Utrecht

Nederland, Utrecht, Utrecht

Wie met de trein aankomt, loopt door het fraai vernieuwde station zo het historisch centrum in. Een gezellig centrum met veel monumenten, lommerrijke grachten, laaggelegen werven langs de grachten en heel veel terrasjes.

Ga vanaf de ANWB Winkel in Hoog Catharijne bij de horeca de draaideur door en de roltrap af. Beneden la, Catharijnesingel oversteken en rd brug over. Rd Mariaplaats. Einde ra, Mariastraat, en meteen la, weer Mariaplaats. Rd Zadelstraat, hier meteen steegje la, Donkerstraat. T.o. Huis Zoudenbalch eerste ra, 3e Buurkerksteeg. Loop rechts langs de kerk, Buurkerkhof. Choorstraat la. Eerste ra (Hanengeschrei) over brug (Zoutmarkt) en ra, later Vismarkt. Eerste la, Servetstraat. Ga vlak voor de toren even rechtsaf, Florahof. Keer terug en onder de Domtoren door, Domplein.

Ga tussen Domkerk en Academiegebouw (rechts van de Dom) door het poortje, dwars door de kloostertuin en buiten ra (Achter de Dom). Op kruising schuin la, Kromme Nieuwegracht. Volg de gracht met bocht naar links (kunt u hier niet doorlopen i.v.m. werkzaamheden, kies dan deze vervangende route: In de bocht ra Jeruzalemstraat. Aan het eind la Herenstraat. 1e la, Hiëronymusplantsoen. Schuin la over een pleintje. Vervolg route op Kromme Nieuwegracht). Einde gracht, bij het stalen Huisje van Sluijmer, rd, Jansdam.

Einde ra, Korte Jansstraat. Tweede la (Janskerkhof), voorbij de St.-Janskerk en het voormalige minderbroedersklooster. Wordt Lange Jansstraat. Eerste la, Slachtstraat, en rd Telingstraat. Op het plein ra, Ganzenmarkt. Einde ra Oudegracht. Tweede ra, Drakenburgstraat. Op Neude ra, Vinkenburgstraat. Brug over en rd, Bakkerstraat. Einde la, Steenweg. Eerste ra, Mariastraat en volgende ra, Mariaplaats. Via dezelfde route terug naar het startpunt in Hoog Catharijne.

In de Donkerstraat herkent u het Huis Zoudenbalch aan de felrode luiken. Het statige pand werd in 1468 gebouwd en is vernoemd naar een belangrijke Utrechtse familie die ook Stadskasteel Oudaen (zie verderop) in bezit had.

De Buurkerk is van oorsprong een zeer oude kerk die werd gebouwd op een terp. De kerk was bestemd voor het ‘gewone volk’, de ‘buren’. Nu vindt u hier Museum Speelklok met een collectie muziekdozen en spelende instrumenten vanaf de 18e eeuw. Even verderop, in de Choorstraat ter hoogte van de bruidswinkel, is een herdenkingsteken gemaakt voor Suster Bertken, een zeer vrome en zonderlinge vrouw die in de 15e eeuw jarenlang ingemetseld in de Buurkerk leefde.

Het Domplein is het oudste stukje Utrecht. Hier bouwden de Romeinen het castellum Traiectum (circa 47 n.Chr.). De Domkerk heeft zijn oorsprong in een 7e-eeuwse kerk die door St.-Willibrord werd gesticht in een Romeinse burcht. Van hieruit begon de kerstening van de Lage Landen. In de middeleeuwen vormde de gotische kerk het hart van een ‘kerkenkruis’, waar ook de in de 11e eeuw gebouwde St.-Pieters-, St.-Jans- en St.-Pauluskerk deel van uitmaakten. Het schip van de Domkerk stortte in 1674 tijdens een hevige storm in. De contouren zijn op het Domplein met kinderkopjes aangegeven. De 14e-eeuwse kerktoren is met 112 m de hoogste toren van Nederland. Het is een flinke klim (alleen tijdens rondleidingen), maar het uitzicht is de moeite waard!

Utrecht was door de eeuwen heen een katholiek bolwerk. Rond 600 werd er al een kerk gesticht en in 695 verkondigde de Ierse monnik Willibrordus vanuit Ultrajectum (de Romeinse naam van de stad) reeds het evangelie aan de Friezen. In de middeleeuwen werd de Dom gebouwd. De bisschop van Utrecht bezat zowel de geestelijke als de wereldlijke macht en had invloed tot ver buiten de stadsgrenzen. De bisschopsstad, die als Het Sticht bekendstond, leverde in de 16e eeuw zelfs de enige Nederlandse paus. Lang bleef deze Hadrianus VI niet in functie: van 1522 tot 1523. Niettemin herinnert nog veel aan het rijke religieuze leven, zoals de verschillende klooster- en parochiekerken en de fameuze Domkerk.

Een poortje tussen de kerk en het Academiegebouw van de universiteit brengt u bij een van de mooiste plekjes van de stad: het Pandhof. Deze serene kloostertuin uit de 15e eeuw heeft rondom een kruisgang. Boven de ramen staan scènes uit het leven van St.-Maarten, de beschermheilige van Utrecht, uitgebeeld. Op Achter de Dom 8 woonde Anna Maria Schuurman, in 1636 de eerste vrouwelijke studente aan de universiteit. Ze mocht haar colleges volgen vanuit een met gordijnen afgeschermd hokje.

Het Paushuize, het woonhuis van paus Hadrianus VI, vindt u aan het begin van de Kromme Nieuwe Gracht. Hadrianus werd in 1522 verkozen tot de eerste Nederlandse paus. De Kromme Nieuwe Gracht werd, net als de Nieuwe Gracht, gegraven tussen 1390 en 1393.

Ga bij de Pieterstraat even linksaf voor een blik op de romaanse, 11e-eeuwse St.-Pieterskerk. Binnen ondekt u een mooie romaanse crypte, een aantal basreliëfs bij het koor, fraaie doopvonten en muurschilderingen in een van de kapellen.

Op de hoek van de Kromme Gracht (huisnr. 2) staat het opmerkelijke stalen Huisje van Sluijmer. Het is modern, zeven etages hoog en staat op de kleinste bouwkavel van Utrecht.

De romaanse St.-Janskerk is een kruisbasiliek uit omstreeks 1050. De gotische verbouwingen zijn van later tijd. Ook deze kerk behoorde tot het middeleeuwse kerkenkruis.

Tegenover de kerk staat het voormalige minderbroedersklooster, waar tot 1572 minderbroeders of franciscanen verbleven. Het is nu in gebruik door de kunstacademie.

Ga aan het eind van de Ganzenmarkt door het tunneltje naar beneden en u staat bijna met uw voeten in het water. Deze karakteristieke Utrechtse werven en werfkelders werden in de middeleeuwen gebruikt om goederen uit te laden en op te slaan. Links leidt een trappetje naar de Winkel van Sinkel. De opmerkelijke vrouwenbeelden worden in de volksmond ook wel de ‘Britse hoeren’ genoemd.

Het middeleeuwse centrum van Utrecht, ontstaan rondom de Dom, is opvallend gaaf gebleven. Langs de Oude Gracht staan nog enkele fraaie huizen van adellijke families, zoals Stadskasteel Oudaen schuin aan de overzijde. Een grand café heeft er nu een monumentaal onderkomen.

Aan deze zijde van de gracht is Huis Drakenborch mogelijk een van de oudste stenen huizen in de stad. Zoek lopend in de Drakenburgstraat naar het draakje op de gevel. (Hint: kijk ter hoogte van het ijzeren rolluik even achterom.)