Moe achter het stuur? Levensgevaarlijk!

Even slapen redt levens

Of het nu gaat om die lange vakantie rit of in de file onderweg naar huis na een zware werkdag, we weten dat uren rijden erg vermoeiend is. En dat is gevaarlijk. Vermoeidheid veroorzaakt in ons land per jaar zo'n 700 tot 1000 ernstige ongelukken. Zware ogen en afnemende concentratie. Wat te doen: stoppen of toch doorrijden?

Vaak wordt gekozen voor het laatste, maar wijsheid is: stoppen. Bestuurders die vermoeid zijn hebben een grotere kans op een ongeval. Door de vermoeidheid neemt de rijvaardigheid af waardoor minder goed koers wordt gehouden en minder vloeiende stuurbewegingen worden gemaakt. Ook neemt de alertheid af om te reageren op bijvoorbeeld snelheidsvermindering van voorliggers of informatie uit de omgeving.

Signalen

Achter elkaar gapen is een duidelijk signaal van vermoeidheid. Je lichaam geeft aan dat je moet stoppen om uit te rusten. Concentratieverlies, rijden met onregelmatige snelheid en moeite om binnen de lijnen te blijven zijn andere symptomen. Bij zware oogleden en knikkebollen ben je eigenlijk al te laat: je bent dan al bijna in slaap gevallen. Knikkebollen is ook slapen.

Daarnaast worden de stemming en de motivatie om veilig te blijven rijden minder. De neiging is groter om niet de maximumsnelheid aan te houden of om niet voor een rood licht te stoppen. Het zijn de ervaringen die onderzoekers van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) optekenden. Hoe snel het mis kan gaan door zo'n kort moment van even er niet bij zijn, blijkt uit de ervaringen van deze ANWB-leden (zie verderop), die beseffen dat het slim is op tijd te stoppen als de ogen zwaar worden.

Wil je uitgerust rijden, houd je dan aan de volgende tips.

Vóór je gaat rijden

  • Als je de rit uitstippelt, neem dan ook de rustpauzes mee in je planning.

  • Zorg voor voldoende nachtrust. Slaap minimaal zes uur, als je ver moet rijden.

  • Rij zo min mogelijk 's nachts. Je bent dan van nature minder alert.

Onderweg

  • Twee uur rijden, kwartiertje rust.

  • Parkeer op een veilige plek als je vermoeidheid voelt opkomen. Kort slapen (max. 30 minuten) is de beste manier van uitrusten.

  • Hou het koel in de auto. Warmte en roken maken je slaperig.

  • Wissel, als dat kan, regelmatig van bestuurder.

  • Eet en drink regelmatig iets kleins en licht verteerbaars. Een volle maag maakt je moe.

'De auto draaide een pirouette'

'Het langzame rijden met de vouwwagen was eentonig en het was heet in de auto', zegt Rob Gerretsen uit Badhoevedorp. 'Ik schrok wakker: de auto draaide een pirouette, de vouwwagen werd gelanceerd en kwam op z'n kop op de linkerbaan terecht. Grote paniek, huilende kinderen. Sinds het ongeluk wisselen we vaker van bestuurder.'


'Een mens kan geen 25 uur wakker blijven'

'Op de terugreis van Salou naar Deventer was ik om 7.30 uur opgestaan. Het ongeluk gebeurde 25 uur later. Zolang kan een mens ook niet wakker blijven', bekent Hans Paans. 'Toen ik in België het stuur van mijn vrouw overnam werden mijn ogen zwaar. Niet veel later vlogen we met de auto dwars over de vangrail. Onze auto was total loss, wij waren gelukkig ongedeerd. Ik had te lichtzinnig over mijn vermoeidheid gedacht. Voortaan overnachten we onderweg. Het is een groot wonder dat ik nog leef.'


'Ik dacht: nog even en ik ben er'

'Ik was op weg naar mijn stage', vertelt Marloes de Mos uit Etten- Leur. 'Ik had een druk weekeinde gehad en voelde me moe, maar dacht: nog even en ik ben er. Even later werd ik op de kop wakker. Van het ongeluk zelf kan ik me niks herinneren. In het ziekenhuis bleek dat mijn borstbeen was gebroken. Het is een groot wonder dat ik nog leef. Ik stap nooit meer in de auto als ik moe ben.'

Korte ritten

Slaap overvalt mensen beslist niet alleen bij lange ritten, integendeel, zo blijkt uit de bevindingen van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Zo is de kans op een ongeluk maar liefst vier keer zo groot als een bestuurder moe is, ook bij kortere ritten. En in bijna 15 procent van alle ongevallen speelt vermoeidheid een rol. Dat komt neer op zo'n 700 tot 1000 ernstige ongevallen per jaar.

Powernap


Vermoeidheid is de oorzaak van één op de vijf ernstige auto-ongelukken. Deskundig onderzoek in verschillende landen heeft aangetoond dat twintig minuten slaap tijdens de autorit het beste wapen is tegen oververmoeidheid. Langer slapen heeft geen zin, de slaap van de bestuurder is dan zo diep dat hij niet gemakkelijk meer uit de diepe roes kan komen en juist meer versuft achter het stuur zit. Tijdens een zogenaamde powernap van twintig minuten bouw je de meeste krachten op. Slaap je minder dan een kwartier dan werkt de slaap niet. Slaap je meer dan een half uur, dan neemt de vermoeidheid alleen maar verder toe.