Kanteldriewieler

Een Willie Wortel zou Piet zichzelf niet willen noemen. Toch bedacht hij een veilige fiets voor ouderen. Met een verlaagd zadel, zodat je in stilstand met beide benen de grond raakt. En twee voorwielen die automatisch mee kantelen in de bocht. Dat fietst veilig, maar ook lekker soepel.

Kortom: ‘Best een leuk fietsje’. Aldus Piet.

Vroeger knutselde Piet altijd graag aan zijn motorfiets, maar verder reikt zijn technische achtergrond niet. Als afgestudeerd psycholoog kwam hij per toeval bij het Instituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) terecht waar hij dertig jaar lang verkeersveiligheidsonderzoek deed. In die tijd groeide zijn hart voor verkeersveiligheid en kwetsbare ouderen.

‘In mijn werk zag ik regelmatig de gevaren met tweewielers. En de ongevallenstatistieken liegen er nog steeds niet om: van de fietsers die in 2024 op de spoedeisende hulp terechtkwamen, had het merendeel – ruim 50.000 – geen botsing met een voertuig of object. Daar was iets misgegaan met de fiets zelf, bij het op- en afstappen of door de bocht gaan bijvoorbeeld. 55-plussers vormen de grootste groep fietsslachtoffers (pdf).’

Destijds, in 1970, jeukten Piets handen al om een veilige fiets voor ouderen te bedenken.

‘Ik zag ergens een plaatje van een Engelse bromfiets met twee achterwielen die konden kantelen. Vooral dat kantelen leek mij dé oplossing voor veilig fietsen. Collega’s lachten me uit: een fiets heet nu eenmaal een tweewieler, een derde wiel hoort daar niet bij.’

Tien jaar geleden bracht Piet een bezoekje aan zijn oude werkgever en hoorde dat die over een veilige fiets voor ouderen nadacht. Meer aansporing had hij niet nodig.

‘Ik dook het internet op, op zoek naar voorbeelden van kanteldriewielers, maakte zelf tekeningetjes en ging sleutelen aan fietsen. Zo ontstond mijn definitieve idee, daar heb ik wel tien jaar over gedaan.’

Met verschillende fietsen toog Piet naar de slipbaan om proeven te doen. Al Willie Wortelend (zo willen wij het toch wel noemen) kreeg Piet drie eureka-momenten:

1. Twee voorwielen
   Met een enkel voorwiel ging ik in een bocht onmiddellijk onderuit. Met twee achterwielen wilde de fiets niet automatisch mee de bocht in en ging ik alsnog onderuit. Met twee voorwielen kon ik rondjes draaien wat ik wilde, ik ging niet onderuit. Het moesten dus per se twee voorwielen worden.’
    
2. Soepel als een normale fiets
   ‘Ik wilde dat de fiets aan zou voelen als een gewone fiets, die automatisch soepel mee de bocht in gaat. Dat kreeg ik voor elkaar met twee voorwielen die kantelen, terwijl alle wielen op de grond blijven.’
    
3. Met beide benen op de grond
   ‘Bij de proeven op de slipbaan merkte ik dat als ik dreigde te vallen, ik onmiddellijk met beide voeten bij de grond wilde kunnen. Dat is waar het bij oudere mensen vaak misgaat. Ook is het veiliger om op het zadel te kunnen blijven zitten bij het op- en afstappen. Door de zadelpen tien centimeter naar achteren te plaatsen, kan het zadel laag genoeg worden gezet om met beide benen bij de grond te kunnen en toch voldoende afstand tot de trappers te houden.’

‘Ik zou graag zien dat de fiets beschikbaar komt voor ouderen om veiliger te kunnen blijven fietsen. Zover is het nog niet. Ik ga verschillende fabrikanten langs met mijn fiets, maar ze zijn voorzichtig.

Nu heeft een fabrikant mij voor het eerst benaderd; klanten hadden erom gevraagd. Wie dat zijn, weet ik niet. Ik fiets zoveel mogelijk op mijn kanteldriewieler om bekijks te krijgen en laat zoveel mogelijk mensen erop fietsen. Kennissen vragen steeds: “Wanneer komt die fiets er nou ‘ns?”

Het meest bijzondere aan deze fiets vind ik dat-ie zo makkelijk fietst, ondanks dat het een aangepaste fiets is. Het is ook best een leuk fietsje om te zien. Ik zou tegen iedereen die nu enthousiast is geworden willen zeggen: vraag je lokale fietsdealer om de kanteldriewieler, wie weet komt hij op die manier binnenkort op de markt.’

Met zijn omgebouwde vouwfiets tot kanteldriewieler won Piet in 2022 de Nationale Verkeersveiligheidsprijs tijdens het Nationaal Verkeersveiligheidscongres, georganiseerd door ANWB, SWOV, VVN en het ministerie van IenW.

‘Na het winnen van die prijs ging ik met de organiserende partijen in gesprek over hoe zij mijn concept verder konden helpen. Ik kreeg geld van de Provincie Friesland, waarmee een professionele fietsenbouwer een verbeterd prototype kanteldriewieler heeft gebouwd. Mét elektrische ondersteuning. Dit is de gele fiets waarmee ik op de foto sta.’

Daarnaast is er een kleinschalig gebruikersonderzoek uitgevoerd, waarbij de kanteldriewieler positief uit de bus kwam.