Gooise Heideroute

Nederland, Noord-Holland, Hilversum

51
50
36
10
11
74
09
08
10
36
35
79
80
51

Vroeger bestond het Gooi uit onafzienbare heidevelden, onderbroken door 'plukjes' akkerland op de eng rond de dorpen. Nu is veel heide verdwenen onder bebouwing of versnipperd door (snel)wegen en spoorlijnen. De laatste restjes worden gekoesterd. Een beheer van begrazing en verschraling moet de heide openhouden.

NB: bij aanhoudende droogte kunnen de onverharde fietspaden over de Westerheide erg mul zijn, wat de route zwaarder maakt om te fietsen. Het gaat om de trajecten 51–50 aan het begin en 80–51 aan het einde van de route.

Het St.-Janskerkhof is de oudst bewoonde plek in het Gooi. Vanuit alle windstreken liepen er over de heide brede zandpaden, zogeheten ‘doodwegen’, naar het kerkhof.

De licht golvende Westerheide is heel gevarieerd. Er groeit struikheide, maar ook brem, berken, eiken en krentenboompjes. Wie goed kijkt, ziet waar de heide is afgeplagd. De combinatie van begrazing en verschraling (afplaggen, maaien of afbranden) is een succes: de vergrassing is tegengegaan.

De Westerheide is van grote archeologische waarde met zijn veertien grafheuvels en een urnenveld dat een van de grootste van Europa is. Voorbij het bosgebiedje is er zichtop deze met gras bedekte, circa 5000 jaar oude grafheuvels. Reizigers gebruikten ze als oriëntatiepunten op de open heide.

De Natuurbrug Zanderij Crailoo (ecoduct) is een ecologische verbinding tussen de Gooise heidevelden en het Vechtplassengebied. Reeën, aardmuizen, dassen, ringslangen, zandhagedissen en vele andere dieren kunnen hun leefgebied uitbreiden dankzij het ecoduct. Ook planten profiteren ervan, want die verspreiden zich onder andere via de vacht en de uitwerpselen van dieren. Vanaf een uitzichttoren (infokaart) is het unieke project te overzien. Op de 2e en 4e zondag van de maand is de Infoschuur Natuurbrug Zanderij geopend (t.o. uitzichttoren, 14-16 uur, www.natuurbrug.nl).

In het Spanderswoud mag de natuur zijn gang gaan. Omgevallen bomen blijven liggen, spontaan opgeschoten jonge bomen grijpen hun kans. Zo’n 100 tot 150 jaar geleden was het Spanderswoud nog onderdeel van de Gooise heidevelden

Amsterdamse kooplieden mochten in de 17e eeuw in ’s-Graveland een smal stuk terrein kopen met aansluiting op het huidige Zuidereinde of Noordereinde. Het afgegraven zand werd afgevoerd naar Amsterdam om de moerassige grachtengordel te dempen. Op de zanderijen werden zomerresidenties gebouwd, die uitgroeiden tot buitenplaatsen in een parkachtige omgeving, zoals Schaep en Burgh, Bantam, Boekesteijn en Trompenburg. De vermogende bewoners lieten op hun grond boerderijen bouwen voor hun eigen voedselvoorziening. Het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten toont alles over natuur en landschap op de buitenplaatsen. In het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten is een vaste tentoonstelling over de natuur en het landschap van de buitenplaatsen (Noordeinde 54b, www.natuurmonumenten.nl, open za-zo 10-17 uur).

Als je niets doet, groeien heidevelden snel dicht. Daarom grazen er op de Blaricummer- en Tafelbergheide schapen (schaapskooi open zo 14- 16 uur). Er zijn ook Schotse hooglanders uitgezet, die wat ruiger te werk gaan. De begrazing zorgt voor meer variatie in de begroeiing. Bij Restaurant De Tafelberg is het hoogste punt van het Gooi: de Tafelberg (trap naar uitzichtspunt op 36,4 m). Zo’n 200 jaar was er bijna geen bos en bood de Tafelberg vrij uitzicht over de onafzienbare heidevelden.

De akkers langs de Tafelbergweg en de Oude Drift zijn restanten van de Laarder Eng. Ze worden beheerd door een stichting die er oude landbouwgewassen zoals haver, rogge en boekweit verbouwt. De naam ‘Oude Drift’ verwijst naar de schapen die via dit pad van de schaapskooi in het dorp naar de heide werden gedreven.