Windmolenroute

Fietsveiligheid: houd op deze route rekening met onderstaande punten; pas je snelheid aan, houd rekening met tegenliggers en mederecreanten en ga waar nodig achter elkaar rijden.
• Bij knp 10 steekt de route een drukke weg over; kijk hier goed uit.
• Net voor knp 68 moet een drukke weg worden overgestoken; na de oversteek afstappen om door het fietspoortje te gaan.
• Na 68 daalt de route af onder het viaduct door; hier zitten twee haakse bochten in (2x naar rechts), waarbij je tegenliggers niet kunt zien aankomen; ook is er een wildrooster met een smalle doorgang (80 cm breed).
• Tussen 45-25 kan het rond de haven van Urk druk zijn met (vracht- en toeristisch) verkeer; blijf alert.
• Bij 25 staat, precies in de bocht van een aflopende helling, een paaltje midden op het pad.
• Kort na 72 slaat de route rechtsaf het smalle Schapenpad op; hier moet je een wildrooster met een smalle doorgang passeren.

Toegankelijkheid: deze route is minder geschikt voor extra brede fietsen (driewielers, bakfietsen, etc.) vanwege bovenstaande fietspoortjes en  wildroosters met een doorgang (hekken) van slechts ca. 80 cm breed.

De fietsroute voert langs de Oosthaven, de oudste haven van Urk. Wil je blijk geven van wat lokale kennis, dan zeg je dat je ‘op Urk’ bent geweest; het is immers een voormalig eiland. Het oude Urk ligt op een bult keileem die de zee heeft weerstaan. Keileem is tijdens de voorlaatste ijstijd afgezet. In het centrum staan mooie oude huizen met typische gevels, kerken, een mooi museum en een herdenkingsmonument voor omgekomen vissers. De tragiek van het vissersbestaan komt tot uiting in de leeftijden van de jongste en de oudste drenkeling die je kunt lezen.

Het Urkerbos is aangeplant door de mens. Er broeden blauwe reigers. In het bos ligt het geologisch reservaat P. van der Lijn, met zwerfkeien uit de voorlaatste ijstijd. Het reservaat wordt beheerd door het Flevolandschap te Lelystad en is niet toegankelijk.

Het eiland Urk en zijn bewoners weerstonden de zee gedurende duizend jaar, totdat het land hen in de vorige eeuw inpalmde. Toen het geen eiland meer bleef, repten de bewoners van de ‘plagen van Egypte’. Het was al begonnen met het zoet worden van het water, waardoor de zeevis stierf. De visserij leek ten dode opgeschreven. Na het droogvallen van het land kwamen nieuwe kwellingen: muggen, spinnen, spreeuwen, stof, zaadpluis en ten slotte distels. Met de plagen van weleer is het overigens nog niet over. Het gaat nu om visserijbiologen en Europese vangstbeperkingen. Niemand weet hoe dat op termijn afloopt, maar Urk zal Urk wel blijven.
Voor wie meer over de eeuwenoude visserscultuur op Urk wil weten is Museum Het Oude Raadhuis een aanrader (open: apr-okt ma-vr 10-17, za 10-16 uur; Wijk 2-2, www.museumopurk.nl).

Er werd van uitgegaan dat Urk zijn betekenis als vissersplaats zou verliezen. Het tegendeel gebeurde. Jaarlijks wordt voor tientallen miljoenen euro’s aan vis omgezet. Urk behoort daarmee tot de Europese top. In Urk zijn de klapperende zeilen van de vissersschepen echter niet meer te horen. De moderne Urkervloot ligt tegenwoordig in zeehavens, want de schepen hebben een veel te grote diepgang gekregen. Dat Urk een van de grootste visverwerkende plaatsen in Europa is gebleven komt doordat de vis nu per vrachtwagen naar de Urker visafslag wordt vervoerd. Urkers zijn bijzonder werklustig. Urk heeft steeds meer grond van buurgemeente Noordoostpolder nodig voor de aanleg van industrieterreinen en woonwijken.