Varen naar en door Alkmaar

Op z'n mooist vanaf het water

De schitterende binnenstad van Alkmaar is heel goed bereikbaar via 't water. Met een sloepje of de eigen bijboot vaar je langs de vele monumenten in de oude stad.

Alkmaar is vanaf Amsterdam te bereiken via het Noord-Hollands Kanaal, dat begint bij de Willem 1-sluizen aan de noordelijke oever van het IJ; je vaart dan via Purmerend. Een andere route loopt over het Noordzeekanaal en vervolgens noordwaarts over de Zaan of de Nauernase vaart. Beide routes zijn ook geschikt voor schepen met staande mast. Ditzelfde geldt voor de route vanaf Den Helder, je vaart dan over hetzelfde Noord-Hollands Kanaal, maar dan zuidwaarts. Vanaf het oosten en het noordoosten is Alkmaar bereikbaar over de Huigenvaart en Kanaal Omval-Kolhorn.

Tachtigjarige Oorlog

Alkmaar is ergens in de 10e eeuw ontstaan te midden van meren en moerassen. In die beginjaren was er nog geen sprake van een stad, Alcmaria was toen nog ’n vissersdorp dat op de wat hogere gronden lag. Nadat Alkmaar in de 13e eeuw stadrechten kreeg, ontwikkelde de stad zich tot een handelscentrum waaronder meer kaas, zout en bier omgezet werd.

In de tijd van de Tachtigjarige Oorlog, waarin Alkmaar door de Spanjaarden belegerd werd, wist de stad dankzij het verleden als moerasdorp het beleg te breken. Oer-Hollandse herfstregens, in combinatie met het doorsteken van de dijken, maakten het omliggende land te nat onder de voeten van de troepen van Don Frederik, de zoon van Alva. Kokend teer en brandende takkenbossen ondersteunden het verzet en na zeven weken beleg droop de vijand af.

De stadsversterkingen uit de periode van en na de Tachtigjarige Oorlog hebben de vorm van de binnenstad voor een groot deel bepaald. Weliswaar werden de bolwerken na verloop van tijd singels en parken, maar verder is de plattegrond van de binnenstad nauwelijks gewijzigd. Een van de voormalige stadssingels is in gebruik genomen voor het tracé van het Noord-Hollands Kanaal, dat vlak langs de oude binnenstad van Alkmaar loopt.

Elk Meer?

De oorsprong van de naam Alkmaar (ooit Alcmere of Alcmaria) is niet helemaal onomstreden. Sommigen denken dat de naam ‘elk meer’ zou betekenen, anderen zien een verband met de als, de vogelsoort die in de meren rondom de stad veelvuldig voorkomt. Een andere verklaring zou zijn dat zowel ‘alk’ als ‘maar’ vergeten woorden voor meer en/of moeras vormen. Wie ’t weet mag het zeggen.

Monumenten en boetiekjes

Op veel plaatsen in de binnenstad tref je mooie gevels en grachten met antieke ophaalbruggen of sierlijke boogbruggen. Aan de stadsgracht Luttik Oudorp staan behalve een paar houten huizen ook diverse oude pakhuizen. Ook de Oudegracht, de langste gracht van de stad, staat vol met monumentale gebouwen. Daarnaast kan Alkmaar bogen op imposante gebouwen die tijdens hun bouw de rijkdom van de stad moesten onderstrepen en dat tegenwoordig nog steeds doen: het stadhuis, de Grote Kerk en de Waag.

Kaasmarkt

Vooral de kaasmarkt, op alle vrijdagen in het zomerseizoen, is een toeristentrekker. Voor de liefhebbers van rust en bescheidenheid zijn er in de binnenstad maar liefst acht hofjes te ontdekken. Alkmaar staat tevens bekend als goede winkelstad en vooral in de ‘Oude Stad’, de buurt rond Fnidsen (vroeger de belangrijkste winkelstraat), vind je veel bijzondere winkels en boetiekjes.

De mooiste delen van de binnenstad zijn uitstekend te bereiken met een sloep of bijboot en bijvoorbeeld bij de kaasmarkt kun je prima aanleggen. In het bijzonder op voorbijvarende bootjes gericht is een ijssalon aan de Mient, die aan de kade een speciale ‘ijsbel’ heeft. Hierdoor kun je vers ijs aan boord laten brengen zonder van je boot af te stappen.

Download het routekaartje (pdf)

Bootje huren

Voor wie geen bijboot heeft, maar toch de stadswateren van Alkmaar wil verkennen, zijn er prima mogelijkheden om een bootje te huren voor een paar uur of een dag(deel). Dit kan in alle budgetten, van een kajak of een eenvoudige stalen boot-met-aanhangmotor tot een luxe sloep.
Je kunt hiervoor terecht bij:

Handige producten bij de vaarroute

Met de ANWB Waterkaarten en Wateralmanak 2 ben je op de hoogte van alle vaargegevens en brug- en sluistijden.