Manpadroute

Nederland, Noord-Holland, Vogelenzang

72
76
67
68
71
70
81
84
35
21
36
83
82
72

Aan de binnenduinrand fietst u langs een lint van weelderige buitenplaatsen, waaronder het 18e-eeuwse Huis te Manpad. Al eeuwen wordt in dit duingebied water gewonnen; eerst tapten Haarlemse brouwers zuiver duinwater uit de Brouwerskolk, sinds 1853 voorzien de Waterleidingduinen onze hoofd­stad van drinkwater.

De Amsterdamse Waterleiding­duinen voorzien de hoofdstad sinds 1853 van water. Het Bezoekerscen­trum De Oranjekom van de Water­leidingduinen is gevestigd in het voormalige pompstation, dat tot 1986 vol in bedrijf was voor het duinwater. Het is een bijzonder ge­bouw dat op de lijst van industrieel erfgoed staat. Adres: Ingang De Oase, Bezoekerscentrum De Oranje-kom, 1e Leyweg 6, 2114 BH Vogelen­zang, http://awd.waternet.nl (open di-zo 10-17 uur).

Ten zuiden van Haarlem werd in het begin van de 20e eeuw de ene na de andere buitenplaats opge­splitst en in kleine lapjes verkocht als bouwgrond voor villa’s. De 18e-eeuwse buitenplaatsen Leiduin en Woestduin bleven behouden. Aanvankelijk was de formele landschapsstijl favoriet met rechte, lange lanen. In de 19e eeuw is deze gemengd met de ‘gebogen’ Engelse landschapsstijl.

Op het 18e-eeuwse landgoed Huis te Manpad woonde de familie Van Lennep. Het bekendste familielid is Jacob, die ‘Ferdinand Huyck’ en andere historische romans schreef, en reisverslagen van wandelingen door 19e-eeuws Nederland. Adres: Herenweg 9, 2105 MB Heemstede, www.huistemanpad.nl. Rondleidingen: feb-half okt. za. 10 uur, feb mei ook di 14 uur, zie verder de website.

In Park Groenendaal liggen Kinderboerderij ’t Molentje en een bezoekerscentrum waar regelmatig wisselende exposities zijn. Op de kinderboerderij scharrelen kippen, geiten, varkens, schapen, koeien, cavia’s, konijnen, vogels en ezels rond en er is een bijenstal (Groenendaal 1, Heemstede, www.kinderboerderij-heemstede.nl).

Haarlemmerhout is een eeu­wenoud stadsbos, wellicht het oud­ste recreatiegebied van Nederland. In 1426 ging ‘De Hout’ tegen de vlakte om te voorkomen dat de troepen van Jacoba van Beieren on­gezien tot vlak voor de stadsmuren konden komen. In 1577 werd het bos opnieuw gekapt, toen de Spanjaar­den Haarlem belegerden. Het huidi­ge bos heeft zijn ‘wortels’ in 1584. In de 19e eeuw heeft landschapsarchi­tect J. D. Zocher het park omge­vormd in de Engelse landschapsstijl, waarvan de gebogen lijnen die de fietspaden volgen een kenmerk zijn. Door gebrekkig onderhoud was het grootste deel een vormeloze massa oude bomen geworden; daarom zijn tussen 1950 en 1975 delen van het bos verjongd. Een herstelplan richt zich nu op verbetering van de soortenrijkdom en de gezondheid van het bos.

Landgoed Elswout is een van de fraaiste 17e-eeuwse landgoederen langs de binnenduinrand. De Amsterdamse koopman Carel Molijn liet het bouwen en een tuin aanleggen in een strakke stijl, met kaarsrechte lindelanen aan weerszijden van het huis. Rond 1780 werd op Elswout de Engelse landschapsstijl geintroduceerd. Wisselende kleuren, heuvels, water, houten bruggen en priëlen gebouwd als berghutten geven Elswout een bijna Zwitsers uiterlijk. Op Elswout – nu van Staatsbosbeheer – groeien vele uitheemse planten, zoals de felgele voorjaarszonnebloem, de stengelloze sleutelbloem en daslook.