Oudste wandelroute

In 1914 opende de ANWB de eerste bewegwijzerde wandelroute van Nederland. Zes heerlijke etappes, een wandelroute dwars door het hart van Nederland.

De weg uit 1914 bewandeld

"We slaan met een hypernerveus gebaar van allermodernste verbazing, de handen boven ons hoofd samen, en richten de oogen met een languisanten blik naar onze voeten, - wat! Wordt er nog gewandeld in deze wereld, en waagt men het in de twintigste eeuw, onze aandacht te vragen voor zoo iets barbaarsch als het zich-voortbewegen-per-voet?"

Zo begint het boekje "Te voet van Amsterdam naar Arnhem" uit 1914. Deze oudste wandelroute van de ANWB is nog grotendeels te lopen. Een heerlijke wandeling van Amsterdam, door het plassengebied van het Gooi, over de Utrechtste heuvelrug, langs de grote rivieren, door de zuidrand van de Veluwe naar Arnhem.

Etappe indeling

De wandeling is verdeeld in 6 etappes. Je bent natuurlijk geheel vrij om je eigen indeling te maken afhankelijk van je eigen wensen en mogelijkheden. Op de kaart zijn daarom parkeermogelijkheden, treinstations en bushaltes weergegeven. Laat je dus niet afschrikken door de lengte van de eerste etappe.

Kaart en beschrijving van de wandeling

Op elke pagina zie je op de kaart naast de routelijn ook de beschrijving die bij die pagina hoort. Zodoende hoef je tijdens het wandelen steeds maar één pagina bij de hand te houden.

Het idee kwam van de heer Pos, tweede voorzitter van de ANWB. Een bewegwijzerde wandelroute dwars door Nederland, zou dat geen mooie promotie voor de Bond zijn? Het Dagelijks Bestuur van de ANWB stemde in 1913 toe. De Kampioen plaatste een vacature voor iemand die het hele wandeltraject in kaart kon brengen en beschrijven.

Uit de 242 sollicitanten werd de heer J.D.H. Beckering, kapitein van het Indische Leger, gekozen. De wandelroute was 150 kilometer lang en bewegwijzerd met ruim 700 bordjes. Onderweg stonden vier stenen informatiepanelen en er kwam een boekje met extra informatie en wandelkaarten. Het hele project kostte drieduizend gulden. De wandelroute werd op 26 mei 1914 feestelijk geopend.

In 1951 werd het traject nog eens geactualiseerd. Op Pad begon in 2011 met het opnieuw in kaart brengen van het oorspronkelijke traject uit 1914. Naar schatting 80% van de wandelroute Amsterdam - Arnhem is nu, bijna honderd jaar later, nog steeds te lopen over dezelfde wegen en paden als toen.

Download het oude routeboek uit 1914

Download de geactualiseerde routebeschrijving

 

Download de PDF bestanden bij voorkeur niet via de browser. Klik met de rechtermuis knop op de link en kies voor ‘Koppeling opslaan als …’ en open het bestand vervolgens met Adobe Acrobat Reader.

GEO-PDF kaarten

Geo-pdf kaarten zijn pdf-bestanden waarin ook geografische coördinaten zijn opgeslagen. Daardoor kunnen ze gebruikt worden in een interactieve app op een smartphone die ook je positie toont. Een voorbeeld van zo’n app is Avenza Maps. Om een kaart in deze app te installeren kan je het beste de downloadlink van zo’n bestand kopiëren. Vervolgens ga je naar de Maps in de app en via toevoegen (+) plak je de gekopieerde downloadlink bij ‘From the web’. De kaart wordt daarna in de app geïnstalleerd. Als je je in het gebied van de kaart bevindt zie je je positie met een blauwe stip.

Voor elke etappe is er één kaart. Je kunt de kaarten vooraf installeren. Het gebruik van de positiebepaling verbruikt geen internet. Wel zal je mobiel meer stroom verbruiken omdat de locatie steeds bepaald moet worden. Daarom is het handig een extra batterij of draadloze oplader voor je smartphone mee te nemen. Gebruik deze Geo-pdf kaarten alleen als een extra oriëntatie mogelijkheid tijdens het wandelen. De beschrijving van de wandeling staat niet op de kaart. Alleen de routelijn is op deze interactieve kaarten aangegeven.

Etappe 1
Etappe 2
Etappe 3
Etappe 4
Etappe 5
Etappe 6

Bestanden voor je gps

Voor gebruik van je gps apparaat zijn gpx en gdb bestanden van de wandelroute beschikbaar. Zie voor het gebruik van deze bestanden de gebruiksaanwijzing van je gps apparaat.

GPX
GPD

App ondersteuning

Met de app izi.Travel op je mobiel kun je deze wandeling ook prima lopen. Met deze audio-tour krijg je naast de routelijn in een duidelijke kaart ook op diverse plaatsen achtergrondinformatie te horen. Installeer de app en zoek naar de routes “Amsterdam Arnhem”. De zes beschikbare etappes kun je thuis al downloaden op je mobiel. De routelijnen komen overeen met het nieuwe kaartmateriaal van april 2016. Tip: neem een mobiele oplader mee.

Gebied van de wandelroute

Dwars door Nederland van west naar oost. De start is in Amsterdam, de finish in Arnhem. Onderweg loop je o.a. door het Gooi, over de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe.

Etappes en afstand van de  wandelroute

Zes dagen wandelen¸ etappes variëren van 21 tot 30 km. De route is ook makkelijk in te delen in meerdere korte etappes. Totale afstand is 150 km.

Zwaarte van de wandelroute

Licht. De route is vlak en naar schatting loop je de helft verhard, de andere helft onverhard.

Wat is het beste wandelseizoen?

Hele jaar, afhankelijk van je eigen voorkeur.

Openbaar vervoer naar en van etappe 1

Etappe 1: Amsterdam (NS-station Muiderpoort) – Hilversum (Kerkbrink)
Afstand:30 km
Startpunt etappe is NS-station Muiderpoort. Vanaf hier loop je de Domselaerstraat in en slaat op de Linnaeusstraat linksaf. In Nigtevegt moet je de Vecht over met het voetveer Kantjeboord. Bekijk de actuele vertrektijden van de voetveer

Eindpunt etappe is de Kerkbrink in hartje Hilversum. Vanaf hier wandel je in ongeveer 5 minuten via de lokale bewegwijzering naar NS-station Hilversum.

Eten en drinken

Winkels en horeca zat op de Amsterdamse Linnaeusstraat en Middenweg.
ook in Nigtevegt kun je foerageren, net als in Nederhorst den Berg.
Bij Kortenhoef en in Hilversum kom je regelmatig horecagelegenheden en/of supermarkten tegen.

Overnachten
in Amsterdam

Hotel Arena ****                                                       

B&B Parkzijde

Kamperen

Camping Gaasperplas

in Hilversum

Hotel Ravel ***

B&B de Gooische Stede

Openbaar vervoer van en naar etappe 2

Etappe 2: Hilversum (Kerkbrink) – Zeist (Slot Zeist)
Afstand: 25 km
Startpunt etappe is de Kerkbrink in Hilversum, op ongeveer 5 minuten lopen van NS-station Hilversum. Eindpunt is bushalte Het Rond aan de eerste Dorpsstraat in Zeist. Vanaf deze halte reis je met bus 50 naar NS-station Utrecht of, vanaf de Lageweg (parallel aan Eerste Dorpsstraat) met bus 50 naar NS-station Driebergen-Zeist.

Eten en drinken

In centrum Hilversum barst het van de horeca. Net buiten Hilversum stuit je in boswachterij de Vuursche bij de golfbanen op café Boschoord. Een paar kilometer verder loop je door pannenkoekenenclave Lage Vuursche, waar zo’n beetje ieder pand een restaurant met terras huisvest. Ook in Den Dolder lukt het je om de voorraden aan te vullen en de route door het centrum van Zeist is bezaaid met horeca.

Overnachten   
in Hilversum: zie etappe 1

in Zeist:

Hotel/Theater Figi ****

B&B Landgoed Klein Wulperhorst

Kamperen

Allurepark de Krakeling

Openbaar vervoer van en naar etappe 3

Etappe 3: Zeist (Slot Zeist) – Doorn (dorpsstraat)
Afstand: 21 km
Startpunt etappe is bushalte Het Rond in Zeist te bereiken met bus 50 vanaf NS-station Utrecht of NS-station Driebergen-Zeist. Eindpunt etappe is bushalte Postkantoor aan de Dorpsstraat in Doorn. Vanaf hier reis je met bus 50 richting NS-stations Driebergen-Zeist en Utrecht of, de andere kant op, busstation Wageningen.Bus 56 gaat richting NS-stations Driebergen-Zeist en Amersfoort of de andere kant op, richting busstation Wijk bij Duurstede, bus 81naar NS-station Driebergen-Zeist of, de andere kant op, NS-station Veenendaal-de Klomp.

Eten en drinken

Horeca op ongeveer een uur lopen van het startpunt, ongeveer halverwege bij de piramide van Austerlitz en tegen het einde en bij de finish in het centrum van Doorn.

Overnachten
in Zeist: zie etappe 2
in Doorn:

Hotel/Landgoed Zonheuvel ***

B&B Doorn

Kamperen

RCN het Grote Bos

Openbaar vervoer van en naar etappe 4

Etappe 4: Doorn (Dorpsstraat) – Elst (Veenendaalsestraatweg)
Afstand: 24 km
Startpunt etappe is bushalte Postkantoor aan de Dorpsstraat in Doorn, met verschillende bussen te bereiken vanuit NS-station Utrecht, Driebergen-Zeist, Amersfoort en Veenendaal-De Klomp en de busstations van Wageningen en Wijk bij Duurstede (zie eindpunt etappe 3). Eindpunt etappe is bushalte Koetshuis aan de Veenendaalsestraatweg in Elst (Utrecht). Van hieruit bereik je met bus 81 NS-station Veenendaal-De Klomp of, de andere kant op, NS-station Driebergen-Zeist.

Eten en drinken

In de omgeving van uitzichttoren De Kaap in de Kaapse bossen vind je horeca, daarna duurt het tot Amerongen voor je ergens aan de koffie kunt. De etappe eindigt voor de deur van een restaurant.

Overnachten
in Veenendaal en Elst

B&B Vriendenhuisje

Kamperen

Caravanpark De Tabaksschuur

Openbaar vervoer van en naar etappe 5

Etappe 5: Elst (Utrecht, Veenendaalsestraatweg) – Heelsum (Utrechtseweg)
Afstand: 27 km
Startpunt etappe is bushalte Koetshuis aan de Veenendaalsestraatweg in Elst (Utrecht). Te bereiken met bus 81 vanaf NS-stations Veenendaal-De Klomp of Driebergen-Zeist. Let op: bus 81 rijdt niet op zon- en feestdagen! Op die dagen is het startpunt het makkelijkst te bereiken per taxi vanaf NS-station Veenendaal-De Klomp of vanaf dit station per bus: lijn 80 richting Wageningen, uitstappen halte Rhenendael/Cuneraweg, vanaf halte ongeveer 15 minuten lopen naar startpunt. Eindpunt etappe is Utrechtseweg in Heelsum, bushalte Patrimoniumweg. Vanaf hier reis je met bus 86 naar NS-station Arnhem of, de andere kant op, NS-station Ede-Wageningen.

Eten en drinken

Horeca genoeg langs deze route, o.a. in Rhenen, Wageningen (Hotel De Wereld) en
Heelsum.

Overnachten

in Veenendaal of Els: zie etappe 4

in Heelsum of Renkum

Hotel Klein Zwitserland
Hotel ligt dichtbij (loopafstand) het eindpunt van de etappe.

B&B Sonnevanck Heelsum
Sonnevanck ligt vlakbij eindpunt etappe 5 (5 min. lopen).

Kamperen

Natuurkampeerterrein Landgoed Quadenoord

Openbaar vervoer van en naar etappe 6

Etappe 6: Heelsum (Utrechtseweg) – Arnhem (NS-station)
Afstand: 23 km
Startpunt etappe is bushalte Patrimoniumweg aan de Utrechtseweg in Heelsum, te bereiken met bus 86 vanaf NS-stations Ede-Wageningen of Arnhem. Eindpunt is NS-station Arnhem.

Eten en drinken

Café De Zalmen in kasteel Doorwerth is leuk, net als restaurant Westerbouwing (fantastisch uitzicht vanaf het terras) bij Oosterbeek, en ook Warnsborn en uiteraard het centrum van Arnhem bieden bakkies troost in overvloed.

Overnachten
in Heelsum: zie etappe 5
in Arnhem:

Hotel Molendal

B&B Aak-Compaen

Kamperen

Camping Warnsborn

 

Etappe 1: Amsterdam (NS-station Muiderpoort) – Hilversum (Kerkbrink)
Afstand:30 km

Misschien wel de leukste etappe, ondanks het vele asfalt. Je start in de hectiek van Amsterdam-Oost, struint over een lelijk industriegebied bij Diemen en schamptlangs de groene Bijlmermeer. Hoort de dieselschepen ronken in het Amsterdam-Rijnkanaal, kronkelt langs de lieflijke Vecht en raakt geheid in vervoering bij de Ankeveense plassen. Het toetje bestaat uit het mooie Spanderswoud bij Hilversum en dan de schitterende Trompenbergerweg, met z’n fenomenale oude villa’s.en hetidéé, dat je helemaal uit Amsterdam bent komen lópen!

Etappe 2: Hilversum (Kerkbrink) – Zeist (Slot Zeist)
Afstand: 25 km

Start in Hilversum, waar de pracht en praal van oud geld je langs de uitvalwegen tegemoet straalt. Voert je, even buiten Hilversum, door het prachtige Cronebos, door de ‘Kuil van Drakesteyn’ richting Lage Vuursche; bos, bos en nog eens bos – mooi bos.
Een van de fraaiste beukenlanen van Nederland brengt je tot bij Den Dolder, en even verderop loop je over de Reelaan, het Hollywood van het Gooi, richting Zeist.Het prachtige Slot met dezelfde naam is het eindpunt.

Etappe 3: Zeist (Slot Zeist) – Doorn (Dorpsstraat)
Afstand:21 km

Bosrijke etappe van Slot Zeist dwars door het Zeister bos en over het fameuzeTreekerpad naar de Piramide van Austerlitz, die merkwaardige obelisk in de bossen bij Austerlitz. Je vindt op deze tocht nog veel herkenningspunten uit de oorspronkelijke routebeschrijving terug.Rond Maarn stuit je op de grauwe realiteit van de A12, maar wat eraan vooraf ging en wat erna komt (fraai uitzicht vanaf de Maarnsche berg) doet je die lelijke snelweg gauw vergeten. 

Etappe 4: Doorn (Dorpsstraat) –Elst (Veenendaalsestraatweg)
Afstand:24 km

Verder gaat het over de Utrechtse Heuvelrug, door de Kaapse bossen met z’n stoere uitkijktoren (122 treden, doen!) richting Leersum, waar de tombe van Nellesteijn en de Uilentoren herinneren aan de routebeschrijving van 1914. Via het Zuilensteinse bos daal je af richting Amerongen, waar je, ten zuiden van de N225, plotseling in een aflevering van Swiebertje lijkt te zijn beland. Wat een mooi dorp, en dan staat er ook nog eens een kasteel van heb-ik-jou-daar! Vervuld van nostalgie beklim je vervolgens de Amerongsche berg met z’n markante ‘manege’ – het zijn dit soort ‘kunstwerken’in het bos die de route soms een ware ontdekkingsreis maken. Het smalle paadje over de heide bij de Elsterberg is gewoon te mooi om waar te zijn zodat je, nog beduusd van zoveel schoonheid, bij de bushalte op het eindpunt mijmerend in de verte tuurt tot bus 81 je terugvoert naar de dagelijkse realiteit.

Etappe 5: Elst (Utrecht, Veenendaalsestraatweg - Heelsum (Utrechtseweg)
Afstand: 27 kilometer

Amper begonnen, stuit je vanaf de Buurtsche Berg op een uitzicht dat zijn weerga nauwelijks kent, of het moet dat van etappe 6 zijn. Bij helder moet je vanaf hier Moskou kunnen zien liggen, of althans iets in die richting. Bij Rhenen krijg je voor het eerst zicht op de Nederrijn en beklim je de illustere Grebbeberg. De Grebbedijk voert je langs natuurgebied De Blauwe Kamer naar Wageningen, waar Hotel de Wereld voor lieden met interesse in WOII een verplichte stop is. Net als je denkt dat je wel genoeg asfalt gezien hebt vandaag struin je door een schitterende botanische tuin en heten de bossen tussen Wageningen en Renkum je welkom. Na een mooi paadje langs een ouderwets mooie sloot leg je de laatste kilometers af over asfalt naar het eindpunt in Heelsum.

Etappe 6: Heelsum (Utrechtseweg) - Arnhem (NS-station)
Afstand: 23 kilometer

Je moet wel een enorme knurft zijn om niet te genieten van kasteel Doorwerth, natuurgebied Rolandseck en de Tour-waardige Italiaanseweg. En dan het uitzicht bij restaurant Westerbouwing in Oosterbeek: alleen al daarom zou je vanuit Amsterdam hierheen komen lopen! Veel asfalt, dat wel, maar de Airborne begraafplaats laat je vast niet onberoerd en het Arnhemse park Sonsbeek doet op een mooie dag niet onder voor het Vondelpark, integendeel. Met het zachte gras onder je schoenen is het hier heerlijk terugkijken op een schitterende tocht, in de wetenschap dat de trein naar huis om de hoek op je wacht.
ische tuin en heten de bossen tussen Wageningen en Renkum je welkom. Na een mooi paadje langs een ouderwets mooie sloot leg je de laatste kilometers af over asfalt naar het eindpunt in Heelsum.

Vragen of opmerkingen kan je mailen naar oudstewandelroute@anwb.nl.