Liberation Wandelroute Sallandse Heuvelrug

Nederland, Overijssel, Nijverdal

Beleef de bevrijding in het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug. Op de Sallandse Heuvelrug zijn veel overblijfselen te vinden die herinneren aan de oorlog en de bevrijding.

 

N.B. Deze route is gemaakt door Visit Oost. Kijk voor nog meer routes, verhalen, evenementen en praktische informatie op overijsselviertvrijheid.nl.

Startpunt: Memory Oorlogs en Vredesmuseum in Nijverdal, Grotestraat 13, Nijverdal.

Deze wandelroute gaat van Nijverdal naar Holten over de Sallandse Heuvelrug. Start bij het Memory Museum in Nijverdal, Grotestraat 13 en einde bij het NS-station in Holten, zodat u met de trein terug kunt reizen naar Nijverdal. Staande met de rug naar het Memory Museum gaat u linksaf de Grotestraat op. Kruising rechtdoor. Linksaf Keizerserf op. (winkelstraat). Hier de grijze verbindingsroute van het wandelnetwerk volgen tot knooppunt G75.

Wandelknooppunten: Memory Oorlogs en Vredesmuseum - G50 – G75 - G59 - G58 - Bezoekerscentrum Sallandse Heuvelrug - F95 - F96 - F94 - F92 - Schaapskooi Twilhaar - F81 - Rijkswerkkamp Twilhaar - F82 - F83 - F84 - G89 - G91 - M29 - M27 - M24 - M28 – M23 – M21 – Onderduikershut - M20 – Marinus Stevens Monument - M22 – M48 – M49 – M50 – M04 – M52 – M51 – M53 – M61 – Canadian War Cemetry - M60 – M36 – M59 – M58 – M57 – O04.

Het Memory Museum in Nijverdal is ingericht als een themapark waarin de bezoeker de periode 1935-1945, vanaf de opkomst van het Nationaal Socialisme tot en met de bevrijding van Europa, stap voor stap beleeft. Zie www.memorymuseum.nl voor meer informatie.

Na knooppunt G58.

In het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug vind je alle informatie over de natuur, geologie en (cultuur)historie van dit unieke gebied. Informatiecentrum, winkel, sterrenwacht en een gezellige horeca locatie met een heerlijk terras. Tevens startpunt van vele wandel- en fietsroutes. sallandseheuvelrug.nl.

Na knooppunt F81.

Op Twilhaar is na jarenlange afwezigheid weer een permanente schaapskudde en een fulltime herder, onder het toeziend oog van de Stichting Schaapskudde Sallandse Heuvelrug. De schapen helpen mee om de heide in stand te houden en om, net als vroeger te zorgen voor typische producten van de heide. De schaapskooi van het Twilhaar is pas gebouwd in 1977. De schaapskooi is een > ontdek meer op de volgende pagina echte potstal. De vloer ligt ruim een meter onder het maaiveld. De schapenmest, gemengd met heideplaggen werd hier verzameld. Eeuwenlang hebben de boeren op de zandgrond zo hun akkers vruchtbaar gemaakt.

 

Na knooppunt F 81.

Rijkswerkkamp Twilhaar - in eerste instantie opgezet als een werkverruimingskamp - werd in 1942 een joods werkkamp. De bezetter gijzelde in dit Nijverdalse kamp een kleine honderd joodse mannen, voornamelijk afkomstig uit Groningen. Op 2 oktober van dat jaar werden de mannen via Westerbork afgevoerd naar de vernietigingskampen in het oosten van Europa, waar zij bijna allen zijn vermoord. Meer informatie op www.werkkamptwilhaar.nl Na de oorlog werd het afgebroken, bomen groeiden waar eerst barakken stonden en van het bestaan van rijkswerkkamp Twilhaar was vrijwel niemand meer op de hoogte. Inmiddels is er een monument geplaatst, zijn de contouren van het kamp zichtbaar gemaakt en is een replica van de toegangspoort geplaatst. Op het bord bij het monument staat de volgende tekst: In de periode van 1940 tot begin 1947 bevond zich hier het Rijkswerkkamp Twilhaar. Dit werkverschaffingskamp werd opgericht door de Rijksdienst voor de Werkverruiming en diende in de veertiger jaren van de vorige eeuw voor huisvesting van werkloze mannen, die nuttig werk moesten verrichten in de bossen van de Sallandse Heuvelrug. Deze werkzaamheden betroffen voornamelijk het ontginnen van woeste gronden en de aanleg van paden en wegen in de bossen en op de heide. werkkamptwilhaar.nl.

De familie Hullegie heeft tijdens de Tweede Wereldoorlog heel veel Joodse, Nederlandse, Franse, Engelse en Amerikaanse onderduikers geholpen. Dat deden ze onder andere door ze te laten onderduiken op hun boerderij (Huize Hullegie), maar in 1943 werden er ook twee schuilhutten gebouwd. Moedige mensen waagden hun leven om eten te brengen naar de onderduikers in de schuilhutten. Ondanks de Duitse razzia's, gevangenneming en zware ondervraging is nooit een van de onderduikers ontdekt. Allen hebben het leven behouden. In het voorjaar van 2000 is de hut gereconstrueerd dankzij de hulp van de buren uit Helhuizen en Espelo. Het monument is te vinden in de directe nabijheid van het Stevens monument aan de Haarlerweg dicht bij de parkeerplaats.

Op zaterdag 14 oktober 1944 werd een grote razzia gehouden in Salland. Mogelijke aanleiding was een wapendropping voor het verzet in de voorgaande nacht. Bij deze razzia is aan de Haarlerweg te Holten de 18-jarige onderduiker Marinus Stevens uit Apeldoorn doodgeschoten. De Nijverdalse verzetsman Gerrit Jan Piksen werd gedood in Haarle en de Joodse onderduiker Mozes (Maurist) Bachrach (geboren te Arnhem) aan de Portlanderdijk tussen Nieuw Heeten en Schoonheten. Op inintiatief van o.a. de heren Marsman en Tiebeek, destijds zelf ook onderduikers, is in 1988 aan de Haarlerweg het Stevensmonument tot stand gekomen. Het monument is geplaatst op de plek waar Marinus Stevens is overlden. Het werd onthuld op 1 mei 1988 door Albert Stevens, de broer van Marinus. Sinds 2005 worden op deze plek ook Mozes (Maurits) Bachrach en Gerrit Jan Piksen herdacht. Voormalig Bosschoolhoofd Gert Jan van 't Holt heeft het monument destijds geadopteerd, samen met de basisschoolkinderen van de Bosschool. Sindsdien wordt hier ieder jaar op 14 oktober een bijeenkomst gehouden.

De Canadeze Begraafplaats in Holten is een plek voor bezinning. Hier worden slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Achter elk van deze 1394 graven schuilt een indrukwekkend verhaal. In het informatiecentrum komt u meer te weten over de gesneuvelde soldaten.