Filemaand november 2026: waarom je vaker én langer stilstaat

De echte drukte begint al vóór november. Zodra de wintertijd ingaat, dit jaar op zondag 25 oktober, rijd je in de avondspits ineens in het donker en nemen files toe. In de loop van november is het ook in de ochtendspits nog donker.

‘Van de tien drukste spitsen van 2025 vielen er vijf in november’, zegt Mijke van den Broeke, manager ANWB Verkeersinformatie. ‘Samen zijn oktober en november goed voor bijna een kwart van alle filezwaarte van het jaar.’

Ook het aantal ongevallen loopt op.

‘Volgens onze cijfers van de afgelopen vier jaar gebeuren er in de eerste maand nadat de wintertijd ingaat ruim 25 procent meer ongevallen dan in de maand ervoor. We hebben geen glazen bol, maar dit geeft wel signalen voor wat ons dit jaar weer te wachten staat.’

Maar waarom is uitgerekend november zo’n filemaand?

Files ontstaan als meer mensen de weg op willen dan erop passen. ‘In november snijdt het mes aan twee kanten’, zegt Victor Knoop, verkeerskundige aan de TU Delft. ‘Er willen meer mensen over de weg, terwijl de capaciteit van de weg die maand juist een beetje afneemt.’

November is de laatste volle maand waarin bijna iedereen werkt.

Van den Broeke: ‘Veel mensen hebben hun vakantiedagen al opgemaakt, december is opgeknipt door de feestdagen. Daarnaast vallen bijvoorbeeld congressen en evenementen ook veelal in november.’

Dit jaar telt november bovendien vier volle werkweken plus een extra maandag. Daarnaast zorgt onderhoud aan bruggen en viaducten voor wegafsluitingen.

Lees ook: waarom files in november het langst zijn. 

Ineens is het om vijf uur donker. ‘Dan stap je na een dag werken anders in de auto’, zegt Van den Broeke. ‘Wij zijn geen opticien, maar sommige mensen focussen lastiger in het donker, of zijn gevoelig voor nachtblindheid.’ Regen en mist doen er een schepje bovenop, net als de laagstaande zon in de ochtend. En bij flinke buien zien we vaak ook een toename van files. ‘Het weer en het verkeer zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden’, aldus Van den Broeke.

Automobilisten passen zich aan. ‘Ze zijn voorzichtiger en rijden wat verder van elkaar’, zegt Knoop. ‘En als auto’s verder van elkaar rijden, passen er minder op de weg.’

Een weg kan maar een bepaald aantal auto’s aan. Stel: honderd per minuut. Bij honderd auto’s rijdt iedereen netjes door. ‘Maar komen er 101 auto’s per minuut aan, dan moet die ene extra wachten’, legt Knoop uit. ‘Na een uur staan er al zestig in de rij. Als er 102 per minuut komen, staan er na een uur 120 auto’s. Een klein beetje meer verkeer zorgt dus gelijk voor veel extra file.’

De extra ongevallen in het najaar tellen flink door.

Volgens Knoop zijn ongevallen goed voor ongeveer een kwart van alle files – vaak ook doordat mensen gaan kijken. ‘Als een bestuurder vooraan even naar een ongeval kijkt, trekt hij misschien een seconde later op. Iedereen achter hem dus ook’, zegt Knoop. ‘Staan er 2000 auto’s achter je en kijkt iedereen een seconde? Dan loopt de vertraging voor de achterste auto op tot ruim een half uur.’

Bij een pechgeval gebeurt hetzelfde. En daarvan zijn er in november meer, weet Patrick van de Valk, teamleider ANWB Wegenwacht. ‘Wij helpen in november gemiddeld 3900 pechgevallen per dag, tegen 3500 in oktober. Kou en vocht nekken vooral ontstekingsdelen en dynamo’s. Daardoor kan je auto onderweg ineens stilvallen.’

Gebeurt dat op de snelweg, dan moet de auto erachter remmen of uitwijken. Van de Valk: ‘Tijdens zo’n ochtendspits krijg je dan een sneeuwbaleffect en heb je zo een enorme file. Daarom zorgen wij samen met Rijkswaterstaat dat een gestrande auto zo snel mogelijk van de weg is.’