ANWB HomepageZo weet je of je nachtblind bent
Autorijden in het donker
Sommige mensen hebben een hekel aan rijden in het donker, omdat ze het gevoel hebben nachtblind te zijn. Hoe herken je nachtblindheid? En wat kun je er tegen doen? Wij zochten het uit.
Wat is nachtblindheid?
In het netvlies liggen twee soorten cellen: kegeltjes en staafjes. De kegeltjes gebruiken we als het licht is. Ze zorgen ervoor dat we scherp zien en kleuren kunnen onderscheiden. In het donker doen de kegeltjes vrijwel niets en gebruiken we de staafjes. Met de staafjes kunnen we geen kleuren onderscheiden. Daarom zien we in het donker alles grijs. De staafjes vangen zo veel mogelijk licht op om toch zoveel mogelijk te kunnen zien. Nachtblindheid ontstaat wanneer de lichtgevoelige staafjes niet goed werken.
Oorzaken van nachtblindheid
Nachtblindheid kan een erfelijke oorzaak hebben. De meest voorkomende vorm ontstaat door retinitis pigmentosa. Dit is een verzamelnaam voor een groep erfelijke ziekten aan het netvlies. Bij retinitis pigmentosa verdwijnen de staafjes en de kegeltjes in het netvlies langzaam. De achteruitgang van de staafjes leidt tot nachtblindheid. Deze vorm van erfelijke nachtblindheid komt bij ongeveer 1 op de 3.500 mensen voor.
De niet-erfelijke variant houdt vaak verband met een gebrek aan vitamine A. Doordat onze ogen vaak bloot gesteld woden aan kunstlicht, ook overdag (op kantoren en scholen, computerschermen), worden onze ogen moe en overgevoelig. Duisternis op z’n tijd is juist goed om onze ogen actief te houden. Het activeert de staafjes, waardoor nachtblindheid minder kans krijgt.
Zo herken je nachtblindheid
- Bij nachtblindheid zie je niets of bijna niets in het donker, terwijl je bij voldoende licht wel prima kunt zien.
- Kom je uit een helder verlichte ruimte en heb je moeite om te wennen aan het donker, dan ben je waarschijnlijk nachtblind.
- Ben je nachtblind, dan heb je dat aan beide ogen. Heb je het aan één oog, dan wijst dit op een mogelijke oogziekte.
Dit kun je doen
- Nachtblindheid en het verkeer zijn een slechte combinatie. Het is uiteraard verstandig om bij nachtblindheid niet in het (half)donker te gaan autorijden.
- De nachtzichtbril kan het zicht in het donker verbeteren. Deze heeft gele glazen die contrasten duidelijker maakt en fel licht dimt. Als je deze bril draagt wordt het zicht scherper.
- Een gebrek aan vitamine A kan nachtblindheid veroorzaken. Gezonde voeding in combinatie met een voedingssupplement is dan een goede behandeling van nachtblindheid.
- Nachtblindheid is niet te voorkomen wanneer het de erfelijke variant betreft.
- Het risico op de niet-erfelijke variant van nachtblindheid kan wel worden beperkt. Goede, gevarieerde voeding en de ogen rust geven, kunnen helpen om niet-erfelijke nachtblindheid te voorkomen.
- Komt de nachtblindheid door een onbehandelde bijziendheid, dan biedt de juiste bril de oplossing.
- Bij staar kan een nieuwe lens in het oog de klachten laten verdwijnen.
- Bij glaucoom (hoge oogdruk) kunnen andere medicijnen de nachtblindheid soms behandelen en verminderen.
- Het is bij nachtblindheid belangrijk om regelmatig naar de oogarts te gaan om de ogen te laten controleren.
(Bron: Oogfonds)
5 vragen over nachtblindheid aan oogarts Tjeerd de Faber
In het donker zien we allemaal minder goed dan overdag. Maar betekent dat ook dat je nachtblind bent? Oogarts Tjeerd de Faber van het Oogziekenhuis Rotterdam legt uit wat er met je ogen gebeurt als het donker wordt en wanneer een bril kan helpen.
‘In je ogen heb je twee soorten cellen om licht te zien. Fel licht neem je waar met de kegeltjes. Die kunnen kleur en licht onderscheiden. In de schemering schakel je langzaam over op de staafjes: maar daarmee zie je geen kleuren meer. Je kunt bijvoorbeeld geen rood onderscheiden in het donker.
Er is nog een reden: als er veel licht in je ogen valt, wordt je pupil heel nauw. Daardoor is er veel scherptediepte. Dat wil zeggen: je ziet zowel dichtbij als ver weg scherp. Als het donker wordt, wordt de pupil wijd en is er weinig scherptediepte. Je kunt dan niet meer tegelijkertijd dichtbij en ver weg scherp zien. Dat is de anatomie van de mens, daar kun je niets aan doen. Hiernaast kunnen afwijkingen in het oog invloed hebben, bijvoorbeeld als het hoornvlies of de lens verouderen en troebel worden.’
‘Mensen die geen staafjes hebben of waarbij ze niet werken, zijn nachtblind. Die zien in het donker niets. Als je echt nachtblind bent, mag je ‘s nachts niet autorijden. In de volksmond zeggen veel mensen ‘ik ben nachtblind’ als ze bedoelen dat ze ’s avonds slechter zien dan overdag, maar dat heeft iedereen, dat noem je niet nachtblind.’
‘Mensen die bijvoorbeeld een afwijking van -1 of +1 hebben, kunnen overdag genoeg zien vanwege die scherptediepte, ze hebben geen bril nodig. Maar ‘s avonds in het donker, met die wijde pupil, luistert dat nauwer. Dan zou je met een oogarts kunnen uitzoeken of een bril helpt om optimaal de weg op te gaan.’
‘Veel mensen hebben moeite met rijden in het donker. Vrouwen zeggen dit vaker dan mannen, waarom weten we niet. ’s Nachts zie je minder details. Ik vind het zelf wel prettig: je ziet alleen de essentiële dingen. Je raakt niet afgeleid door de weilanden, billboards et cetera, want die zie je niet. Maar in het donker rijden kost wel meer concentratie. Met name het overgangspunt is lastig: de schemering. Het duurt even voordat je ogen zijn gewend aan het donker, donkeradaptatie heet dat.’
‘Als je uit een verlichte ruimte een donkere avond in stapt: laat je ogen even wennen. De overgang van donker naar licht kunnen onze ogen in een paar seconden. Van licht naar donker, kan wel een paar minuten duren! Hetzelfde geldt als je een tunnel inrijdt. Dan kom je ook ineens van een lichte naar een donkere situatie.
Een tip hierbij: een kilometer voor de tunnel één oog sluiten. Zodra je de tunnel in rijdt, doe je hem weer open. Dan is één oog alvast gewend aan het donker. Dezelfde truc gebruikten piraten vroeger, daar is het ooglapje voor. Als ze op klaarlichte dag een schip overvielen, en het ruim in moesten, deden ze het lapje af, zodat ze in het donkere ruim toch nog wat konden zien.’