Waterland

Nederland, Noord-Holland, Durgerdam

47
46
45
43
42
40
41
01
57
53
52
77
79
78
44
47

Op een steenworp noordelijk van Amsterdam regeert de stilte. Het drukke stadsleven maakt baan voor polder, weide en water. Schilderachtige dorpjes als Zunderdorp, Broek in Waterland, Ransdorp en Holysloot geven charme aan het landschap. Toch hebben de kustdorpjes een bewogen geschiedenis met als terugkerend element watersnoodrampen. Tot de aanleg van de Waterlandse Zeedijk. De houten miniatuurhuisjes van het dijkdorp Durgerdam kijken gezamenlijk uit over het IJmeer, onderdeel van het IJsselmeer. Na Zunderdorp duikt de route dieper de polder in. Met als hoogtepunt Broek in Waterland, in de 18e eeuw het ‘schoonste dorp van Holland’.

Goede fietsbenen?

Verleng de route en pik Monnickendam mee. Volg hiervoor na knooppunt 01 achtereenvolgens 02 - 55 - 54 en sluit weer aan bij 53. De route wordt dan in totaal 35 km.

Een tweede alternatief is om vanaf knooppunt 53 naar 52 te rijden en heen en weer naar Marken (knooppunt 51). Dat heen en weertje voegt nog eens 10 kiilometer toe aan de route, maar is zeer de moeite waard!

Durgerdam is een prachtig dorp met weids uitzicht over het IJsselmeer. De huizen zijn van hout, dat op de slappe veengrond in Waterland geschikter was dan zware steen. Gezichtsbepalend is de witte kapel, die achtereenvolgens dienstdeed als school, secretarie en visafslag.

Op weg naar Zunderdorp gaat de route door typisch Waterlands landschap met open graslanden en brede overvolle sloten. De toren van Ransdorp is voortdurend in het vizier. Het dorp telt veel houten huizen, al zijn er later ook veel stenen muren gebouwd. Steen gaf aanzien en was minder onderhoudsgevoelig en brandgevaarlijk dan hout.

Waterland is een veengebied dat vanaf het jaar 1000 is ontgonnen. Door inklinking van het veen daalde de bodem, waardoor de zee gemakkelijk kon binnendringen. Waar de golven het veen wegsloegen, veranderden veenriviertjes in brede watergangen (aeën, dieën). Bij overstromingen zijn meren ontstaan die later weer zijn drooggelegd. De droogmakerijen zijn goed te herkennen aan de lage ligging van het aangrenzende land. Links ligt de Broekermeer (1628), compleet met ringdijk en ringvaart. Deze droogmakerij ligt 5 m onder zeeniveau, 4 m lager dan het aangrenzende veenland. Even verderop ligt de bossige Volgermeerpolder, die jarenlang werd volgestort met Amsterdams afval.

Broek in Waterland is een oud boerendorp dat schitterend in de weilanden ligt. van oorsprong woonden hier vooral zeelui: reders en kapiteins. En in de zeventiende en achttiende eeuw kwamen er ook veel rijke kooplieden wonen. Hun rijkdom maakte Broek in Waterland één van de meest welvarende dorpen van Waterland. dat is nog steeds te zien aan de schitterende huizen in poederkleurtjes, met de meest prachtige interieurs. In een aantal monumentale panden kun je dat nog steeds bewonderen. 

De naam Zuiderwoude herinnert aan de moerasbossen die hier langs de afwaterende veenrivieren groeiden. Na de ontginning ontstond er een open veengebied met brede watergangen, waaronder de Kerk Ae. Net over de brug, richting Broek in Waterland, is een vogelkijkhut. In het dorp staan typisch Waterlandse boerderijen, waarbij woning, veestal en hooihuis (een zwartgeteerde houten schuur) in één rij achter elkaar werden gebouwd.

Vanaf de Waterlandsedijk ziet u Marken en de Gouwzee. De dijk is aangelegd ter bescherming tegen de Zuiderzee, wat getuige de watertjes (doorbraakkolken) en de verbrede watergangen niet overal gelukt is.

Wie goede fietsbenen heeft kan vanaf knooppunt 53 naar knooppunt 52 rijden en dan heen en weer naar knooppunt 51 om Marken te bezoeken. Een heel bijzonder plaatsje. 

Tot 1957 was Marken een eiland in de Gouwzee. Toen werd het verbonden met het vaste land via een dijk. Maar nog steed heb je op Marken een 'eilandgevoel'. Het dorp is een plaatje met die monumentale groen en zwart geschilderde houten huisjes, de smalle straatjes, de bruggetjes, de haven en de bevolking die (deels) nog klederdracht draagt. Het dorp is opgebouwd uit buurtschappen (rondom de haven en kerk bijvoorbeeld) en wordt omringd door 'werven', buurtchappen die hoger in het land liggen. Een bijzondere plek op het eiland is de (nog bewoonde) vuurtoren in het uiterste puntje van Marken.

Ransdorp was vroeger het bestuurlijke centrum van Waterland. In het stadhuis naast de stompe toren vergaderen de zes dorpen van de Unie van Waterland: Schellingwoude, Landsmeer, Zunderdorp, Ransdorp, Zuiderwoude en Broek in Waterland. Vanaf de stompe toren heb je een prachtig uitzicht. Holysloot is een beschermd dorpsgezicht. De ligging - temidden van weilanden en sloten - verklaart ook de naam ('laag gelegen gebied aan de sloot').