Krijtrotsen en wijn

Nederland, Limburg, Maastricht

Klimmen loont. Het levert, naast een goede conditie, weergaloze vergezichten op. Het mooiste deel ligt op de Sint-Pietersberg. Eksters hippen mee  tijdens de klim. Boven bevinden zich grasvelden vol bloemen, mergelgrotten en beukenlanen door dicht bos. De bomen dempen het stadsgeluid van  beneden. Halverwege verschijnt Château Neercanne in beeld, in volle mergelglorie. Later draaien de rollen om: vanuit de hellingbossen achter het  kasteel duikt nu de Sint Pieter op. Rechts stroomt de brede Maas. Of klimmen en wijnproeven goed samengaan zal moeten blijken; onderweg passeert u drie wijngaarden. Een fles meenemen voor thuis is wellicht een beter idee.

Volg vanaf het parkeerterrein de rode route (een driehoek) de traptreden op links langs het Fort en bovenaan la. In het open veld rechts aanhouden en de rode pijlen volgen, langs de ENCI mergelgroeve, de Motte en de Duivelsgrot. Loop uit het klappoortje komend rechtdoor tot aan de grenspaal 58 (nr. staat op de achterkant, jaartal op de voorkant), ra. Volg  nu de oranje markering (een kruis) tot in Kanne. Eerste kruising rechtsaf Bovenstraat, overgaand in Onderstraat. Drie straten links negeren en iets verderop (buiten het dorp) linksaf een smal pad in (langs weiland, zie oranje kruis) en de Jeker oversteken. Kruising (Cannerweg) oversteken en volgende weg linksaf (Kapelstraat) en vanaf hier de oranje markering weer volgen naar Château Neercanne. Door de rode deur in de grote poort en over binnenplaats. Direct na kasteel scherp la, steile klim beboste heuvel op. Na een open veld en het Millenniumbos draait de route noordwaarts. Sla bij een veldkruis rechtsaf*; na ca. 350 m op y-splitsing linker pad afdalen (oranje markering gaat rechtdoor via het hoogste pad). Voor een bezoek aan Hoeve Nekum vlak bij de Cannerweg rechtsaf  (Cannerweg oversteken) en weer terug, vervolgens blauwe markering heuvelop volgen. Wie de hoeve niet wil bezoeken: vlak vóór de Cannerweg  scherp linksaf slaan en blauwe markering heuvelop volgen. Bij de Apostelhoeve op kruising rechtsaf, blauwe markering volgen. Na de Lombokmolen rechtdoor via asfaltweg en voorbij sportvelden op T-splitsing (2de splitsing na de Lombokmolen) rechtsaf, doodlopende weg in (blauwe markering gaat hier linksaf). Einde straat linksaf, wandelpad. Dan rechtdoor, Jekerschans, eerste straat rechtsaf Kalfstraat en volgende straat linksaf, Mergelweg. Bij een kruising met restaurantjes scherp rechtsaf Luikerweg in, naar het startpunt.

* Wie niet van stevig klimmen houdt, kan als alternatief hier rechtdoor blijven lopen over de Susserweg, naar de Lombokmolen. U komt dan niet langs de Hoeve Nekum.

Een benijdenswaardig bezit vraagt om bescherming. Zo ook Maastricht met zijn lucratieve ligging bij een doorwaadbare plaats in de Maas, waar later een brug is gebouwd. Van oudsher waren er kapers op de kust. Spanjaarden, Hollanders en Fransen vochten om zich meester te maken van de stad. In 1701 werd Fort Sint Pieter gebouwd om aanvallen vanuit het zuiden af te slaan. Vandaag de dag wappert de Maastrichtse rode vlag-met-ster fier op het fort, dat in beheer is van Natuurmonumenten. In 2014 is een omvangrijke restauratie afgerond. Kijk op www.natuurmonumenten.nl.

Al sinds 1926 maakt de ENCI (de Eerste Nederlandse Cement Industrie) cement van kalksteen uit de Sint-Pietersberg. Vooral tijdens de heropbouw na de Tweede Wereldoorlog draaiden hun ovens op volle toeren. De groeve in de Sint-Pietersberg werd steeds groter, maar gelukkig zijn delen van de berg inmiddels uitgeroepen tot beschermd natuurmonument. En er zijn meer lichtpunten. De ENCI en Natuurmonumenten stimuleren gezamenlijk de groei van het zeldzame kalkgrasland. Hierdoor komen er meer vlinders naar de Pietersberg.

Mergelwinning
Limburgse mergel – ook wel krijt of kalksteen genoemd – is eeuwenlang gebruikt als bouwmateriaal. Deze mergel bestaat uit een dikke laag fossiele overblijfselen van zeediertjes. Uit geschriften blijkt dat de Romeinen al groteblokken uit de mergelgrotten zaagden. Zo ontstonden er in de loop der tijd uitgestrekte onderaardse gangenstelsels. Het grootste aaneengesloten gangenstelsel bevond zich vroeger in de Sint-Pietersberg: een labyrint van ongeveer 100 ha en 200 km aan gangen! Arbeiders die in het eeuwige donker van de mergelgroeven werkten, werden blokbrekers genoemd, naar de vorm waarin de mergel werd gewonnen. Tegenwoordig zijn de meeste groeven vanwege instortingsgevaar gesloten. Behalve voor vleermuizen, die vinden er een perfecte overwinteringsplek.

De Motte kreeg recent een opknapbeurt. De contouren van de van oorsprong middeleeuwse kasteelberg zijn weer duidelijk te zien. Franse, Spaanse en Staatse legers hebben de heuvel gebruikt om de stad Maastricht te belagen.

De Duivelsgrot zou eigenlijk Duivelsgroeve moeten heten. Hij is namelijk ontstaan door mijnbouw. Hier ligt de eerste ingang van waaruit mergelstenen uit de Pietersberg werden gehaald. Zie de lagen in de pokdalige wanden vol gaten, gaatjes en sleuven.

Het enige terrassenkasteel van ons land, Château Neercanne, is gebouwd van mergelblokken gewonnen uit de Cannerberg. Naast de kasteelmuur ligt een beschutte wijngaard, waar de Pinot noir-druiven rijpen. De eersteklas wijn van deze druiven draagt het etiket ‘Mis en Bouteille au Château Neercanne’ en omlijst menig voortreffelijk diner in het eigen restaurant. De wijnen worden in oude gangen van mergelgrotten bewaard, waar een constante temperatuur van tien graden Celsius heerst.

Het beschutte Jekerdal leent zich met zijn microklimaat, waarin de temperatuur enkele graden hoger is dan die van de omgeving, uitstekend voor de druiventeelt. Sinds 1988 groeien er wijnstokken op de landerijen van Hoeve Nekum. Math en Laurent Bollen telen vier druivensoorten: riesling, rivaner, auxerrois en pinot noir. Alleen de allerbeste druiven belanden in de wijn. En dat proef je! Dat vinden ze ook bij ons koningshuis. Op de bruiloft van prins Willem Alexander en Máxima werd riesling van Hoeve Nekum geschonken (www.hoevenekum.nl, o.a. voor proeverijen).

Aanvankelijk teelde de familie Hulst fruit, maar in 1970 herintroduceerde Hugo Hulst de wijnstok. De oudste en bekendste wijngaard van Nederland, de Apostelhoeve, was hiermee een feit. Hun riesling, pinot gris, auxerrois en müller-thurgau staan op de wijnkaart van talloze toprestaurants! Trommel familie, vrienden en buren op voor een proeverij (minstens 14 personen), zie www.apostelhoeve.nl.