Wijnwandelroute Ruinen

Hond mee: de hond mag aangelijnd mee tijdens deze wandeling, met uitzondering van het gebied rondom de schaapskooi bij Ruinen. Daar zijn honden verboden.

Toegankelijkheid: deze route is niet toegankelijk voor mindervaliden vanwege de onverharde paden.

Paden: grotendeels verhard, deels onverhard.

Parkeren: in Ruinen kun je gratis parkeren bij het Fietstransferium aan de Kloosterstraat 12 (5 minuten lopen van het startpunt van de route).

OV: Bus 32 vanaf NS station Meppel of NS Station Hoogeveen, uitstappen bij bushalte Centrum in Ruinen (aan de Brink).

1. De Wandelroute begint bij bushalte Centrum in Ruinen aan de Brink. Loop vanaf de bushalte oostwaarts naar Luning’s Restaurant en sla daar LA naar de Smeestraat. Neem vervolgens de eerste RA, Molenstraat, en wandel het dorp uit.
2. Ter hoogte van de begraafplaats gaat de weg Engeland heten, naar de buurtschap die hier ten oosten van Ruinen ligt. Je bent vandaag dus in een paar minuten vanuit Ruinen naar Engeland gelopen. Bij de T-splitsing aan het einde gaat de route naar rechts verder. Sla bij de eerstvolgende kruising (in Engeland) LA en ga dan aan het einde van de weg weer LA, naar de Oude Benderseweg.
3. Na ongeveer 1,2 km genoeglijk wandelen door het Drentse boerenland eindigt deze weg bij de Benderse, een weg genoemd naar de gelijknamige buurtschap. Op de hoek rechts ga je door het hek en neem je het wandel- en belevingspad dat naar het Bezoekerscentrum Nationaal Park Dwingelderveld leidt.
4. Loop om het bezoekerscentrum heen en ga aan de andere kant over het pad verder dat de bosjes in naar de bijenstal voert. De route gaat links van deze bijenstal naar het hek met erachter de Benderse. Ga het hek door en wandel naar rechts over de Benderse verder.
5. Aan het einde kom je aan bij de open vlakte van de Benderse Heide en de Dwingeloosche Heide. Neem hier de eerste RA, een privéweg met schapenweide aan de rechterkant waar je alleen als wandelaar mag komen. Ongeveer 350 m verderop is bij het steenmannetje links een wandelpad tussen de bomen naar de Schaapskooi Ruinen. Loop naar de schaapskooi en neem even de tijd om hier rond te kijken.
6. Loop vanaf de schaapskooi oostwaarts terug ri. Benderse. Ga bij de kruising RD over het fiets- en voetpad langs de rand van de Dwingeloosche Heide. Circa 800 m verderop komt het pad langs een heideven, links, en komt dan uit bij een T-splitsing bij de onverharde Grote Esweg. Ga hier LA.
7. De Grote Esweg loopt door een stuk bos, de Anserdennen, min of meer parallel eraan loopt een verhard fietspad. Als er veel regen is gevallen, kan de Grote Esweg modderig zijn en zou je kunnen overwegen het fietspad te nemen. Het fietspad komt weer samen met de Grote Esweg op het punt waar de weg het bos uit komt en als verharde weg door de akkers verder gaat. De akker aan je rechterhand is de Anser Es.
8. Ga vlak vóór het bankje LA en wandel over deze zandweg verder tussen de akkers door. De weg heet Kleine Esweg, maar een straatnaambordje is er niet. De zandweg komt uit in het centrum van het Buurtschap Ansen. Steek hier de Kerkdijk over en wandel verder over de Om de Kamp.
9. Sla na iets minder dan 500 m LA naar de Ruinerdijk. Ongeveer 1 km verderop gaat de route schuin RA naar de Armweide. Neem vervolgens de eerste LA, die eveneens Armweide heet. Op Google Maps heet dit stuk weg abusievelijk Noordharen. Na 200 m vind je aan je linkerhand nét voor de Ruinerdijk, de wijngaard van Wijnhoeve Runa.
10. Voorbij Wijnhoeve Runa aan het einde van de Armweide steek je de Ruinerdijk over naar de Noordharen, wederom zo’n onverharde weg tussen de velden door. Na iets minder dan 400 m is schuin rechts een voetpad langs een bomenrij. Ga hierin en loop door naar de verharde weg verderop, Blanken geheten.
11. Steek deze verharde weg over en wandel verder over de onverharde weg recht voor je. Deze weg komt na ruim 300 m uit bij de Huttenweg, waar je RA slaat. Loop over de Huttenweg naar Ruinen en neem bij de rand van het dorp de eerste LA, de Geuzinge.
12. Wandel tot het einde van de Geuzinge, oftewel tot aan de Westerstraat. Sla hier RA. Zo’n 50 m verderop kom je aan bij hotel De Stobbe en de bijbehorende Brasserie Vrouwe Swedera. Vervolg de Westerstraat, terug naar de Brink, het startpunt van de route. Daar kun je bus 32 terugnemen naar Station Meppel of Station Hoogeveen.

Ruinen is een Drents dorp met ca. 3700 inwoners en een hoog percentage rieten daken, ook in het agrarische gebied eromheen. Het is een prachtig voorbeeld van een brinkdorp of esdorp, een dorpstype dat je aantreft op de rand van zandgronden in Nederland. Kenmerkend is de aanwezigheid van een brink, van oorsprong een open ruimte waar de boeren hun vee verzamelden om het iedere dag naar de gemeenschappelijke weidegronden te begeleiden. Men plantte eiken of populieren op de brink die bouwhout leverden en meestal groeide er verder gewoon gras. Rond het dorp bevonden zich hiernaast de zogenaamde essen, gemeenschappelijke akkers van de dorpsgemeenschap. Op de schralere zandgronden verderop was ‘het veld’ te vinden, het heideveld. Hier hoedde de dorpsherder de schapen van het dorp; bij Ruinen gebeurde dat op het Dwingelderveld. Door de groei van de dorpen kwam de brink later vaak in het dorpscentrum te liggen en werd het een dorpsplein, meestal wel nog met gras en bomen erop - zie ook de sfeervolle brink van Ruinen. In het Nederlandse Monopolyspel is de Brink de allereerste straat op het bord, gelegen in Ons Dorp. Het bouwen van een huis of een hotel kost hier slechts een schijntje en je hoeft niet direct naar de gevangenis zonder Start te passeren.

Nationaal Park Dwingelderveld ligt ruwweg tussen Ruinen, Dwingeloo en Beilen in. Het heeft een oppervlak van ongeveer 37 km² en herbergt het grootste natte heidegebied van West-Europa. Dit heidecomplex bestaat uit de aaneengesloten Benderse Heide, Dwingeloosche Heide en Kraloër Heide. In het gebied wisselen natte en ietwat venige slenken en droge zandruggen elkaar af. In de vochtige delen groeien planten als klokjesgentiaan, zonnedauw, veenpluis en waterdrieblad. Er bevindt zich hier een groot aantal heidevennen, maar liefst meer dan veertig stuks. Sommige ervan zijn pingoruïnes, overblijfselen uit de IJstijd. Tussen de heideplanten en de andere begroeiing op de zandruggen komen onder meer adders en gladde slangen voor. De ringslang is eveneens in het Dwingelderveld aanwezig, waarmee alledrie de Nederlandse slangensoorten vertegenwoordigd zijn. Zonder beheer zouden heidegebieden als die in het Dwingelderveld overwoekerd raken door bomen en struiken en vervolgens in bos veranderen. Er worden daarom Schotse hooglanders en twee schaapskudden ingezet voor de begrazing, zodat de heide openblijft. Een van de twee schaapskudden is die van Ruinen, die er dagelijks vanaf de rand van de Benderse Heide op uit gaat om de boel kort te houden. De andere kudde heeft Dwingeloo als thuisbasis en wordt dagelijks de Dwingeloosche Heide opgestuurd. Het Bezoekerscentrum Dwingelderveld is het hoofdkwartier van het Nationaal Park Dwingelderveld. Kijk hier vooral even rond in de mooie vlinder- en andere tuinen en schroom niet naar binnen te gaan; achterin is een fijn café te vinden.

De Schaapskooi Ruinen is het nachtelijke onderkomen van de Ruiner schaapskudde. De kooi staat er al sinds 1949, net als de schaapsherderswoning ernaast. De oude kooi is een paar jaar geleden gerenoveerd en wordt gebruikt als onderkomen voor lammetjes. In 2017 is een nieuwe, grotere kooi ernaast in gebruik genomen voor de kudde zelf. Deze kudde bestaat heden ten dage uit circa 850 Drentse heideschapen, herkenbaar aan de markante hoorns, de lange staart en de meerkleurige wol; het is een vrij zeldzaam inheems ras en tevens het oudste schapenras van het Europese vasteland. Elke dag gaat de kudde met een schaapherder en twee schaapshonden de heide op om te grazen. Het is een geweldig leuk gezicht om ‘s morgens, meestal rond half tien, de kudde uit de schaapskooi te zien lopen. En ben je in juni in de buurt, informeer dan vooral even wanneer het scheren van de schapen precies plaatsvindt. Op het heuveltje bij de schaapskooi kun je een uitkijktoren beklimmen en genieten van vergezichten over de heidevlakte, met rechtsvoor het Kolenveen en in de verte de radiotelescoop van Dwingeloo. De telescoop is met wetenschappelijk pensioen, maar in z’n actieve jaren zijn er nog twee nieuwe sterrenstelsels mee ontdekt. Geluidssignalen van aliens of van ander buitenaards leven heeft men helaas niet opgevangen. De radiotelescoop is een rijksmonument.

De Anser Es is een ‘akkerreservaat’ waar Natuurmonumenten de traditionele indeling van de akkers uit 1900 weer heeft teruggebracht. Gewassen van destijds worden nu weer op biologische wijze geteeld, wat onder meer betekent dat er tussen het graan volop korenbloemen, klaprozen, leeuwentanden, slofhakken en andere fraaie bloemen staan. Ook de zeer zeldzame korensla groeit hier. Op de Anser Es verbouwde men al zo’n 800 jaar geleden graan en andere gewassen. Het graan dat er nu groeit, gaat als veevoer naar biologische veehouderijen in de omgeving.

Buurtschap Ansen is een brinkdorpje dat bij Ruinen behoort. Het telt 350 inwoners, klein maar fijn. Om de Kamp is de zuidgrens van een met houtwallen omgeven akkercomplex, een zogenaamde ‘kamp’.

Wijnhoeve Runa, de Drentse wijnmakerij, bestaat sinds 2008 en bezit een drietal wijnpercelen met een gezamenlijk oppervlakte van ongeveer 1 hectare. Er zijn vier druivenrassen aangeplant, de solaris, de souvignier gris, de muscaris en de cabernet cantor. De eerste drie zijn witte druivenrassen met een hoge schimmeltolerantie, alledrie ontwikkeld in het wijninstituut van Freiburg. De cabernet cantor is een blauwrode druif waarvan ook een rosé wordt gemaakt door Runa. Misschien is het aardig om hier even stil te staan bij de Drentse wijnen die de vier druivensoorten opleveren. Van de solaris wordt een karaktervolle en licht fruitige witte wijn gemaakt waarin een vleugje ananas en hazelnoot te proeven zijn. De souvignier gris levert een witte wijn op die zich laat vergelijken met pinot blanc en de witte wijn van de muscaris heeft een sterk aroma van muskaat en gebrande noten. De cabernet cantor neigt naar merlot en heeft veel tannine. Deze druif is geschikt voor barrique-wijnen met een fijne fruitige smaak. De wijnen van Wijnhoeve Runa kun je via hun website aanschaffen of gewoon bestellen in ‘t Wapen van Ruinen aan de Brink. Twee restaurants in Zuidwolde en Groningen hebben ze eveneens op de kaart. Op verzoek kunnen de wijngaard en de wijnmakerij tegen een bescheiden prijsje worden bezichtigd, met aansluitend een wijnproeverij. Boven de wijnmakerij is ook een B&B appartement ingericht.

De brasserie is vernoemd naar een dame die in de 14^e eeuw in Ruinen woonde. Ze was getrouwd met ridder Jan III, heer van Ruinen. In eerste instantie leefde Vrouwe Swedera erop los, maar ze kwam tot inkeer en werd daarna een godvruchtige gelovige. Na de dood van Jan III trok ze zich terug in een klooster in Deventer, waar ze ook haar laatste adem uitblies.