Cheese Valley

Nederland, Zuid-Holland, Woerden

70
71
64
63
08
72
73
74
36
29
89
98
97
91
92
93
94
69
13
70

Fietsen en kaas: Hollandser vind je het bijna niet. In Cheese Valley – midden in het Groene Hart bij Woerden kun je genieten van weidse uitzichten over sappige weilanden, fraaie dijkjes langs water, boerderijen, koeien, knotwilgen en schattige historische stadjes zoals Montfoort en Oudewater. Souvenirtip: koop een stuk kaas bij de boer!

Kom je met de auto, dan kun je op het parkeerterrein aan de Polanerbaan 1 gratis parkeren. Navigeer vanaf hier naar het startpunt aan de andere kant van het spoor: knooppunt 70 aan de Oudelandseweg.

Kamerik is een typisch lintdorp, gebouwd aan weerszijden van de Wetering. De dorpskern is beschermd dorpsgezicht. Er staan dan ook nogal wat monumenten. Het meest in het ook springend is de grote Sint-Hypolytuskerk.

Stukje kaas meenemen? Op 2 kilometer van het centrum staat Kaasboerderij De Wit. Sla vanaf knooppunt 36 in het centrum van Harmelen rechtsaf op de Joncherenlaan, volg deze tot het eind (wordt Appellaan) en sla rechtsaf de Breudijk op. Even onder de snelweg door op nummer 45B vind je De Wit Boerenkaas. Hier wordt kaas gemaakt van de melk van de eigen koeien. De Wit boerenkaas, Breudijk 45B, Harmelen.

‘t Is een schattig plaatsje, Montfoort. En de moeite waard om even in te rijden of om een wandelingetje te maken door de knusse historische straten met die bom aan monumenten. Het Kasteel van Montfoort gaat bijvoorbeeld terug tot het jaar 1170 toen op een strategisch punt langs de Hollandse IJssel een burcht werd gebouwd die het bisdom Utrecht moest beschermen tegen de aanvallen van de Hollandse graven. Lange tijd waren de burggraven de machtigste heren van de streek. Ze probeerden zelfs de Bisschop van Utrecht van de troon te stoten (1387), maar die gaf zich niet gewonnen. Om het kasteel heen ontstond een nederzetting, er kwamen stadsrechten (1329), een stadmuur, 26 verdedigingstorens, een gracht en een molen. Op de plaats waar nu stellingkorenmolen De Valk staat, stond ook in de middeleeuwen al een korenmolen waar omwonenden verplicht hun graan moesten laten malen. Van de oude verdedigingswerken van het stadje zijn alleen de IJsselpoort en enkele losse gedeelten van de stadsmuur over. Van het Middeleeuwse kasteel staat de voorburcht nog overeind. Daarin was lange tijd (tot 1968) een rijksgevangenis en meisjestuchtschool gevestigd, tegenwoordig is het een restaurant en evenementenlocatie. Montfoort is altijd een agrarisch centrum geweest, maar er werd ook touw gemaakt en er werden benen knopen vervaardigd (vandaar de carnavalsnamen ‘knopendraaiers’ en ‘knopenstein’).

Tip: Even buiten Montfoort staat Kaasboerderij Doruvael, een zorgboerderij waar kaas wordt gemaakt van de melk van de ongeveer 100 eigen melkkoeien. De boer ontwikkelde zelfs een kaasje: Le Petit Doruvael. Een jong, smeuïg zacht kaasje in een rood jasje. Op de boerderij kun je kaas kopen, iets eten of drinken in de theetuin of een rondleiding volgen.

Je komt er door vanaf knooppunt 98 de borden te volgen richting knooppount 8. Ga rechtsaf bij de T-splitsing met het Blokland. Na ca. 700 meter vin je de Kaasboerderij aan je linkerhand.

Er hangt een prettig dorps sfeertje en toch is Oudewater een stad (al sinds 1265). Dit prachtige polderplaatsje (beschermd stadsgezicht) ontstond omstreeks 1100 op het punt waar de Lange Linschoten samenkomt met de Hollandse IJssel; een strategisch punt in het grensgebied van het Graafschap Holland en het Sticht Utrecht. De grensvesting behoorde lange tijd tot het Sticht Utrecht, maar werd in 1401 ingepikt door de Hollanders. Pas bij de herziening van de provinciegrenzen in 1970 werd Oudewater na bijna 700 jaar weer onderdeel van Utrecht. Een berucht stukje geschiedenis betreft de Oudewaterse Moord: Ouderwater was een van de elf steden die in 1572 onder leiding van het Huis van Oranje de basis legde voor de Staat der Nederlanden. Als gevolg hiervan werd de bevolking tijdens een korte belegering in 1575 uitgeroeid door een Spaans Leger. Slechts drie inwoners overleefden deze slachting. De moord wordt nog jaarlijks herdacht. Oudewater was in de zestiende en zeventiende eeuw een hele rijke stad door de touwproductie voor de schepen van de VOC. De grondstof daarvoor was hennep dat in de omgeving werd verbouwd. Tijdens het bewerkingsproces van deze hennep kwam het gele plantensap op de schorten van de touwslagers. Vandaar de bijnaam ‘Geelbuiken’. Er wordt nog steeds touw gemaakt in Oudewater: Touwfabriek G. van der Lee produceert nu vooral voor de maritieme sector, de offshore en de industrie. Het is het oudste familiebedrijf van Nederland (sinds 1545)! Leuk om te bezoeken: De ‘heksenwaag (hier werden van de 16e tot de 18e eeuw mensen gewogen die van hekserij werden verdacht), Touwmuseum De Baanschuur (over de geschiedenis van Oudewater en de touwproductie) en het borstbeeld van Swiebertje (de zwerver uit de NCRV-televisieserie uit de jaren 60 en 70 waarin Joop Doderer een landloper speelde).

De boerenkaas van de Spruithoeve in Oudewater moet iets bijzonders zijn. Deze kaas won dit jaar (2020) de Den Besten Cum Laude-prijs van de Nederlandse Bond van Zuivelbereiders voor hun boerenkaas. De keurmeesters oordeelden: ‘rijk van smaak, romig, stal, krachtig, rijp, diepe volle smaak en de zachtheid van vanille’. Proeven? Er staat een kaasautomaat langs de weg: geld erin, kaas eruit! De Spruithoeve (Willeskop 123) ligt wel een stukje van de route: sla bij fietsknooppunt 91 rechtdoor (richting KP-54), ga de brug over en sla verderop linksaf de N228, (Utrechtse Straatweg wordt Willeskop) en volg deze 1,7 km tot de Spruithoeve.

Tussen fietsknooppunt 94 en 69 passeer je kaasboerderij De Vliethoeve waar dagelijks verse kaas wordt gemaakt van melk van de eigen koeien. In het winkeltje snijden ze graag een stukje jong, belegen of oud voor je af. Kaasboerderij De Vliethoeve, Noord-Linschoterzandweg 19, Snelrewaard.

Bij de Adrianahoeve (ook tussen de knooppunten 94 en 69) koop je geen kaas, maar biologisch vlees van de eigen varkens, koeien en lammeren. Ook kun je er rauwe melk kopen. Adrianahoeve, Haardijk 10, Linschoten.

Van alle steden aan deze route is Woerden verreweg het oudst. Gesticht in de Romeinse tijd, toen hier Castellum Laurium’ werd gebouwd, een legerplaats langs de Oude Rijn die samenviel met de noordgrens van het Romeinse Rijk (Limes). In de middeleeuwen zag ook de Bisschop van Utrecht het nut van deze strategische locatie en werden er een slot, wallen en grachten aangelegd en kwamen er ‘heren’ die regeerden over de stad en de omgeving. Er werd een kasteel gebouwd en er kwamen stadsrechten (1372). En nog weer later (rond 1600) werden er een ravelijn en vier bastions bijgebouwd ter verdediging van de vestingstad. Dat was nodig ook! Woerden had in die tijd danig te lijden onder de belegeringen van de Fransen: moord, plundering en brandstichting. Vrolijker wordt het in de 19e eeuw als de kaasmarkt wordt opgericht (1885).  In die tijd werd er al veel kaas gemaakt in de omgeving. Nog steeds wordt hier de boerenkaas uit het Groene Hart verhandeld, compleet met handjeklap en een spreekstalmeester. Kazen proeven van de zelfkazende boeren en kaasspecialisten uit de regio kan er ook (de kaasmarkt is van 4 mei t/m 31 aug elke zaterdag op het Kerkplein in Woerden van 11 tot 13 uur). In het Kaaspakhuis (Emmakade) kun je een Cheese Experience bezoeken (film, uitleg over kaasmaken en bezoek aan de kaasopslag, maandag t/m zaterdag).