ANWB Energiedashboard

ANWB: bij middeninkomens ligt grootste kans om energietransitie te versnellen

16 juli 2026 - Nederland laat op dit moment de grootste kans liggen om de energietransitie te versnellen. Juist huishoudens met een middeninkomen zijn bereid om te investeren in verduurzaming, maar zetten die stap vaak niet. Niet omdat de motivatie ontbreekt, maar omdat de onzekerheid over kosten, terugverdientijden en toekomstig overheidsbeleid te groot is.

Dat blijkt uit het ANWB Energiedashboard, waarin ANWB de kennis, houding en het gedrag van Nederlanders rondom de energietransitie onderzoekt.

Onzekerheid remt middeninkomens

ANWB ziet dat huishoudens met een middeninkomen hulp nodig hebben om de juiste keuzes te maken in de energietransitie en gaat daarbij helpen met informatie en advies. Daarnaast roept ANWB het kabinet op om de onzekerheid weg te nemen die investeringen belemmert. Stabiel beleid, duidelijke informatie en toegankelijke regelingen kunnen ervoor zorgen dat juist middeninkomens de stap zetten van intentie naar actie.

Het onderzoek laat zien dat middeninkomens zich binnen de energietransitie onderscheiden van andere inkomensgroepen. Zij erkennen bovengemiddeld het belang van de energietransitie, beschikken over relatief veel kennis en geven vaker dan andere groepen aan de komende jaren te willen investeren in maatregelen zoals woningisolatie, zonnepanelen, een thuisbatterij of andere vormen van flexibel energiegebruik.

Middeninkomens worden vooral geremd door onzekerheid over kosten, terugverdientijden, toekomstig beleid en de vraag welke investering op dit moment verstandig is. Ook de benodigde investering vooraf vormt vaak een belangrijke drempel. Veel verduurzamingsmaatregelen zijn op termijn rendabel en leveren bovendien maatschappelijke voordelen op, zoals een lager energieverbruik en minder druk op het elektriciteitsnet.

Onderzoek

Uit het onderzoek blijkt dat mensen met een middeninkomen de komende jaren vooral geïnteresseerd zijn in maatregelen die bijdragen aan de verduurzaming van hun woning en mobiliteit. Zo overweegt 35 procent van de middeninkomens om binnen tien jaar een elektrische auto aan te schaffen, waarvan 26 procent binnen vijf jaar en 9 procent in de vijf jaar daarna. Ook thuisbatterijen kunnen rekenen op veel belangstelling: eveneens 35 procent overweegt deze investering binnen tien jaar (27 procent binnen vijf jaar en 8 procent tussen vijf en tien jaar). Voor de woning zien we dat isolatie een belangrijke investering blijft. Bijna drie op de tien middeninkomens (29 procent) denken erover hun woning binnen tien jaar beter te isoleren, waarvan 22 procent binnen vijf jaar en 8 procent in de periode daarna. Daarnaast overweegt 25 procent om binnen tien jaar zonnepanelen aan te schaffen (18 procent binnen vijf jaar en 8 procent tussen vijf en tien jaar).

Energietransitie

De afgelopen jaren draaide de transitie vooral om het opwekken van duurzame energie en het verminderen van het energieverbruik, bijvoorbeeld met zonnepanelen, isolatie en warmtepompen. De komende jaren verschuift de uitdaging steeds meer naar slim energiegebruik. Door de afbouw van de salderingsregeling, de groei van zonne- en windenergie en de toenemende druk op het elektriciteitsnet wordt het steeds belangrijker om elektriciteit te gebruiken op momenten dat deze duurzaam beschikbaar is.

De volgende fase van de energietransitie draait daarom niet alleen meer om hoeveel energie huishoudens gebruiken, maar vooral om wanneer zij die gebruiken. Investeringen in flexibiliteit, zoals thuisbatterijen, slim laden van elektrische auto's, energiebeheer in huis en andere vormen van vraagsturing, worden daarmee steeds belangrijker. Juist middeninkomens vormen de grootste groep die deze volgende stap kan zetten.

Huishoudens die investeren in flexibiliteit worden minder afhankelijk van prijsschommelingen, krijgen meer grip op hun energierekening en helpen tegelijkertijd het elektriciteitsnet beter in balans te houden. Daarmee profiteren niet alleen individuele huishoudens, maar ook de samenleving als geheel.

EnergieMaatje

Huishoudens met hogere inkomens hebben vaak al geïnvesteerd en profiteren van lagere energiekosten en meer flexibiliteit. Huishoudens met lagere inkomens beschikken daarentegen vaak niet over voldoende financiële ruimte voor grotere investeringen en richten zich vooral op energiebesparing. Voor deze groep zet ANWB zich onder meer in met EnergieMaatje, waarmee huishoudens praktische ondersteuning krijgen om grip te krijgen op hun energieverbruik en energierekening.

Over het ANWB Energiedashboard

De elektrificatie van het wagenpark is in volle gang: naar verwachting zal in 2050 het merendeel van de personenauto’s elektrisch aangedreven zijn. Betaalbare en toegankelijke mobiliteit hangt steeds meer af van de prijs en beschikbaarheid van stroom, en van het laadnetwerk en elektriciteitsnet. Daarmee raakt de energietransitie direct aan de kern van ANWB: betaalbare en betrouwbare mobiliteit voor iedereen.

Het ANWB Energiedashboard is een representatief onderzoek onder ruim 2000 Nederlanders, uitgevoerd door Blauw research. Het onderzoek biedt inzicht in hoe Nederlanders zich verhouden tot de energietransitie. Het laat zien waar huishoudens staan, welke drempels ze ervaren en waar kansen liggen. Met deze toegankelijke informatie en praktische handelingsperspectieven helpt ANWB Nederlanders bij het zetten van concrete stappen richting een betaalbare, bereikbare en duurzame toekomst.