Welke mogelijkheden heb je om (fiets)mobiel te blijven?

Aangepaste fietsen: wanneer lekker fietsen geen vanzelfsprekendheid (meer) is

Wie is er niet groot mee geworden, met fietsen? Heel veel Nederlanders zitten al van jongs af op de fiets. Op weg naar het werk of school, voor een boodschap. Of gewoon voor de lol. Maar er zijn situaties waardoor het er opeens niet meer van komt. Een fysieke aandoening kan bijvoorbeeld je mogelijkheden beperken. Gelukkig zijn er alternatieven. Fabrikanten springen met aangepaste fietsen meer en meer in op de behoefte om, ook als je te maken hebt met bijvoorbeeld angst of evenwichtsstoornissen, lekker te fietsen.

Tijdens de eerste jaren van de coronapandemie gingen veel mensen naar buiten voor een wandeling of fietstochtje. Het fietsplezier werd alom aangewakkerd. Ook bij mensen die meer moeite hadden om zich met een fiets voort te bewegen. Een motorische stoornis, twijfels over het evenwicht, angst om zomaar weer op te stappen of een gebrek aan voldoende spierkracht; het verhinderde helaas een flink aantal potentiële liefhebbers om op te stappen. In die tijd ontvingen we van veel ANWB-leden berichtjes en vragen over aangepaste fietsen. Onze experts konden deze mensen onder meer wijzen op de elektrisch aangedreven driewieler en andere fietsen die het mogelijk maken om weer te gaan (of te blijven) fietsen.

Aangepaste fietsen

Wij zetten een aantal van die aangepaste fietsen op een rijtje. Verderop lichten we toe welke fiets voor welke situatie geschikt kan zijn. 

1. Driewieler

Het spreekt vanzelf dat iedereen die twijfels heeft over de eigen fietscapaciteiten goed moet nadenken of het slim is om zomaar op een conventionele fiets te stappen. Een fiets met bijvoorbeeld drie (of vier) wielen geeft veel meer stabiliteit. Dit kan met name voor mensen met evenwichtsstoornissen een uitkomst zijn. Driewielers zijn er tegenwoordig ook elektrisch aangedreven. Zo snijdt het mes aan twee kanten: enerzijds heb je veel meer stabiliteit en anderzijds kost het trappen met ondersteuning niet zoveel kracht. De driewieler geeft iemand met angst, minder kracht of evenwichtsproblemen veel meer bewegingsvrijheid. Je moet overigens wel goed wennen aan de bochten, je neemt vrij veel ruimte in.

2. Vierwieler

De nog stabielere variant van de driewieler. Heb je angst om te vallen met een tweewieler? Dat is op een vierwieler echt zo goed als uitgesloten. Het nadeel van de drie- en vierwieler is wel dat deze fietsen vrij breed zijn. Dat kan op een smal fietspad wel eens lastig zijn. De draaicirkel en wendbaarheid van drie- en vierwielers verdienen bovendien wel wat aandacht. Wen daar eerst even aan op een rustig plekje, test het uit. Bovendien is het van belang dat je voor aanschaf goed nadenkt over je stallingsmogelijkheden. Veel drie- en vierwielers passen, net zoals de bakfiets, niet altijd in het schuurtje achter het huis of in opbergruimtes bij flats en appartementen.

3. Tandem

Al van oudsher een beproefd recept en nu ook verkrijgbaar in de elektrische variant. Een aantal fabrikanten heeft de productie van de tandems verhoogd, nadat duidelijk werd dat er meer en meer belangstelling voor kwam. Het is prettig om voorop iemand te hebben zitten die wel zeker is van zijn/haar zaak. Voordeel ten opzichte van de drie- en vierwieler is dat de tandem niet zo breed is.

4. Compact e-bike

Een compact e-bike is een nieuw fenomeen in de fietswereld en steeds meer fabrikanten nemen hem op in het assortiment. Genoemde fiets heeft 20 inch of 24 inch wielen en dat biedt als voordeel dat je als berijder dichter bij de grond zit. Dit geeft tijdens het rijden niet alleen een zeker gevoel, maar ook het op- en afstappen verloopt een stuk plezieriger. Dankzij de kleinere wielen is de e-bike zeer wendbaar. De compact e-bike is vooral bedoeld voor fietsers die zich een tikje onzeker voelen op een normale e-bike.

5. Duofiets

Je zou denken, dat is ook een soort van tandem… Echter, bij de duofiets zit je niet achter, maar naast elkaar. Een gezellige manier van vervoer. Ook de duofiets is behoorlijk breed. De fiets is leverbaar in zowel een drie- als vierwielvariant.

6. Fiets met (extra) lage instap

Opgelet. Hierbij gaat het echt om fietsen met een éxtra lage instap. Veel fietsfabrikanten zetten je op het verkeerde been door hun damesmodel aan te prijzen als een fiets met lage instap. Maar dat is voor veel mensen, zeker zij die wat angstig zijn, niet voldoende. De fiets met de extra lage instap heeft als het ware een framebuis met een uitstulping naar beneden. Bij veel van deze modellen staat de staande framebuis, dat is de buis waar de zadelpen in zit, ook iets meer naar achteren. Dat maakt dat je, zittend op het zadel, beide voeten met gemak plat op de grond kunt zetten. We lichtten eerder vijf fietsen met lage instap uit.

7. Rolstoeltransportfiets

Deze fiets is om mensen die in hun rolstoel zitten toch het genot van een fietstocht te kunnen laten beleven. Veel instellingen en echtparen waarvan een van de partners in een rolstoel zit, gebruiken deze speciale fiets, die aan de voorzijde een ijzeren oprijplaat kent. De berijder van de fiets zit iets hoger dan de rolstoelgebruiker, zodat beiden goed zicht hebben.

Ook is er de mogelijkheid om een handbike, met of zonder elektrische ondersteuning, aan het frame van de eigen rolstoel te koppelen. Met als voordeel toch te kunnen genieten van zelfstandig fietsen.

Welke aangepaste fiets past bij jouw situatie?

Wie wat angstig is, of last van evenwichtsstoornissen heeft, kan goed geholpen zijn met een drie- of vierwieler omdat deze meer stabiliteit biedt. Wie door een aandoening of leeftijd moeite heeft met opstappen, voelt zich al een stuk zekerder met een fiets met extra lage instap. Wie minder zicht heeft, of misschien wel blind is, kan vanzelfsprekend niet zomaar op een fiets stappen. Daarvoor biedt de tandem uitkomst. Als je kunt vertrouwen op een bestuurder met volledig zicht voorop, kan je als slechtziende ook genieten van een fietstocht. Voor doven en slechthorenden is het verkeer de laatste jaren flink uitdagender geworden. Mede door de komst van de elektrische fiets lopen de snelheden op het fietspad meer en meer uiteen. Wie zich wel comfortabel voelt, moet vanzelfsprekend lekker blijven fietsen, de wet staat dat toe. Het is vanzelfsprekend wel een aanbeveling om op het spatbord het specifieke bordje voor slechthorenden te bevestigen.

Wie moeite met op- en afstappen heeft, zou ook voor een tandem kunnen kiezen. De bestuurder kan de fiets immers vasthouden terwijl jij opstapt. Zorg er wel voor dat je het zadel al op de juiste hoogte hebt staan en zet deze bij twijfel nog iets lager. Dit geldt ook voor de drie-/vierwieler. Zorg dat je je voeten plat op de grond kunt zetten als je op het zadel zit. Dit geeft meer zekerheid en maakt het op- en afstappen makkelijker. Dankzij de elektrische ondersteuning kun je het zadel gerust wat lager zetten. Normaal gesproken zet je dan moeilijker kracht op de trappers, maar op een e-bike heb je daar minder last van: de fietsmotor zorgt immer voor ondersteuning.

Fietsen met ondersteuning

Als je niet gewend bent te rijden op een fiets met ondersteuning, zorg dan dat je de tijd neemt om daar aan te wennen. Draai niet direct de gashendel open. Je zult zien dat je bij een hogere snelheid meer tijd nodig hebt om adequaat op verkeerssituaties te reageren. Bovendien geeft het een ander gevoel als je bijvoorbeeld met een hogere snelheid door de bocht gaat. Daar moet je echt even aan wennen! Deze tips kunnen je helpen.

De kosten

Een lastig punt. Veel aangepaste fietsen zijn behoorlijk prijzig. Daar zijn meerdere redenen voor:

  • Allereerst zijn nieuwe fietsen vandaag de dag, mede onder invloed van de inflatie, problemen met de levering van onderdelen én de grote vraag, flink in prijs gestegen.
  • Daar komt nog eens bij dat de productie van speciale modellen relatief duur is.
  • Er worden er minder van verkocht, maar de ontwikkelingskosten zijn wel hoog. Het ontwerpen van elektrische modellen van de drie-/vierwieler en tandem brengt extra kosten met zich mee.

Toch is het mogelijk om voor pakweg € 3.000 een elektrisch drie- of vierwieler aan te schaffen, een elektrische tandem kost al gauw € 4.500. Fietsen met een extra lage instap, zowel elektrisch als conventioneel, zijn niet heel veel duurder dan het ‘normale’ model. Een rolstoeltransportfiets kost al snel € 6.000.

Check de verzekeraar

Voor veel van deze modellen geldt dat het een onderzoek waard is om na te gaan of de ziektekostenverzekeraar eventueel bereid is mee te betalen aan de aanschaf ervan. Dankzij de speciale modellen wordt de actieradius van de gebruiker aanzienlijk vergroot. Diverse ziektekostenverzekeraars onderkennen dat bewegen goed is voor de mens en willen hun steentje bijdragen. Ook gemeentes hebben subsidiepotjes, bijvoorbeeld voor aangepast sporten. Een stelregel hiervoor is er niet, de situatie is voor ieder individu anders.

Innovaties?

De recente ontwikkelingen zijn razend interessant. Dat van zowel de drie- als vierwieler en de tandem nu ook elektrische varianten beschikbaar zijn, maakt dat de fiets voor een grote groep weer een interessant vervoersmiddel wordt. Nu kan je ook als je niet veel spierkracht bezit toch fietsen. Overigens, de meeste fietsen zijn – zeker als het drie-of vierwielers betreft – lastig te vervoeren. Je zet ze niet even achterop de auto. Van de elektrische tandem bestaat wél een opvouwbaar model, dat is natuurlijk een interessante optie.

Proefrit

Er zijn veel aanbieders van speciale fietsen. Ga niet over één nacht ijs. Bestel niet zomaar iets online of op zicht uit een folder, maar maak hoe dan ook een proefrit. Dan pas krijg je enig inzicht in wat je echt zoekt en welke mogelijkheden je beoogde fiets heeft. Vraag deskundig advies. Bij deze ondernemingen hebben ze een uitgebreid assortiment:

Uitgelicht: ANWB is er voor jouw fiets