Vast of variabel energiecontract afsluiten voor 2026?

De voor- en nadelen van het afsluiten van vaste en variabele energiecontracten en het alternatief

Veel mensen vragen zich af: zet je je energiecontract nu vast of niet? Wat is slim om te doen? We leggen je rustig uit wat de voordelen en nadelen zijn van vaste, variabele én dynamische energiecontracten.

Vast of variabel energiecontract in 2026?

Een vast energiecontract is een afspraak met je energieleverancier voor een bepaalde periode. Voor de prijsstijgingen van eind 2021 en de oorlog tussen Rusland en Oekraïne kon je je energieprijs soms wel 5 jaar vastzetten. Daarna verdwenen vaste contracten bijna helemaal door hoge prijzen en extra risico’s. Nu zijn ze weer helemaal terug. Maar is het ook verstandig, om je energietarieven vast te zetten?

Energie vastzetten of niet?

Je vraagt je vast af wanneer je je energiecontract het beste vastzet. Kies je nu voor een vast tarief en stijgen de prijzen later, dan pak je voordeel. Dalen de prijzen verder, dan betaal je waarschijnlijk minder als je nog even wacht. Alleen hoe weet je nou wat het goede moment is?

Zie het als handelen in aandelen. Niemand weet precies hoe koersen bewegen. Dat werkt hetzelfde bij gas en stroom. Met een vast energiecontract kies je voor zekerheid in een bepaalde periode. Na die tijd hangt je situatie weer af van de prijzen van dat moment. Je kan dan opnieuw een vast contract kiezen. Je energiekosten kunnen dan ineens flink stijgen. Of juist weer dalen.

Zeg je je vaste energiecontract op voor de einddatum? Dan betaal je een opzegvergoeding aan je energieleverancier. De hoogte van de opzegboete hangt daarbij af van het moment waarop je het contract afsloot, voor of na 1 juni 2023.

Voordelen van een vast energiecontract

• Zeker van een vast tarief tijdens de looptijd van het energiecontract
• Na overstappen, krijgen nieuwe klanten met een vast energiecontract vaak een 'welkomstbonus'.
• Prijsstijgingen hebben binnen de looptijd van een vast contract geen invloed op het vaste tarief dat jij betaalt

Nadelen van een vast energiecontract

• Prijsdalingen zie je helaas niet terug in een vast energiecontract
• Je betaalt met een vast energiecontract naast aansluitkosten ook winstmarge en risicopremie aan de leverancier per kWh of m3. 
• Je krijgt een opzegboete als je voor het einde van je vaste contract overstapt.
• Veel aanbieders van vaste contracten hanteren een bepaalde vorm van terugleverboete voor klanten met zonnepanelen. 

Aflopend vast energiecontract

Als je vaste contract afloopt en je kiest geen nieuw contract, dan zet je energieleverancier je automatisch op een variabel contract. Veel mensen die ooit een vast contract sloten, merken dat niet eens. Ze zitten nu in een variabel contract zonder dat ze het weten. Dat contract heeft vaak een hoger tarief voor stroom en gas dan een vast of dynamisch contract. Dat noemen we een slaperstarief.

Variabel energiecontract afsluiten

Een variabel energiecontract loopt gewoon door, het heeft geen vaste looptijd. Jij bepaalt wanneer je stopt, want je kunt elke maand opzeggen. De tarieven staan steeds zes maanden vast. Vaak veranderen leveranciers ze op 1 januari en 1 juli. Tijdens de energiecrisis in 2022 verhoogden sommige leveranciers hun variabele tarieven vaker. Soms per kwartaal, soms zelfs elke maand.

Voordelen van een variabel energiecontract

• Een variabel energiecontract is maandelijks opzegbaar.
• Omdat variabele tarieven om de 6 maanden mogen wijzigen, kun je profiteren van prijsdalingen, maar de leverancier is dit niet verplicht.

Nadelen van een variabel energiecontract

• Omdat variabele tarieven om de paar maanden mogen wijzigen, worden bij prijsstijgingen de tarieven verhoogd.
• Bij een variabel energiecontract betaal je naast de aansluitkosten per kWh of m3 mee aan de winst van de leverancier en wordt er een risicopremie berekend.
• Terugleverboetes gelden ook voor variabele energiecontracten

Een dynamisch energiecontract afsluiten

Naast een vast of variabel energiecontract bestaat ook een derde soort contract. Met Een dynamisch energiecontract kies je voor stroomprijzen die met de markt meebewegen. In Nederland kennen nog niet veel mensen deze keuze. In Scandinavië zie je het juist bijna overal. Daar gebruiken de meeste mensen al een dynamisch energiecontract.

Bij dit type contract verschillen de tarieven voor stroom ieder uur. Voor gas verandert de prijs per dag. Je betaalt voor energie op basis van de inkoopprijs, zonder extra risico- of winstmarge. Die prijs beweegt mee met vraag en aanbod op de energiemarkt. Een dynamisch energiecontract met zonnepalen is ook een goede keuze, omdat veel vaste en variabele aanbieders nu werken met terugleverkosten. ANWB Energie rekent geen terugleverkosten. Je krijgt gewoon altijd de eerlijke prijs voor de zonnestroom die je teruglevert.

De afgelopen jaren lag het dynamische tarief heel vaak lager dan het landelijke gemiddelde van het CBS voor vaste en variabele contracten. Ook tijdens de energiecrisis. Pas je je verbruik aan op de uurtarieven, dan bespaar je nog meer. Dat kan oplopen tot zo’n 700 euro per jaar als je ook je elektrische auto slim laadt.