Parel aan de Maas

Nederland, Limburg, Landgoed De Hamert

De proloog van deze route is voor rekening van de Maas. Diepliggende binnenvaartschepen ploegen door het water, felgekleurde boeien dobberen aan het oppervlak. Erlangs een heerlijk struinpad. Zwermen muggetjes dansen in de lucht en koolwitjes fladderen door de geel en paarse bloemenzee. Wat volgt is een symfonie van heide, ven en bos. Uitgestrekt en glooiend. Windmolens vormen een vreemde blikvanger in deze wildernis. Een wildernis die u deelt met schapen. Zo nu en dan steekt een exemplaar nieuwsgierig de kop omhoog, maar het merendeel graast rustig door. Sommige dieren zijn bevoorrecht ...

(A)  De wandeling begint bij pannenkoekenrestaurant Jachthut op den Hamer. U loopt naar de N271 en slaat ra. Na 100 m verschijnt het eerste blauwe paaltje. Hier steekt u de N271 over en slaat ra. Bij het volgende blauwe paaltje gaat u la. U loopt nu door natuurgebied De Stalberg langs de Maasoever.

 (B) U keert weer terug naar de weg, steekt deze over en volgt de blauwe paaltjes tot

(C) een bijenstal. Op de kruising gaat u la en volgt de witte en rode paaltjes langs het Pikmeeuwenwater.

(D)  Waar de rode en witte paaltjes naar rechts gaan, volgt u het naar links afbuigende pad. Bij een hek aan uw rechterhand neemt u het pad schuin rechts. U gaat door het eerste hek ra en loopt tot aan de kruising (links is vogelkijkhut ’t Westernest aan het West­meerveen). U slaat ra en weer het eerste pad ra, door het eerder genoemde hek en vervolgens la.

Terug bij (D) volgt u het pad met de witte paaltjes, dat al snel over de nodige heuveltoppen voert en vervolgens sterk afbuigt naar het zuiden.

(E)  Na een hek is ra het Vorstengraf, rd bereikt u, de witte paaltjes volgend, na ruim 800 m het Geldersch-Nierskanaal. De paaltjes brengen u terug naar het startpunt.

Het gesnater van eenden vergezelt u op het brede graspad langs de Maas in natuurgebied de Stalberg. Het bestaat uit 15 ha stroomdalgrasland en hoge rivierduinen. In de middeleeuwen stond hier burcht ‘De Stalberg’, vandaar de naam. De Stalberg is ontstaan door enorme hoeveelheden zand die de rivier meevoerde en afzette op de oever. Het is er ’s zomers voor onze begrippen vaak boven modaal droog en warm. Hierdoor groeien er planten die oorspronkelijk thuishoren in landen in Midden-Europa, zoals de kruisdistel en gulden sleutelbloem. Wellicht staan er gallowayrunderen op het pad. Ze voorkomen dat het grasland dichtgroeit met bos.

Voorheen stonden rond het Pikmeeuwenwater talloze berken. De berk is een vochtminnaar en onttrekt het nodige vocht aan de bodem. Zoveel zelfs dat het gevaar dreigde dat het ven zou uitdrogen. Nu zijn veel berken gekapt en is het vennencomplex weer nat(ter). Het peil wordt slechts aangevuld door regenwater. Ook wemelde het vroeger van de kokmeeuwen op de oevers. Het verhaal gaat dat men erop uit was om hun eieren te rapen. Uiteraard gingen de meeuwen fel in de verdediging. Zo komt het ven aan zijn naam. U passeert het eerst op gelijke hoogte en kunt vanuit een schuilhut genieten van het uitzicht. Later op de route ziet u het labyrint van water vanaf de hoger gelegen hei.

Het Westmeerveen is een idyllische plek. Neem plaats in vogelkijkhut ’t Westernest en inhaleer de rust van deze vogelwereld. Kuifeenden, dodaarzen, futen, watersnippen, bruine kiekendieven, zomertalingen ... welke vogels worden er niet gespot? En niet alleen vogelaars zitten op fluweel. ‘Twee reeën langs de oever op 20 m afstand. Prachtig’ staat te lezen in het gastenboek in de hut. Of deze: ‘Komen net binnen. Nog niet zoveel te zien. Ineens veel gekwaak en paniek. Een hele horde prachtige jonge eenden skift onder aanvoering van de ouders uit het riet het water op. De reden: pal onder onze neus sluipt een (grote!) vos langs de rietkraag ... Puur natuur!’ Alsof u naar een Life on Earth-aflevering van David Attenborough kijkt. Maar dan echt.

Voor u rijst een markante halve bol op in het landschap, als een hoofd met kortgeschoren haar. Het is ontegenzeggelijk werk van mensenhanden. De ondergrond bestaat namelijk uit stuifduin en van nature kan zo’n bult niet op stuifduinen ontstaan. Het is het Vorstengraf. Zo’n vierduizend jaar geleden is hier de urn van een prominent persoon op het stuifduin geplaatst en bedekt met plaggen. Vervolgens is rond de heuvel een smalle greppel gegraven. Bij onderzoek in 1992 is deze op drie plaatsen teruggevonden. De kern van het Vorstengraf is bewust met rust gelaten en dus zijn de crematieresten nog aanwezig. Betreed de heuvel niet, zo voorkomt u erosie en verval. En kan de persoon in kwestie verder rusten op deze vorstelijke plek.

Het Geldersch-Nierskanaal oogt allesbehalve als een kanaal. Hij slingert en stroomt hier als een heuse beek. En dat klopt. In dit deel, vlak voor het kanaal uitmondt in de Maas, mag hij zelf zijn weg kiezen. Rond 1770 is hij gegraven om de moerassen rond de Niers in Duitsland te helpen ontwateren. Vandaag de dag heeft de ijsvogel er zijn thuis gevonden. Deze ‘blauwe parel’ maakt zijn nestgangen in de oevers. Vandaaruit kan hij zijn visprooi gemakkelijk opsporen in het heldere water.

Een zomerse dag en droog weer? Dan kunnen de zandloopkevers op de paden van de Hamert u niet ontgaan. Ze vliegen telkens op om enkele meters voor de doorlopende wandelaar weer te landen. Deze kever doet zijn naam eer aan; met een snelheid tot 8 km per uur is hij koploper in de insectenwereld. Handig als je altijd op jacht bent naar levende prooi. Met zijn formidabele kaken vermaalt hij mieren, kleine spinnen en andere kevers. Zijn larven jagen vanuit een hinderlaag. U ziet ze als kleine gaatjes in de bodem zitten. Vanuit deze verticale tunneltjes in de grond wordt de prooi bliksemsnel met de kaken gegrepen en het hol in gesleurd.