Havelterbergroute

Nederland, Drenthe, Meppel

49
47
25
48
40
17
11
10
29
72
31
41
08
52
51
50
06
07
28
26
03
02
04
70
49

Deze route loopt door twee land­schappen. Het zuidelijke gedeelte toont Meppel als centrum van een uitgestrekt beekdallandschap met weidelanden en veenafgravingen met kanalen en vaarten. De stad is van het zuidoosten uit gezien de poort naar Drenthe. Enkele kilome­ters noordelijk, voorbij Kolderveen en Nijeveen, kom je op de hogere zandgronden. In dit gebied rond Havelte zijn stuwwallen met als gevolg grote reliëfverschillen. Noordelijk van dit gebied zie je weer een beekdallandschap waarin het 7700 m lange wegdorp Wapser­veen is gelegen, een randveenont­ginning langs de Wapserveensche Aa.

Meppel is ontstaan als agrarische nederzetting bij de samenvloeiing van enkele vroeger bevaarbare waterlopen, te weten de Reest, de Wold Aa en de Havelter Aa. De stad dankt zijn opkomst aan de binnenscheepvaart. Vanaf de 15e eeuw vond op grote schaal vervening plaats. In 1460 stelde bisschop David van Bourgondië twee vrije jaarmarkten in. Dankzij deze markten en de waag groeide Meppel uit toteen welvarende handelsplaats.

De voormalige stadswaag aan het Kerkplein heeft tot 1796 dienstgedaan. De hervormde kerk kwam in de 15e eeuw gereed. Veel grachten en vaarten, die zo bepalend waren voor het stadsbeeld, zijn helaas sinds 1919 verdwenen. Meppel heeft veel mooie voorbeelden van burgerlijke en industriële bouwkunst zoals herenhuizen aan de Hoofdstraat, Kruisstraat of het Zuideinde en de kalkovens aan de Steenwijkerstraatweg (buiten route).

Het streekdorp Kolderveen is omstreeks 1200 ontstaan als randveenontginning. Het dorp heeft een eenvoudig bakstenen zaalkerkje dat werd voltooid in 1471. De kerk is bijzonder mooi gelegen aan het einde van een lange beukenlaan, net buiten de eigenlijke dorpsgemeenschap. Langgerekte dorpen hebben nu eenmaal geen centrum.

De Bisschopsberg en – verderop – de Havelterberg zijn ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijd. Gedurende de voorlaatste ijstijd was heel Noord-Nederland met ijs bedekt. De zware ijstongen schoven langzaam vooruit en stuwden een deel van de bodem op. Er zijn zo ‘stuwwallen’ ontstaan die in hoogte variëren van 2,5 tot 19 m.

De Havelterberg en de Bisschopsberg maken deel uit van zo’n stuwwal. Boven op de Havelterberg hebt u een mooi uitzicht op de omgeving en de hunebedden.

Tijdens de laatste ijstijd bereikte het landijs Noord-Nederland niet.Wel heerste er een koud klimaat. In deze koude en droge periode werd door de wind veel zand verplaatst. Hele gebieden werden ondergestoven en rond Uffelte werden zelfs hoge zandduinen gevormd. In de loop der tijd verwaaiden deze duinen, waardoor het landschap weer vlakker werd. Vooral door toedoen van de mens zijn in dit dekzandlandschap in de 18e en 19e eeuw zandverstuivingen ontstaan, zoals het Westerzand, het Uffelterzand en het Oosterzand.

Delen van het esdorp Havelte worden sinds 1969 aangemerkt als beschermd dorpsgezicht. De bakstenen zaalkerk werd in 1310 gesticht. Het dorp kent veel al dan niet verbouwde boerderijen, die vaak zijbaanders in één, en vele koedeuren of mestluiken in beide lange zijmuren hebben. Het Landgoed Overcinge ligt langs de route. Het 17e-eeuwse landhuis met boerderij, poortgebouw, theekoepel en portierswoning is thans particulier bezit (niet te bezichtigen).