Vaarroute Edam en Volendam

Edam en Volendam zijn drukbezochte havenplaatsen, beide met een totaal verschillend karakter. Edam is 'n mooi oud stadje en Volendam een toeristendorp.

Download de vaarroute Edam en Volendam (pdf)

Aan de oever van het IJsselmeer liggen twee plaatsen die nauwelijks introductie behoeven: Edam en Volendam. Ze hebben allebei een geschiedenis die verbonden is met de Zuiderzee, maar die geschiedenis is even verschillend als het karakter van de twee plaatsen. Edam is een redelijk authentiek gebleven Zuiderzeestadje, waar de straten alleen overvol zijn op de dagen dat er kaasmarkt is. Mooie, oude gebouwen en een interessant museum maken een tussenstop in Edam een waardevolle onderbreking van je vaartocht over het IJsselmeer of over de vaarten van Noord Holland. Volendam is een wat minder oorspronkelijk gebleven vissersdorp. Hier gingen de concessies aan het toerisme ten koste van veel van het oorspronkelijke dorpskarakter. Toch is ook Volendam een bezoek meer dan waard, want er zijn gelukkig nog steeds een paar sfeervolle hoekjes te vinden.

Kaas en een drijvende vloer

Totdat ergens in de achttiende eeuw de directe verbinding met zee wegviel, was Edam een welvarend stadje dat rijkdom vergaarde met haringvisserij, scheepsbouw en de handel in kaas. Van dit rijke verleden getuigen nu nog steeds de voorname gevels van pakhuizen, de theekoepels aan de doorgaande vaart door het stadje, de Kaaswaag en de Grote Kerk. Ook ligt er nog steeds een oude scheepswerf midden in de stad. Het centrum van Edam is compact, maar gezellig. Het middelpunt van de stad is de overkluisde sluis aan het Damplein, waaromheen ook enkele van de belangrijkste bezienswaardigheden te vinden zijn. Bijvoorbeeld het stadhuis en het Edams museum, dat kan bogen op een zeer bijzondere keldervloer die al sinds de zeventiende eeuw mee op en neer drijft met de grondwaterstand.

Van vis naar souvenirs

Ooit was Volendam een vissersdorp, dat door zijn geïsoleerde ligging tot het einde van de negentiende eeuw zijn oude tradities ongewijzigd kon laten. De bewoners woonden in kleurige huisjes, die vanwege de altijd aanwezige kans op overstromingen op palen stonden. Bovendien liep iedereen dagelijks in klederdracht. Aan het isolement kwam een einde nadat Volendam ontdekt werd door schilders als Renoir, die inspiratie vonden in het zo pittoreske dorpje met zijn kleurrijke inwoners. Al snel deden de eerste souvenirwinkeltjes hun intrede in het dorp. Vooral toen de Volendamse visserij door de aanleg van de Afsluitdijk het erg moeilijk kreeg, werd het toerisme een welkome bron van inkomsten. Tegenwoordig wordt Volendam jaarlijks door ongeveer twee miljoen toeristen bezocht.

Twee dammen

De naam van Edam is gemakkelijk te verklaren: het stadje ontstond aan een dam in de E. Aan de naam Volendam zit een iets langer verhaal vast. De haven van Edam lag oorspronkelijk aan de monding van de E in de Zuiderzee. Later groeven de Edammers een kortere weg naar zee en daarbij werd de oude haven afgedamd en gedempt, oftewel ‘vol’ gemaakt. Hier ontstond het dorpje Vollendam.

Het Doolhof

Het Doolhof is het oudste en meest origineel gebleven gedeelte van Volendam, dat zijn naam dankt aan het ongeplande en onregelmatige stratenpatroon. Je treft er kleine huisjes, smalle, zigzaggende straten en stegen, plus een grachtje. Dit is dan ook het gedeelte van Volendam dat aan het einde van de negentiende eeuw veel schilders en andere kunstenaars naar het afgelegen vissersdorp deed komen. En hoewel de bewoners van deze buurt niet altijd even blij zijn met de toeristen die hun buurt komen bekijken, hangt hier nog steeds een enigszins authentieke sfeer.

Handige producten bij de vaarroute

Met de ANWB Waterkaarten en Wateralmanak 2 ben je op de hoogte van alle vaargegevens en brug- en sluistijden.