Wandelen in Schotland: 10 vragen voor beginners

Schotland is het land van de Bens (bergen), Lochs (meren) en Glens (dalen). Goed, het kan er regenen. Maar heel veel wandelaars nemen dat graag voor lief. Want Schotland is het toneel van een soms onwerkelijk mooi, vaak verlaten landschap, bespeeld door zon, wolken, buien en wind. Tien vragen en antwoorden over wandelen in Schotland voor beginners.

1. Waarom is Schotland zo populair onder wandelaars?

Schotland is bijna tweemaal zo groot als Nederland en heeft slechts 5 miljoen inwoners. Het merendeel daarvan woont in Edinburgh of Glasgow. Daarbuiten, in de Schotse Hooglanden of langs de kust, vind je oneindig veel ruige en verlaten gebieden met Bens (bergen), Lochs (meren) en Glens (dalen). Het spreekt voor zich dat het hier mooi wandelen is. Het Schotse landschap trekt wandelaars aan van over de hele wereld, waaronder veel Nederlanders. Zeker voor de avontuurlijk ingestelde wandelaar heeft Schotland veel te bieden. De Schotten zelf hebben ook een eeuwenoude wandeltraditie.

2. Heeft Schotland berghutten en bewegwijzerde wandelroutes, zoals je dat bijvoorbeeld hebt in de Alpen of Noorwegen?

In tegenstelling tot de Alpen of Noorwegen bestaat er in Schotland geen vergelijkbare traditie ten aanzien van het opknappen en het onderhoud van een routenetwerk. Schotten hebben wel een eeuwenoude wandeltraditie, maar ze beleven wandelen als een individueel tijdverdrijf waarbij je de vrijheid van de natuur ervaart. En waarbij het vooral de natuur en niet de mens is die de spelregels bepaalt. Bewegwijzering van wandelroutes is daarom een zeldzaamheid. En knusse, bemande berghutten vind je er dan ook niet. De Schotse variant van een berghut heet een Bothy. Dit zijn zeer primitieve, in onbruik geraakte schaapshutten, die minimaal zijn opgeknapt en in beheer zijn van de Mountain Bothies Association (MBA). Ze bestaan vaak uit niet meer dan een lege ruimte met een houten plank om op te liggen, een enkele stoel en een open haard (waarvoor het hout meestal ontbreekt). In totaal zijn er ongeveer 100 Bothies in Schotland. Het verblijf in een bothy is aan bepaalde regels gebonden, die je op de website van de MBA kunt lezen.

3. Als er geen bewegwijzering is, hoe navigeer je dan?

Er bestaan in Schotland verscheidene bewegwijzerde langeafstandwandelroutes, zoals de West Highland Way en de Great Glen Way, maar die zijn op een hand te tellen. Daarbuiten in de heuvels en bergen lopen kris kras wel paden, maar als gezegd is bewegwijzering een zeldzaamheid. Tel daarbij op het veranderlijke weer in Schotland, dan betekent dit dat je in Schotland niet zomaar zonder voorbereiding uit je auto een dag de berg op kunt lopen. In Schotland wordt ‘buiten in de natuur’ enige zelfstandigheid van je verwacht. Vraag de weersvoorspelling op, neem een goede wandelkaart (schaal 1:25.000) en kompas mee, zorg dat je weet hoe je die gebruikt en laat iemand weten wat je plan is, zodat diegene de noodklok kan luiden als je niet op tijd terugkeert.

4. Hoe groot zijn de hoogteverschillen in de Schotse bergen?

De hoogteverschillen bedragen zelden meer dan 1.000 meter. Schotlands hoogste berg, de Ben Nevis, is 1.345 meter hoog. Dat is aanzienlijk lager dan de bergen in de Alpen en om hoogteziekte hoef je je dan ook niet druk te maken. Maar onderschat de Schotse bergen niet! De klim naar de top van de Ben Nevis begint vanaf zeeniveau en gemiddeld doen de meeste wandelaars er 8 uur over. Daarnaast zorgen het veranderlijke weer en het ruige terrein ervoor dat bijna elke klim in Schotland een uitdaging is. Nat veen wordt er afgewisseld met rotsblokken. Over de rivieren ontbreken vaak bruggen. Paden zijn soms nauwelijks aanwezig. Het terrein vraagt om doorzettingsvermogen.

5. Moet ik beducht zijn voor midges?

Ja, toch wel. De Highland Midge is een ieniemienie beestje (vleugelspanwijdte 2 mm), dat een enorme angst inboezemt bij wandelaars. De bijt van de Culicoides impunctatus is op zich het ergste niet, maar het zijn vooral de aantallen waarin het beestje voorkomt. Wat kun je doen om de overlast in te perken? Het allerbeste: vermijd de periode dat het beestje actief is, namelijk van half mei tot half september. Ga je toch in deze periode, zorg dat je ledematen bedekt zijn (draag lange mouwen en pijpen) en houd geen lang pauzes. Midges houden niet van wind. Ga je kamperen, zoek een winderige plek en doe dat vooral niet in het veen (dat zijn de kraamkamers van die beestjes). Zorg ook voor een hoofdnetje en een tent met muggengaas. Schaf ter plaatse muggenwerende middelen aan.

6. Regent het echt zoveel in Schotland?

Dat het veel regent in Schotland valt niet te ontkennen. Helaas, er schuilt een kern van waarheid in het vooroordeel. Een lichtpuntje is misschien dat er zelden langer dan een hele dag geen zon te zien is – het weer in Schotland is erg veranderlijk. Een ander lichtpuntje: zelfs in de regen, als overal watervalletjes naar beneden klateren en het door en door groen is, kan Schotland erg mooi zijn. Belangrijk is natuurlijk wel dat je goede waterdichte kleding bij je hebt.

7. Wat is dan het beste seizoen om te wandelen in Schotland?

Als je de statistieken mag geloven, zijn mei en juni verhoudingsgewijs de droogste maanden met als leuk extraatje dat dan de zon nauwelijks ondergaat. Maar ook de herfst, die in de Schotse Hooglanden al medio september begint, kan zeer aantrekkelijk zijn. Schotten zelf gaan onder alle weersomstandigheden en in alle seizoenen op pad. Gelijk hebben ze: eigenlijk heeft elke maand wel zijn charme in Schotland.

8. Wat voor type wandelschoenen heb ik nodig in Schotland?

Het is een beetje persoonlijk natuurlijk. Houd in elk geval rekening met de twee meest kenmerkende elementen onderweg: water en rotsen. Wil je ondersteuning (voor de enkels) om over de rotsen te kunnen lopen, zorg dan dat je wandelschoenen draagt met stevige zolen en hoge schachten. Water komt alle kanten in Schotland: van boven, soms van de zijkant en ook de venige bodem is vaak nat – zelfs als de zon schijnt. Behalve waterdichte schoenen zijn gamaschen (in Schotland bekend als 'gaiters'; een soort waterdichte overschoenen die meestal tot onder de knieën reiken) geen overbodige luxe.

9. Wat is een Munro en Munrobagging?

Een Munro is een Schotse berg die minstens 3.000 voet (914 meter) hoog is. Munro’s zijn vernoemd naar Sir Hugh T. Munro (1856 – 1919), die als eerste een overzicht probeerde te maken van deze toppen. Er zijn er 282 in totaal. Als je een Munro hebt beklommen, dan heb je hem ‘gebagd’. De ultieme uitdaging is natuurlijk om alle 282 Munro’s in de ‘bag’ te hebben.

10. Tot slot: wat houdt het ‘Right to Responsible Access’ in?

Dit is het recht in Schotland (dit geldt overigens niet voor andere delen van Groot-Brittannië) exclusief voor wandelaars op vrije toegang tot de meeste niet-gecultiveerde gebieden. M.a.w.: je mag je in de bergen te voet vrij bewegen, ook buiten de paden. Dit houdt ook in dat wildkamperen is toegestaan voor wandelaars in de bergen. Let wel op lokale beperkingen, bijvoorbeeld in het jachtseizoen. En hou je aan de regels van de Scottish Outdoor Access Code.

Zin gekregen om te gaan wandelen in Schotland?

We kunnen je dan de Rother wandelgids erg aanbevelen, een handzame wandelgids die 50 dag- en meerdaagse wandelingen beschrijft langs de kust en in de Highlands. Inclusief routekaartjes, routebeschrijvingen en tips voor overnachtingen. 

Liever georganiseerd?

ANWB reisdochter SNP Natuurreizen is gespecialiseerd in kleinschalige, kwalitatieve wandelreizen. Bekijk hier hun ruime aanbod aan wandelreizen in Schotland.

Gebruikte bron: Rother wandelgids Schotland.