Elektrische auto’s en fijnstof, hoe zit het?

Alle auto’s produceren fijnstof, elektrische auto’s dus ook. Fijnstof komt onder andere van remmen en banden en juist die zouden bij elektrische auto’s sneller slijten. Klopt dat?

Fijnstof is niet een specifiek stofje van een vaste chemische samenstelling, maar een verzamelterm voor microscopisch kleine stofdeeltjes van verschillende materialen. Deze minuscule deeltjes kunnen zich ophopen in de longen, met ernstige gezondheidsklachten tot gevolg. Volgens het RIVM heeft het voor grote groepen Nederlanders zelfs gevolgen voor de levensverwachting.

Fijnstof kent allerlei oorzaken. Zo is de bouwsector een grote bron van fijnstofuitstoot, maar komen ook bij koken op een gasfornuis al flinke concentraties fijnstof vrij. De bekendste uitstoters van fijnstof zijn echter auto’s, vrachtwagens, vliegtuigen en ander gemotoriseerd verkeer. Bij wegverkeer zijn er drie belangrijke oorzaken van fijnstofuitstoot: verbranding in de motor, slijtage van de banden en slijtage van de remmen.

Vooral bij oudere dieselauto’s vormt de roetuitstoot een zeer grote en schadelijke bron van fijnstof. Dankzij katalysatoren, roetfilters en uitlaatgasbehandeling is de uitstoot van fijnstof door uitlaatgassen de laatste jaren enorm gedaald. Toch zijn ook van een moderne auto de uitlaatgassen niet vrij van fijnstof. In tegenstelling tot een verbrandingsmotor, produceert een elektromotor geen fijnstof.

Qua remmen en banden verschillen elektrische auto’s weinig van benzine- of dieselauto’s. In alle gevallen slijten de banden en de remmen en daarbij komt fijnstof vrij. In het geval van de remmen is dat remstof, kleine stofdeeltjes die vrijkomen wanneer de remblokken tegen de remschijf worden gedrukt. Het is hetzelfde remstof dat ervoor zorgt dat de velgen van je auto zo vies worden. Banden slijten ook wanneer je rijdt, daarom moet je om de zoveel tijd controleren of je nog voldoende profieldiepte hebt en zo nodig je banden vervangen. Door de wrijving tussen het asfalt en de banden ontstaan hele kleine rubber- en asfaltdeeltjes die voor een belangrijk deel bijdragen aan de fijnstofuitstoot van het wegverkeer. 

Positieve en negatieve effecten op slijtage

Hoe snel je banden en remmen slijten hangt van een aantal factoren af: je rijstijl, het gewicht van de auto en het vermogen (de pk’s) van de auto. Door het zware accupakket is een elektrische auto zwaarder dan een vergelijkbare auto en dat is nadelig voor de banden- en remslijtage. Ook hebben elektrische auto’s vaak meer vermogen, wat ook kan leiden tot het sneller slijten van met name de banden. Zeker als je wat vaker dan voorheen lekker snel optrekt bij het stoplicht, iets waar elektrische auto’s erg goed in zijn. Daar hebben we gelijk de factor rijstijl te pakken, want hoe beheerster je rechtervoet, hoe langer je banden en remmen mee gaan. Daar komt nog bij dat elektrische auto’s met veel pk’s, zoals Tesla’s, vaak ook sportbanden hebben. Deze bieden door de zachtere rubbersamenstelling meer grip, maar slijten daardoor ook sneller. 

Elektrische auto’s kun je op een andere manier rijden dan brandstofauto’s. Een elektromotor kan de auto niet alleen laten versnellen, maar de auto ook afremmen. Dan gebruik je de elektromotor eigenlijk als een dynamo en kun je een deel van de energie weer terugwinnen door te vertragen. Dat wordt regeneratief remmen genoemd. Wie de regeneratiestand van zijn elektrische auto veel gebruikt en goed anticipeert, hoeft in de praktijk de remmen nauwelijks meer te gebruiken om te vertragen. Dat is niet alleen goed voor de actieradius van de auto, maar de remmen slijten ook een stuk minder snel. Met als bijkomend voordeel dat er dus ook veel minder fijnstof vrij komt. Ook op de bandenslijtage heeft zo’n rustige en anticiperende rijstijl een zeer groot positief effect.

Slijtage en fijnstofuitstoot in de praktijk

TNO gaat er in een van haar onderzoeken vanuit dat de gemiddelde fijnstofuitstoot als gevolg van slijtage bij een elektrische auto circa 25 procent lager ligt dan bij een conventionele auto. Met name de remblokken en -schijven lijken door het regeneratief remmen daadwerkelijk veel minder te slijten.

Bij bandenslijtage is het beeld veel diverser. Zo ziet een grote leasemaatschappij dat in de praktijk het aantal kilometers dat een Tesla Model S (een van de weinige modellen waarmee al jarenlange ervaring is in significante aantallen) met een set banden kan rijden zeer fluctueert, van 15.000 tot 50.000 kilometer. Daarmee is deze Tesla eerder aan nieuwe banden toe dan een gemiddelde benzine- of dieselauto, maar vergeet niet dat een Model S veel groter, zwaarder en krachtiger is dan een gemiddelde brandstofauto en daarnaast ook uitgerust is met sportievere (en dus meer aan slijtage onderhevige) banden.

Pas wanneer er ruime ervaring is met uiteenlopende modale elektrische auto’s, zal duidelijk worden of de banden van een elektrische auto meer aan slijtage onderhevig zijn. Tot die tijd kun je als bestuurder met een beheerste rechtervoet alvast zelf een grote invloed hebben op de fijnstofuitstoot van je auto. Ondanks de krachtige elektromotor en het hogere gewicht is je rijstijl de meest bepalende factor.

Elektrisch rijden, hoe groen is het?