ANWB HomepageRijsterbos
Nederland, Friesland, Rijs
In het voorjaar staat de slottuin bij het Rijsterbos vol bontgekleurde bloemen. Van krokus tot wilde tulp en van longkruid tot holwortel. Het zijn stinsenplanten, sierlijke bol- en knolgewassen die vroeger bij landhuizen, pastorieën en boerenhoeven werden aangeplant. In elk jaargetijde is dit een heerlijke route. Tuur over het IJsselmeer, neem een zomerse duik vanaf het strandje of geniet van de herfstkleuren in het bos. Een prachtig stukje Gaasterland.
Hond mee: tijdens deze hele route zijn honden aangelijnd toegestaan.
Toegankelijkheid: deze route is niet geschikt voor mindervaliden, vanwege de smalle bospaden met boomwortels.
Paden: 66% onverhard.
Startpunt: Parkeerplaats Rijsterbos, hoek Marder Leane en Leise Leane, Rijs
Per OV: Neem vanaf NS Station Heerenveen Qbuzz Bus 41 richting Lemmer en stap uit bij bushalte Du Tourstraat in Wijckel. Neem daar Qbuzz bus 44 richting Bolsward en stap uit bij bushalte Rijsterbosch in Rijs (reken op ongeveer een uur reistijd).
- Loop vanaf het infobord op de parkeerplaats richting de Villa (met restaurant) en volg het pad LA (je loopt nu met de weg aan je rechterhand). Ga op de V-splitsing LA, loop om de vijver en sla op de kop van de vijver LA richting bos. Volg de blauwe route het bos in. Loop RD tot je bij een soort pleintje komt waarop zes paden uitkomen en sla daar LA. Volg de blauw-rode route.
- Loopt door tot kruising met de Murnserlaene (breed zandpad) en ga RA. Je volgt nu de blauwe route en blijft deze volgen tot je bij de verharde Murnserdijk komt (wkp 70). Daar sla je RA en meteen weer LA op het Freulelaentsje (wkp 72). Loop door naar de boorden van het IJsselmeer en ga daar LA.
- Loop door naar het strandje (rechterhand) en het Paviljoen met terras en sla na dat paviljoen LA op het pad onder de bomen dat langs de parkeerplaats voert (geel-blauwe route). Steek verderop de Murnserdyk over en neem het pad RD. Je passeert de camping aan je rechterhand. Loop door tot je een fors houten palenhek passeert en sla op de kruising RA. Volg de bocht LA, geel-blauwe route.
- Daar waar de geel-blauwe route splitst en de blauwe route RA gaat, volg je de gele route RD. Bij de 3-sprong ga je RA en volg je de rode route. Deze volg je helemaal RD tot de T-splitsing (bij een grote houten paddenstoel). Daar ga je RA. Iet verderop, na de greppel aan je linkerhand en bij en het kunstwerk met witte tanden aan je rechterhand ga je LA. Volg dit pad tot aan het ‘sluisje’ over de greppel en ga LA. Je volgt nu de rood-blauwe route helemaal terug naar het startpunt van de wandeling: het parkeerterrein aan je rechterhand
In het Rijsterbos is in elke seizoen wel iets bijzonders te zien. Wat kun je tegenkomen?
Voorjaar
Zomerklokje (Slottuin, maart), lelietjes der dalen, bosanemoon, dalkruid, daslook, gewone salomonszegel. Verder meikevers, reekalveren, jonge dassen, en diverse broedvogels als grote bonte specht, boomklever, tjiftjaf, appelvink, en heel bijzonder soms de wielewaal.
Zomer
Varens: brede stekelvaren, adelaarsvaren, koningsvaren, dubbelloof en eikvaren. Verder vingerhoedskruid, grasklokje en leeuwentand. Diverse zangvogels als zanglijster, vink, roodborst, pimpelmees, zwartkop, houtduif. Diverse vleermuizensoorten als rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis en laatvlieger.
Herfst
trekvogels, kruisbek, houtsnip, sijsje, bonte vliegenvanger, buizerd. Prachtige kleuren, reeën. Meer dan 120 soorten paddenstoelen, zoals vliegenzwam, honingzwam, eekhoorntjesbrood, grote stinkzwam, rode koolzwam, gewoon elvenbankje, porseleinzwam en echte tonderzwam.
Winter
Goudhaantje, vuurgoudhaantje, staartmees, koolmees, kruisbek en boomklever.
Meer informatie: it Frykse Gea.
De route eindigt in de Slottuin. Het ontstaan van het Rijsterbos vindt zijn oorsprong in 1676 toen admiraliteit Hiob de Wildt hier een landgoed stichtte. Rond de woning, al gauw Huize Rijs genoemd bevond zich een slotgracht met een slottuin. Het laatste Huize Rijs werd in 1937 verkocht en gesloopt, maar de tuin is volgens de Engels landschapstijl in al zijn glorie hersteld. In 2008 is dit gedaan door het opnieuw uitgraven van de oude slotgracht en vijver. Ook zijn bomen en struikenpartijen aangeplant en slingerende paadjes aangelegd. In maart vind je er duizenden zomerklokjes. Het lijkt wat op een sneeuwklokje, maar is een slag groter en heeft groene vlekjes op de hangende witte bloemen. In de zomer is het zeer kleurrijk van de wilde planten die er groeien. Tegen de bosrand bevindt zich een prachtige boomgaard met oude fruitrassen die een prachtige bloesem draagt in het vroege voorjaar.
Het Rysterbosk op zijn Fries, is één van de bekendste wandelbossen in Fryslân. Het is een groots wandelbos in het golvende Gaasterland. Majestueuze beuken en eiken houden de wacht over de belangrijkste slagader ‘de Murnserleane’ in het bos. Ruim honderdduizend voeten betreden jaarlijks deze laan. Van kleine kindervoetjes tot fanatieke wandelaars. Allemaal maken ze een mooie tocht over de adellijke hoofdlaan, met als beloning het indrukwekkende uitzicht over het IJsselmeer bij Mirns.
In het donkere, vochtige Rijsterbos doen varens het prima. Overal langs de paden ontdekt u dubbelloof, brede stekelvaren en eikvaren. Sommige varensoorten blijven de hele winter groen, andere verliezen in de herfst hun blad. De ondergrondse wortelstok gaat dan in winterrust. Zo rond april-mei komen hieruit nieuwe scheuten te voorschijn. Ze zijn opgerold als de staf van Sinterklaas en groeien razendsnel. Zou u de wandeling de volgende dag nogmaals doen, dan zouden ze duidelijk een stuk verder zijn uitgerold.
Speuren naar dassensporen
Talrijke dieren laten zich in het Rijsterbos zien of horen, maar de das is daar niet bij. Die zit de hele dag weggestopt in een van de burchten die het bos rijk is. Pas in de late schemering komt hij naar buiten om in de omliggende weilanden naar regenwormen te zoeken. Overdag zijn alleen de sporen zichtbaar. Zoals de vaste looproutes of ‘dassenwissels’, haren in het prikkeldraad, pootsporen in de modder en, heel kenmerkend, putjes van zo’n 10 cm diep met onder in een hoopje mest. De jongen worden doorgaans in februari geboren, maar pas in april of mei wagen ze zich voor het eerst naar buiten. Daarna duurt het nog maanden voor ze meegaan op voedseltocht.
Langs het IJsselmeer is door kustafslag een steile rand ontstaan, het Mirnser Klif. De helling staat vol met bloeiende struiken, waaronder de brem met zijn opvallende gele bloemen. De eenstijlige meidoorn pronkt met witte bloesems en de ook al wit bloeiende sleedoorn is herkenbaar aan de gevaarlijk ogende doorns. Even verderop, in de rietstrook, zijn eind april of begin mei de rietvogels druk bezig met het voeden van hun pasgeboren kuikens. Met een beetje geluk en als je stil bent hoor je de roerdomp hoempend roepen in de rietkraag van het Mirnser klif.
In mei is het veld naast het pad bedekt met lelietje-van-dalen en salomonszegel. Beide soorten worden soms tot de stinsenplanten gerekend. In het Rijsterbos zijn ze niet aangeplant, maar komen ze van oudsher voor. De salomonszegel heeft witte bloemetjes die netjes naast elkaar aan een gebogen stengel hangen. Bij het lelietje-van-dalen staat de stengel meer rechtop en hebben de bloemetjes de vorm van een kroontje. In Frankrijk en België geven de mensen elkaar op 1 mei (dag van de arbeid) een lelietje-van-dalen als symbool van lente en geluk. Maar pas op: dit heerlijk geurende plantje is behoorlijk giftig. Naast deze oude bossoorten vind je er ook echte bosplanten als bosanemoon en dalkruid.