Nederland op rand infracrisis: brede coalitie maant kabinet tot actie

Oproep aan kabinet tot structureel meer investeringen én aangepaste begrotingssystematiek om infrastructuurcrisis af te wenden

Gemeenten, provincies, vervoerregio's, het bedrijfsleven, mobiliteitsaanbieders, logistieke organisaties en de bouwsector trekken gezamenlijk aan de bel bij het kabinet. In een brief aan alle bewindspersonen waarschuwen zij dat Nederland aan de rand van een infrastructuurcrisis staat: zonder structureel extra investeringen in infrastructuur komen bereikbaarheid, economische groei, woningbouw, veiligheid en brede welvaart verder onder druk te staan.

De coalitie benadrukt dat de infrastructuuropgave niet alleen een mobiliteitsvraagstuk is. Goede infrastructuur vormt de basis voor woningbouw, economische ontwikkeling, defensie, nationale veiligheid en een goed functionerende samenleving. Juist daarom is dit volgens de organisaties geen opgave voor één ministerie, maar voor het kabinet als geheel. De baten van investeringen in infrastructuur landen bij vrijwel alle departementen, terwijl de kosten vooral drukken op de begroting van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Tekorten lopen op tot tientallen miljarden euro's

De omvang van de opgave is aanzienlijk. Volgens cijfers van het kabinet en de Algemene Rekenkamer bedraagt het tekort voor exploitatie, onderhoud en vernieuwing van de Rijkswaterstaat-netwerken tot en met 2038 circa €34,5 miljard. Voor het spoor loopt dit tekort op tot ongeveer €20 miljard en voor ontwikkelprojecten, inclusief de herstart van eerder gepauzeerde projecten, tot circa €30 miljard.

Marga de Jager, voorzitter van de Mobiliteitsalliantie: “Achterstallig onderhoud leidt tot noodmaatregelen, hogere herstelkosten, vertragingen voor reizigers en goederenvervoer en risico's voor de veiligheid en bereikbaarheid.” De maatschappelijke en economische schade van uitval van infrastructuur loopt hierdoor steeds verder op. Daarom is dit een zaak voor het hele kabinet.

Uitstel maakt het probleem groter

Tegelijkertijd laten berekeningen zien dat investeren rendeert. Structurele investeringen in onderhoud versterken de economie, verhogen de productiviteit en ondersteunen werkgelegenheid. De organisaties benadrukken daarom dat een afweging binnen een krimpend budget onvoldoende soelaas biedt. Elisabeth Post, voorzitter van de Logistieke Alliantie: "Een afweegkader binnen een te klein budget bepaalt hooguit welke regio's, projecten of sectoren als eerste vastlopen. De opgave is simpelweg te groot geworden. De koek moet groter.”

De recente problemen rond de Merwedebrug maken volgens de partijen duidelijk hoe kwetsbaar het systeem inmiddels is geworden. Ongeveer tachtig bruggen, sluizen en andere kunstwerken kennen inmiddels gewichts- of doorvaartbeperkingen. Meer dan honderd andere objecten staan onder verhoogd toezicht vanwege veiligheidsrisico's.

Tegelijkertijd ziet ProRail zich genoodzaakt om over te schakelen op een minimumscenario voor onderhoud. Ook provincies en gemeenten, die gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor ongeveer 80 procent van de Nederlandse infrastructuur, kampen met oplopende onderhouds- en vervangingsopgaven zonder voldoende financiële dekking.

Nederland kan niet wachten

De coalitie roept het kabinet op om tijdens de augustusbesluitvorming:

1. De infrastructurele opgave een centrale plaats te geven in de rijksbegroting, met structureel meer middelen voor beheer, onderhoud, vervanging, renovatie en uitbreiding.
2. Samen met betrokken partijen een langjarig nationaal investerings- en financieringsplan te ontwikkelen.
3. De begrotings- en financieringssystematiek aan te passen zodat investeringen in infrastructuur worden gestimuleerd.
4. Vast te houden aan eerder gemaakte MIRT-afspraken en ruimte te creëren voor nieuwe aanleg- en uitbreidingsprojecten.

De oproep wordt ondersteund door de Mobiliteitsalliantie, Logistieke Alliantie, IPO, VNG, de vervoerregio's, Bouwend Nederland, NLingenieurs, Cumela, Techniek Nederland en VNO-NCW/MKB-Nederland.