ANWB Friese Merenroute

Nederland, Friesland, Joure

Een groot deel van de zuidwesthoek van Friesland wordt in beslag genomen door water. De twee grootste meren, de Fluessen met het Heegermeer en het Slotermeer, liggen in het zuiden. Centraal liggen de Langweerder Wielen en het Sneekermeer en dan zijn er nog kleinere meren. Deze autoroute voert dwars door dit watersportparadijs langs het water, charmante oude stadjes en het groene en bosrijke Gaasterland.

Er zijn twee mogelijkheden om de route te rijden.

1. Met de pdf en een bijrijder

Print de pdf van de routebeschrijving van deze autoroute uit en neem deze mee.

Let op: in verband met de verkeersveiligheid is deze optie alleen geschikt voor het rijden van de route met een bijrijder die de route leest!

2. Met de gpx

De veiligste en handigste manier om deze autoroute te rijden is door gebruik te maken van een navigatieapparaat in de auto: met gesproken aanwijzingen en een ondersteuning van de dynamische kaart op het apparaat. Heb je een navigatieapparaat? Download dan de gpx en upload deze in jouw navigatieapparaat. Hoe je dat doet verschilt per merk en apparaat. Je kunt het beste kijken op de site van het betreffende merk voor een handleiding en/of voor de gegevens van de support-afdeling (als je er niet uitkomt!). Bijvoorbeeld: Garmin of TomTom.

N.B. Heb je een TomTom dan kun je ook gebruik maken van de ANWB autoroutes in de TomTom Roadtrips. Klik op ‘Laat je inspireren’ en selecteer daarin onder ‘gemaakt door’ en ‘partners’ de ‘ANWB’. Kies een route, klik op ‘personaliseer in my drive’ en klik onderaan de routebeschrijving op ‘synchroniseer deze route als een track op mijn systemen’.

 

Veel Friese meren ontstonden door de combinatie van storm en water. Bij extreem harde wind sloeg het water land langs de oevers weg. Bij elke volgende storm werden de plassen groter. Een aantal kleinere meren ontstond door de turfwinning.

Mooi is het ‘beschermde dorpsgezicht’ van Langweer: de Dorpsstraat met de holle lindebomen en vele restaurantjes erlangs en het haventje met de metershoge loopbrug. In de haven is ’s zomers veel bedrijvigheid: je vaart er zo de Langweerder Wielen op. Naast watersportgezelligheid heeft het dorp ook een karakteristieke Nederlands-Hervormde kerk (1777), de Osingastate (een reconstructie van een gebouw uit 1713), een Regthuis en een oud Waag-gebouwtje.

Sloten is de kleinste van de Friese elf steden. De bekende stadsgracht Het Diep met lindebomen dankt het aan de Friese vestingbouwer Menno van Coehoorn. De gracht wordt aan de noordzijde gemarkeerd door de Sneeker- of Woudsenderpoort en in het zuiden door de Lemsterpoort. Dit is misschien wel het meest fotogenieke punt van Friesland: gracht, poort, stellingmolen (1755) en jachthaven in één plaat. Langs de gracht staan 17e- en 18e-eeuwse huizen met tophals- en trapgevels. Loop ook even de Nederlands-hervormde kerk (1647) binnen en bekijk het antieke interieur.

De Nederlands-hervormde kerk (17e eeuw) heeft een forse zadeldaktoren en staat op een verhoogd kerkhof. Tegen de wand van het koor staat het marmeren praalgraf van de in 1704 overleden vestingbouwer Menno van Coehoorn. In het bos dat hier naar hem genoemd is, vind je in het voorjaar mooie stinsenflora.

Balk betekent brug. Langs het riviertje de Luts – verbonden met het Slotermeer – staan oude huizen met hals- en trapgevels en een dubbele rij linden. Ook het raadhuis (1615, later verbouwd) heeft een trapgevel. Ten zuiden van Balk ligt de Boswachterij Gaasterland.

In Woudsend, een watersportplaats en beschermd dorpsgezicht, zijn veel oude gevels bewaard gebleven.

Langs de route liggen verschillende Friese terpdorpen zoals Gau (Gauw), Terzool (Tersoal) en Rauwerd (Raerd). Dorpjes die gebouwd werden op en rond een Terp, een kunstmatige heuvel waarop je bij hoogwater je toevlucht kon zoeken.

Heeg was lange tijd het centrum van de palingvisserij. Tot 1914 werd vanuit hier paling naar Londen geëxporteerd waar de Heeger palingvissers tot 1938 hun eigen ligplaats op de Theems hadden. Vlakbij de Tower Bridge! In het wapen van Heeg is nog steeds een paling afgebeeld. Nu is het vooral een schattig watersportdorp met haventjes, jachtwerven, zeilscholen en goede cafés. Van mei t/m september kun je vanuit Heeg met een fiets- en voetveer naar het dorp Balk varen.

Ook IJlst hoort bij de Friese elf steden. IJlst is dan wel niet zo groot, het heeft wel sinds 1268 stadsrechten. De stad was bekend om zijn scheepsbouw en handelspositie en ontstond aan de Oude Ee of Ye, een riviertje tussen de Zuiderzee en de Middelzee. Een restant daarvan is het grachtje met daaraan de 17e- en 18e-eeuwse kapiteins- en koopmanswoningen met overtuinen waarop vroeger de was werd gebleekt. Het Messingklopperhuis (1669, Eegracht 31) heeft de aardigste trapgevel. Bij de haven staat de 17e-eeuwse Houtzaagmolen De Rat.

Sneek geniet internationale bekendheid vanwege het skûtsjesilen en de Sneekweek: twee grote zomerse zeilfestijnen. Maar het is ook gewoon een mooi stadje. Met een schitterende Waterpoort met een tweelingtoren. De poort was een onderdeel van de stadsomwalling en stamt in de huidige vorm uit 1613. Het oorspronkelijk 15e-eeuwse stadhuis aan de Marktstraat kreeg in de 18e eeuw een rococofaçade. In het Fries Scheepvaart Museum (Kleinzand 14) krijg je een goed beeld van de geschiedenis van de Friese scheepvaart. Het Nationaal Modelspoormuseum (Dr. Boumaweg 17) geeft een beeld van 150 jaar spoor in Nederland.

Grouw ligt bij het Pikmeer en de Wijde Ee en was vroeger een schippers- en handelsdorp. Tegenwoordig draait het hier vooral om (water)recreatie. De St. Piterkerk is in oorsprong 12e-eeuws. Bij de kerk staat de 18e-eeuwse houten kerkhofpoort Het Poartehûs. Museum Hert Fan Fryslân (Stationsweg 1) toont de collectie van de Friese schrijversfamilie Halbertsma.

Watersportdorp met een typische spinnenkopmolen en een museum voor landbouwwerktuigen (Ljouwertdyk, Akkrum, bezichtigen na telefonische afspraak 0566-621333).

Watersportdorp dat bekend werd door de verhalen over Sietse en Hielke Klinkhamer, het bekende duo uit de Kameleonboeken. In Kameleon Terherne (Koailân 2, Terherne) kom je alles over hen te weten.

De aanwezigheid van beroemde klokkenmakerijen en het bekende koffie-, thee- en tabaksconcern Douwe Egberts maken van Joure een bedrijvig dorp. De Midstraat rijgt een aantal fraaie 18e-eeuwse gevels (en gevelstenen) aaneen en in de authentiek ingerichte 19e-eeuwse winkel De Witte Os kun je ouderwets verpakt snoepgoed, koffie en thee kopen. Het Museum Joure (Mujseumstraat 2, Joure) geeft een veelzijdige indruk van Friese ambachten, met een koffie- en bakkerijmuseum, een klokmakerij en een kopergieterij. In de tuin staat het 18e-eeuwse geboortehuis van Egbert Douwes, de grondlegger van het Douwe Egberts-concern.

Het landgoed Eysingastate, even buiten Joure (vrij toegangelijk) is een mooie plek voor een wandelingetje.