ruikt het dennenbos. Je hoort de rits van de tent die opengaat. En dat maakt je blij. Al ruim voordat je de auto in stapt.
We boeken onze vakantie gemiddeld 127 dagen van tevoren. Dat is bijna vier maanden aan voorpret. En die tijd telt mee. Sterker nog: onderzoek van Breda University en Erasmus Universiteit Rotterdam laat zien dat het grootste geluksgevoel rond vakantie niet ná, maar vóór vertrek ligt.
Maar wanneer begint die voorpret dan precies? Psycholoog Ap Dijksterhuis legt uit: ‘Op het moment dat je je begint te verheugen.’ Daarbij helpt het om plannen concreet te maken: ‘Een datum prikken of vliegticket boeken zijn goede stappen. Dan weet je dat het echt gaat gebeuren.’
Vanaf dat moment is je brein al een beetje op vakantie. Je checkt het weer op je bestemming, voegt zomerkleding toe aan je digitale winkelmandje en speurt alvast naar de leukste restaurants. Herkenbaar?
Ap Dijksterhuis (1968) is voormalig hoogleraar, psycholoog én hartstochtelijke reiziger. In zijn boek Wie (niet) reist is gek onderzoekt hij waarom reizen ons zo gelukkig maakt.
‘Het grootste geluksgevoel rond vakantie ligt vóór vertrek’
De psychologische effecten van voorpret zijn enorm. Je hersenen kleuren de toekomst automatisch positief in. Dijksterhuis legt uit hoe dat werkt: ‘Plezier ontstaat niet alleen als je dingen meemaakt, maar ook als je het je inbeeldt. Je gaat al nadenken over een museum, een fietstocht, een strand. Je ziet het voor je – en dat is al genoeg om een deel van het plezier te ervaren.’
Het voorpret-effect komt in golven. Direct na het boeken is de voorpret even sterk aanwezig, daarna ebt het wat weg omdat het dagelijks leven doorgaat. Maar naarmate de vertrekdatum nadert, neemt het weer toe.
En de voordelen reiken verder dan je denkt. ‘Je werk wordt er eigenlijk ook leuker van’, zegt Dijksterhuis. ‘Het vooruitzicht op iets fijns activeert beloningsmechanismen in je brein. En dat verandert hoe je naar de dagen ervóór kijkt.’
De zomervakantie leeft volop. Dat blijkt uit de ANWB Vakantiemonitor van maart 2026. Vier op de tien Nederlanders wisten toen al zeker dat ze deze zomer op vakantie gaan. Ruim de helft van hen had al geboekt. En kan dus nog even vooruit met de voorpret.
Nederland staat als bestemming op nummer één, met Limburg als populairste provincie.
Wie de grens overgaat, kiest vooral voor Frankrijk, Duitsland en Spanje. De autovakantie blijft daarmee onverminderd populair.
Als de voorpret zoveel oplevert, hoe maak je die dan zo groot mogelijk?
Het advies van Dijksterhuis is eenvoudig: zoek informatie. ‘Dat is bijna ouderwets voor veel mensen nu, maar kijk een leuke documentaire, lees een goede reisgids. Alles wat die ervaring al oproept is goed. Het leert je bovendien betere keuzes te maken als je er eenmaal bent.’
En misschien wel de belangrijkste tip: boek op tijd. ‘Het liefst doe je dat al lekker lang van tevoren’, zegt Dijksterhuis. ‘Dan kun je die voorpret ook echt lang meenemen.’
Maak een vakantiebucketlist. Droom alvast vooruit door samen na te denken over wat je allemaal wilt doen. En prik meteen je tussenstops voor onderweg.
Verzamel je favoriete spots. Restaurants, bakkerijtjes, lokale marktjes. Voeg ze toe aan je (digitale) notities. Zo heb je onderweg altijd de beste tips op zak.
Stel een reisplaylist samen. Een mixtape voor onderweg, samengesteld met je reisgezelschap.
Bouw een achterbankpakket. Snacks, spelletjes, oordopjes, tijdschriften – alles voor een ontspannen rit.
Haal de lokale keuken naar huis. Maak thuis alvast die Griekse mezze of zomerse cocktail. Waarom wachten tot je er bent?
Begin met aftellen. Maak een ouderwetse aftelkalender en hang ’m aan de koelkast. Nog maar 24 nachtjes slapen…
In onze voorpret beleven we vaak een perfectere vakantie dan in de werkelijkheid. Wie denkt aan een lange busreis door de bergen, ziet vooral het eindpunt voor zich. Niet de vermoeiende uren en pijnlijke knieën onderweg.
‘Eigenlijk houden we onszelf een beetje voor de gek', zegt Dijksterhuis. ‘Zowel daarvoor als daarna.’ Want ook de napret werkt zo: die ellendige busrit wordt vanzelf weggefilterd uit je geheugen. Wat overblijft is het beeld van dat mooie bergdorpje waar je uiteindelijk aankwam.
Is dat erg? Niet echt, vindt Dijksterhuis, tenzij verwachtingen volstrekt onrealistisch zijn. ‘Iedereen die veel reist weet ook wel dat je af en toe tegenslagen hebt. Dat hoort er gewoon bij.’
Zoals je brein tegenslagen wegfiltert, doen sociale media dat ook. Mensen posten de mooiste uitzichten, de gezelligste avonden, perfecte zonsondergangen. Niet die vijftien uur in een bus. Zo vullen we onze voorpret met een eindeloze stroom aan beelden die zelden het hele verhaal vertellen.
Dijksterhuis ziet een bredere verschuiving. ‘Reizen wordt steeds meer iets materieels. Een reden om anderen te laten zien wat je aan het doen bent. Maar dat is niet wat reizen zou moeten zijn. Het moet een persoonlijke ervaring zijn die je verrijkt. Niet iets waarmee je status verwerft.’
Het gevolg: we volgen steeds meer de gebaande paden. De Lonely Planet deed het vroeger al een beetje, maar sociale media versterken dat effect enorm.
Steeds minder mensen wijken af. Steeds meer mensen staan in dezelfde rij. En dat terwijl de rijkste reiservaringen juist ontstaan als je wél van dat pad afstapt.
Nieuwsgierigheid als kompas werkt beter dan een algoritme.
‘Nieuwsgierigheid als kompas werkt beter dan een algoritme’
En dan ben je weer thuis. De koffers staan in de gang, de was draait, je mailbox puilt uit. Het vakantiegevoel verdwijnt sneller dan je hem hebt opgebouwd. Volgens Dijksterhuis is dat niet gek: ‘We leven in een wereld waarin we worden overladen met informatie. We bouwen steeds meer stress op. Thuis ben je weer heel snel terug in je normale ritme.’
De oplossing? ‘Vaker korte tripjes plannen om die stress weer af te kunnen voeren. Een lang weekend weg kan daar zelfs al bij helpen.’
Maar het vakantiegevoel verlengen begint vooral vóór je vertrekt, door de voorpret serieus te nemen. Want wie uitkijkt naar iets moois, is nu al een beetje op vakantie.
Eerlijk is eerlijk: niet iedereen staat te springen van de voorpret. Koffers inpakken, hotels zoeken, vignetten regelen: voor sommigen begint hier juist de stress. Dijksterhuis herkent het. ‘Ook bij mij geeft het soms spanning.’ Maar ervaring helpt, zegt hij. ‘Je weet dat het uiteindelijk goedkomt. En wat betreft de voorbereiding? ‘Begin op tijd, zodat het geen sprint wordt vlak voor vertrek.’
Het is een vaak gehoord zinnetje vlak voor vertrek. En terecht: ook de praktische kant van vakantie vraagt de nodige voorbereiding. Maar geen stress! Met deze tips rijd je straks zorgeloos de straat uit.
Inpakken… en wegwezen
Het hele gezin zit klaar in de auto, de voordeur gaat op slot en dan nog even die ene vraag: ‘Hebben we alles?’ Van paspoorten en powerbanks tot milieustickers en snacks voor op de achterbank. Download en print onze handige paklijst. Zo wordt inpakken een feestje.
ANWB Onderweg-app
Navigeren, files checken, brandstofprijzen vergelijken, goedkoper parkeren of laadpalen zoeken: de ANWB Onderweg-app helpt je verder. Ook als er onderweg iets misgaat.
Tol & vignetten
Tol betalen? De regels veranderen snel. Denk aan nieuwe elektronische tolwegen in Frankrijk en extra trajecten in Oostenrijk. Een tolbadge en/of een creditcard zijn vaak handig. Check voor vertrek wat voor jouw route geldt, zodat je zonder verrassingen door Europa rijdt.
Milieuzones
Steeds meer Europese steden hebben milieuzones. Wil je er rijden, dan moet je auto aan bepaalde eisen voldoen en heb je vaak een milieusticker nodig. Handig om te weten als je spontaan afslaat voor een ijssalon of een terras in het centrum. Zo’n sticker kost maar een paar euro. Bestel ’m wel op tijd: de levertijd is een paar dagen.
Check je Wegenwacht-pakket
Pech onderweg? Met Wegenwacht Europa kun je rekenen op ruim 7.000 wegenwachten van onze zusterclubs en 24/7 hulp in het Nederlands van onze Alarmcentrale. Sluit je pakket minimaal 48 uur voor vertrek af. Reis je met een caravan, aanhanger of camper? Dan heb je een aanvullende service nodig.
Gratis routekaarten in de ANWB-winkel
Wist je dat je gratis routekaarten van bijna alle Europese bestemmingen kunt ophalen in de ANWB-winkel? Met aanbevolen routes, bezienswaardigheden onderweg en informatie over afwijkende verkeersregels en verplichte spullen voor in de auto. Een app is handig, maar voorpret begint pas écht met een kaart op schoot.
Hebbes! Jouw vakantievoorbereiding is compleet. En... gaan!
Masja Verdonschot
Marie Wanders
ANWB Homepage