Voetgangers en voorrang: wanneer moet je als automobilist stoppen?

Wanneer is iemand een voetganger?

In de wet is een voetganger een weggebruiker, maar geen bestuurder. Iedereen die loopt, is dus een voetganger. Maar ook iemand die met een fiets, bromfiets of motor aan de hand loopt, geldt als voetganger.

Hetzelfde geldt voor iemand die zich verplaatst met bijvoorbeeld een skateboard of rolschaatsen. Voor jou als automobilist is dat belangrijk, omdat in deze situaties de verkeersregels voor voetgangers gelden.

Wanneer moet je een voetganger voor laten gaan?

Voetgangers hebben niet automatisch voorrang op bestuurders. Er zijn wel verschillende situaties waarin je een voetganger als automobilist voor moet laten gaan.

Voetgangers bij een zebrapad

Nadert een voetganger een zebrapad? Dan moet je goed opletten. Voetgangers die op een zebrapad oversteken of duidelijk op het punt staan om over te steken, moet je voor laten gaan.

Pas daarom je snelheid op tijd aan als je een zebrapad nadert. Zo kun je stoppen wanneer iemand wil oversteken.

Geen zebrapad? Dan meestal geen voorrang

Steekt een voetganger de weg over op een plek zonder oversteekplaats? Dan hoef je de voetganger normaal gesproken niet voor te laten gaan.

Er zijn uitzonderingen. Blinden en slechtzienden die een witte stok gebruiken en mensen die zich zichtbaar moeilijk voortbewegen, moet je wel voor laten gaan.

Dat een voetganger geen voorrang heeft, betekent overigens niet dat je als automobilist zomaar kunt doorrijden als daardoor een gevaarlijke situatie ontstaat. Blijf daarom altijd alert wanneer iemand aanstalten maakt om over te steken.

Afslaan? Rechtdoorgaande voetgangers gaan voor

De regel ‘rechtdoorgaand verkeer op dezelfde weg gaat voor’ geldt ook voor voetgangers.

Sla jij met de auto rechts- of linksaf en steekt een voetganger rechtdoor dezelfde weg over? Dan moet je de voetganger voor laten gaan.

Dit is een situatie waarin makkelijk verwarring ontstaat, omdat er niet altijd een zebrapad ligt. Het ontbreken van een zebrapad betekent hier dus niet automatisch dat jij als automobilist voorrang hebt.

Een bijzondere manoeuvre? Laat voetgangers voorgaan

Voer je als automobilist een bijzondere manoeuvre uit, dan moet je al het overige verkeer voor laten gaan. Dat geldt dus ook voor voetgangers.

Denk bijvoorbeeld aan:

• wegrijden uit een parkeervak;
• uit een uitrit komen;
• achteruitrijden;
• keren;
• invoegen.

Kom je tijdens zo'n manoeuvre een voetganger tegen, dan moet je hem of haar voor laten gaan.

Waar kun je als automobilist voetgangers tegenkomen?

Meestal lopen voetgangers op het voetpad of de stoep. Is die er niet, dan mogen ze gebruikmaken van het fietspad of fiets/bromfietspad. Ontbreekt ook dat, dan mogen voetgangers aan de uiterste zijde van de rijbaan of in de berm lopen.

Er is geen verplichting voor voetgangers om aan een bepaalde kant van de weg te lopen. Je kunt ze dus zowel met je mee als tegemoet zien lopen.

Mensen op een skateboard, skeelers, step of rolschaatsen mogen onder bepaalde omstandigheden ook van het fietspad of fiets/bromfietspad gebruikmaken.

Daarnaast zijn er situaties waarin voetgangers op de rijbaan mogen komen. Zo mogen een kolonne, optocht of uitvaartstoet de rijbaan gebruiken. Op een woonerf mogen voetgangers bovendien de weg over de volle breedte gebruiken. Houd daar als automobilist rekening mee en pas je snelheid en rijgedrag aan.

Let extra op voetgangers in het donker

In het donker zijn voetgangers een stuk lastiger te zien, zeker wanneer ze donkere kleding dragen. Houd daar als automobilist rekening mee.

Wees vooral extra alert op slecht verlichte wegen, bij oversteekplaatsen en op plekken waar geen apart voetpad aanwezig is. Een voetganger zonder reflecterende kleding of verlichting kan pas laat zichtbaar worden in het licht van je koplampen.

Kolonnes en optochten

Voor door voetgangers gevormde kolonnes en optochten gelden buiten de bebouwde kom bij slecht zicht overdag en ’s nachts aanvullende regels. Aan de linker voorzijde moet een naar alle zijden wit of geel licht uitstralende lantaarn worden meegevoerd en aan de linker achterzijde een naar alle zijden rood licht uitstralende lantaarn. Ook als automobilist is het goed om deze signalering te herkennen.

Moeten voetgangers zich ook aan verkeersregels houden?

Ja. Hoewel voetgangers geen bestuurders zijn, zijn het wel weggebruikers en moeten ze zich aan de verkeersregels houden.

Zo kan een voetganger een boete krijgen voor het negeren van bord C16, ‘Gesloten voor voetgangers’, voor door rood lopen of voor het negeren van een stopteken.

Dat een voetganger een verkeersregel overtreedt, betekent uiteraard niet dat je als automobilist geen rekening meer met hem of haar hoeft te houden. Veiligheid blijft vooropstaan.

Verkeersborden voor voetgangers

Ook als automobilist is het handig om verkeersborden voor voetgangers te herkennen. Ze helpen je inschatten waar je voetgangers kunt verwachten, bijvoorbeeld bij voetpaden, oversteekplaatsen en gebieden waar voetgangers juist niet mogen komen. Dit zijn de meestvoorkomende voetgangersverkeersborden: