Wandelen in middeleeuwse sferen

Nederland, Zuid-Holland, Gorinchem

Tijdens deze wandeling passeren drie provincies, twee rivieren en 600 jaar geschiedenis de revue. De historische vestingen Gorinchem, Woudrichem en Slot Loevestein vormen gezamenlijk de Vesting 3hoek. Je bezoekt ze alle drie. Ze liggen in een schitterend Hollands rivierengebied. De tocht gaat over eeuwenoude vestingwallen, langs gerestaureerde stadspoorten en waardevolle panden. Af en toe kies je het ruime sop: de vaartochten bieden een leuke afwisseling met het wandelen. Tientallen bezienswaardigheden kruisen het pad. Hieronder staan er een paar vermeld. Talrijke informatieborden onderweg vullen deze informatie ruimschoots aan.

Let op: het veer Gorinchem- Woudrichem vaart het hele jaar door dagelijks, het voetveer Woudrichem - Loevestein vaart het hele jaar door in het weekend en van mei t/m september dagelijks). Bekijk vantevoren de actuele vaartijden.

1. Bij het station rechtsaf. Brug aan linkerhand oversteken. Na tweede brug direct na de wal rechtsaf, voetpad (informatiebord De Vesting Gorinchem aan overzijde van straat). Tegelpaadje wordt asfaltpad. Eerste pad rechtsaf. Na trap bij bankje, haakse bocht naar links volgen.

2. Einde linksaf, laaggelegen voetpad. Eerste asfaltpad rechtsaf, langs vogelmonument. Na jachthaven (rechts) op driesprong rechts aanhouden, dijk op, asfaltvoetpad. Op splitsing, bij gebouw met stompe toren, links aanhouden en naar beneden via trap. Rechtdoor via
Molenstraat naar Grote Markt.

3. Bij het plein meteen rechtsaf, Kerksteeg. Op hooggelegen kruising rechtsaf, Langendijk. Rechtdoor via Eind en door de Waterpoort naar aanlegsteiger veerpont naar Woudrichem. Let op: het veer vaart van mei t/m september alleen op zaterdag en zondag en in juli-augustus dagelijks.

4. Vanaf aanlegsteiger in Woudrichem, net vóór Gevangenpoort, rechts aanhouden, wal op (Rijkswal). Einde wal, bij knooppunt 9, rechtsaf, Molenstraat. Meteen linksaf, Rijkswal, en rechtuit, voetpad over wal volgen. Pad daalt naar Kerkstraat bij zuidelijke Koepoort.

5. Linksaf (Koepoortstraat), wordt Kerkstraat. Rechtsaf langs Visserij Museum (Arsenaal). Einde weg linksaf, voetpad. Eerste weg weer linksaf, Landpoortstraat. Tussen huisnrs. 21 en 19 rechtsaf hofje in. Meteen linksaf en rechtsaf (later Spieringstraat).

6. Einde weg rechtsaf, Vissersdijk. Meteen linksaf, Schoolstraat. Einde weg linksaf, Hoogstraat (met zorgvuldig gerestaureerde huizen). Op kruising (met Toeristisch Buro) rechtsaf, Kerkstraat en onder Gevangenpoort door. Meteen rechtsaf, stadswal op.

7. Bocht naar links volgen. Voetpad over bastion langs beeldje van zalmvisser en kanon. Bij kanon bocht naar rechts en hierna bocht naar links volgen. In de volgende bocht naar rechts gaat u linksaf, trap op.

8. Bij handwijzer links aanhouden richting voetveer Slot Loevestein. Hier de Afgedamde Maas oversteken met voetveer of Watertaxi (Let op: kijk bij www.riveer voor vaartijden. De Watertaxi kost € 6 per persoon voor een enkele reis). Aan overkant rechtdoor, asfaltvoetpaadje richting Slot Loevestein. Indien mogelijk na wildrooster rechtsaf, informatiebord SBB (Alternatief: rechtdoor brug over, trap op en rondje rechtsom over de dijk en van daaruit naar de veerpont naar Gorinchem).

9. Na informatiepaneel ‘De Maas’ op landweg linksaf. Na ca. 100 m op splitsing verder over dijk. Einde dijk door klaphek, linksaf, asfaltweg. Bij brug naar Slot Loevestein rechtsaf richting voetveer naar Gorinchem. Hier de oversteek maken naar Gorinchem.

10. In Gorinchem gaat u rechtsaf door de stadspoort (Waterpoort, wordt Eind). Rechtdoor en vóór Langendijk rechtsaf, Eind, brug over en meteen rechtsaf, Kriekenmarkt. Rechtdoor naar stadswal en bovenop linksaf, Altenawal.

11. Langs informatiepaneel ‘Wallen en poorten’ rechtdoor. Einde wal rechtsaf. Bij Dalempoort 3 rechtdoor, Dalemwal. Na ca. 25 m rechtsaf voetpad op, langs kanonnen en Molen de Hoop. Bij klinkerweg rechtsaf, kronkelend asfaltvoetpad volgen.

12. Dalemsedijk (klinkerweg) kruisen en trappetje aan overkant op, asfaltpad over bastion. Aan uw rechterzijde ligt de Oostgracht. Einde rechtsaf, asfaltpad. (Op dit gedeelte van de wal staan grote platanen.) Bij trappen (links) de haakse bochten naar rechts volgen.

13. Einde pad linksaf en bocht naar rechts volgen via trottoir, Vijfde Uitgang. Bij Blauwe Torenstraat rechtsaf langs ANWB-bord (z.nr.), brug over. Meteen rechtsaf, De Ondervloed, trap af. Bij naambord ‘De Ondervloed’ linksaf, trap op en rechtsaf, asfaltvoetpad.

14. U passeert Molen Nooit Volmaakt. Einde pad trap af en rechtsaf, voetpad (Walstraat). Arkelstraat/Paardenwater rechtdoor oversteken en rechts aanhouden, voetpad omhoog. Op driesprong (bij trap links) rechts aanhouden.

15. Op splitsing rechts aanhouden, het hoogstgelegen voetpad nemen. Bij de trap pad links negeren, tussen platanen door lopen. Bij brug terug naar station.

Gedurende de Tachtigjarige Oorlog werd Woudrichem een vestingstad met bastions en ravelijnen. Veel verdedigingswerken zijn goed bewaard gebleven. Van de vijf stadspoorten is alleen de Gevangenpoort nog over. Daar zaten misdadigers te wachten op hun vonnis. In 1872 kocht de gemeente het pand compleet met cellen voor 450 gulden. Tot 1930 was het politiebureau er gehuisvest.

Op een strategisch punt tussen Maas en Waal verrees in 1368 Slot Loevestein. Willem van Oranje gaf in 1575 opdracht tot versterking van het slot. De vestingwallen rondom het kasteel dateren uit die periode. Het kasteel werd in gebruik genomen als Staatsgevangenis. De bekendste gevangene is natuurlijk Hugo de Groot, die op miraculeuze wijze wist te ontsnappen in een boekenkist. Loevestein was ook bekend als onderdeel van de Hollandse Waterlinie.

De groene stadswallen van Gorinchem zijn nog vrijwel volledig in tact. De Dalempoort is de enig overgebleven stadspoort van de vier die omstreeks 1600 werden gebouwd. De poort stamt uit 1597 en verrees met wachthuis en klokkentoren. Hij is opgetrokken in renaissancearchitectuur.

De Nieuwe Hollandse Waterlinie – aangelegd van 1815 tot 1885 – moest het westen van Nederland beschermen tegen de vijand. Dankzij een uniek systeem van dijken, gemalen en sluizen kon een strook land van Muiden tot aan de Biesbosch binnen enkele dagen onder water worden gezet. Dit belette de vijand om door het gebied te varen of te trekken. Gorinchem, Woudrichem en Loevestein vormden een belangrijke schakel in de Nieuwe Hollandse Waterlinie.