Leeuwarden Culturele Hoofdstad

Nederland, Friesland, Leeuwarden

In 2018 was Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa. Maar ook zonder de speciale festiviteiten is de stad een wandeling waard. Deze wandeling verbindt de bruisende binnenstad met het malse groen aan de rand.

De route is gebaseerd op het wandelnetwerk DoorMidden (midden-Friesland). De route start en eindigt bij station Leeuwarden. Je wandelt van knooppunt (WKP) naar knooppunt, als volgt:
Station (centrumzijde) - 6 - 1 - 3 - 11 - 51 - 27 - 21 - 23 - 24 - 22 - 82 - 20 - 36 - 31 - 38 - 39 - 4 - 8 - 7 - 3 - 1 - 6 - (67) - station (eind). 
Het netwerk wordt aangegeven met witte driehoeksvormige pijlen op een roodblauwe ondergrond. In het veld staan op de knooppunten (meestal) paaltjes. Tussen de paaltjes/knooppunten in wordt de route met de pijlen aangegeven.

Volledige beschrijving:
A. Met rug naar station Leeuwarden (centrumzijde): steek RD verkeersweg over ri hoge zwarte toren (Deloitte, met VVV onderin). Schuin rechts op kruispunt bij gracht = WKP6. Bij WKP6 RA langs water richting wkp1, Willemskade. Eind kade bocht naar links = WKP1. Bij WKP1 RD richting wkp3. Houd links aan langs Mercuriusfontein. RD door drukke winkelstraat, Wirdumerdijk.

(Zie handwijzers voor Fries Museum, Blokhuispoort, Oldehovetoren, Prinsentuin, VVV).

 

B. Op plein met kinderkopjes en historisch gebouw De Waag = WKP3. Bij WKP3: LA richting wkp11, langs De Waag, Nieuwestad. Einde gracht = WKP11. Bij WKP11 RD richting wkp51. Overzijde rotonde, volg pijltje RA. Water over (Westersingel) naar WKP51. Bij WKP51 RD richting wkp27. Na 40 m RA (zebra) en meteen LA (pijltjes). Voorbij koeienstandbeeld (Us mêm) RA, Noordersingel. Eerste mogelijkheid LA en meteen weer LA, Stienserstraat. T-splitsing RA, Steijnstraat. Volgende T-splitsing LA (Transvaalstraat). Op kruispunt (met bushalte Transvaalstraat) RA (pijltje ontbreekt), Spanjaardslaan. Rotonde LA en na 20 m RA zebra over naar WKP27. Bij WKP27 LA richting wkp21. Net voor sporthal Rengers LA (pijltje ontbreekt), richting Bonnehûs (Gezondheidscentrum), De Drie Dukatons (straatnaam), wordt Humilitasstraat. RD door nieuwbouwwijk. Weg buigt naar links en dan RA rood fietspad op, Liduinapad. RD weg oversteken, naar WKP23.

 

C. Bij WKP23 RA richting wkp24, Mr. P.J. Troelstraweg. RD druk kruispunt oversteken en gelijk weer rechtsaf oversteklen, Dammelaan, naar WKP24. Bij WKP24 RA richting wkp22. Op splitsing LA (bij flats) en meteen weer LA, Tylkedam. Vervolgens RA langs gazon met flats. Einde RD fietspad op, bruggetje over. Einde pad is WKP22. Bij WKP22 even LA/RA richting wkp82, over smal betonpaadje door gras, Jelsumerbinnepad. Verderop smal voetbruggetje over, langs slootje. Einde paadje, bij boerderij = WKP82. Bij WKP82 RA richting wkp20. Betonweg, slingert om boerderijen. Einde betonweg RD fietspaadje, bruggetje over. Einde fietspad LA. Op driesprong verharde paden (= WKP20) LA richting wkp36, Vierhuisterweg. Bij houten brug en kruising van paden = WKP36. Bij WKP36 LA (bordje ri 31 ontbreekt, is afgeplakt). Na ca 250 m LA, bruggetje met houten hekje over het bos in. Hoofdpad in bos min of meer RD volgen, dus LA houten bruggetje over en meteen RA. Eind graspad ijzeren hek door en RA betonpad, Vierhuisterweg. Op splitsing verharde wegen RD, doodlopende weg in. Bij water (waar weg spaghetti-bocht linksom maakt) = WKP31.

 

D. Bij WKP31 RA richting wkp38, langs Dokkumer Ee, Ie Paad. Einde Ie Paad LA, Dokkumertrekweg. Einde LA. In bocht links aanhouden, water blijven volgen. Na fietstunnel (= WKP38) RD richting wkp39. Bij brug en blauw gebouw Yn Blau (links) LA brug over naar wkp4. Bij WKP4 RD richting wkp8. Op rotonde (bij fietshandwijzer 'Centrum' en 'Station CS') LA zebra over. Eind zebra LA en meteen RA, Vijzelstraat in. Op kruising LA (bordje ontbreekt), Nieuweburen. Einde, overzijde gracht RA, Voorstreek. Op hoek met fraaie apotheek (Jugendstil) = WKP7. Bij WKP7 RD en over gracht meteen LA, Tuinen. Eerste mogelijkheid RA, Turfmarkt (met fraai gebouw Kanselarij), later Tweebaksmarkt. Einde Tweebaksmarkt RA en direct weer RA, Ossekop. Einde LA en RD richting Waaggebouw. Op hoek vóór Waaggebouw = WKP3. Bij WKP3 LA richting wkp1. Bij WKP1 RA richting wkp6, Willemskade. Op kruispunt/plein met hoge zwarte flat (Achmea/Deloitte/VVV) = WKP6. Bij WKP6 LA richting wkp67 (bordje zit aan achterkant paal). Je ziet het station al voor je liggen.

'Love', de mistfontein, is ontworpen door de Spaanse kunstenaar Jaume Plensa. Een zeven meter hoog mannen- en vrouwenhoofd kijken elkaar dromerig aan. De beelden zijn in een wolk van nevel gehuld, veroorzaakt door een nevelinstallatie. Deze bijzondere fontein is één van de elf fonteinen die in de Elfsteden verrezen in het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad. Ze zijn allemaal anders.

 

 

Leeuwarden is op drie terpen ontstaan. Dat voel je als je door de Grote Kerkstraat wandelt, de mooie historische ruggengraat van de stad die langzaam oploopt tot terphoogte, 1,65 meter. In 1876 werd Margaretha Geertruida Zelle in Leeuwarden geboren als dochter van Adam Zelle, een winkelier in hoeden. Tussen 1883 en 1889 woonde het gezin in de Grote Kerkstraat 28. ‘Griet’ trouwde in 1895 met de 20 jaar oudere KNIL-kapitein Rudolph MacLeod, waarmee ze een zoon en dochter kreeg. Het huwelijk was niet gelukkig, maar bracht haar wel in contact met de betere Haagse kringen. Ze scheidden in 1907. Zelle vertrok naar Parijs waar ze een wervelende carrière startte als exotisch danseres onder de naam Mata Hari. In de Eerste Wereldoorlog werd ze voltijds courtisane en kon ze het als neutrale Nederlander aanleggen met militairen van alle partijen. Ze werd door de Duitsers benaderd om te spioneren en accepteerde een som geld. Later zou ze volhouden dat het haar alleen om het geld te doen was geweest, dat ze eigenlijk dubbelspion voor de Fransen wilde worden. Bewijs dat ze daadwerkelijk staatsgeheimen heeft doorgespeeld is er nauwelijks. Toch kostte dit verhaal haar de kop. In 1917 werd ze gefusilleerd wegens hoogverraad.

De scheve Oldehovetoren is hét symbool van Leeuwarden. Vanaf het platform op de top heb je uitzicht tot aan de wadden, en is er geen uitzicht dan is er wel jazz, doedelzakmuziek of een ander optreden om het culturele jaar te vieren. In 1529 startte de bouw van deze scheve, kromme en niet afgemaakte toren (hij hangt 1,99 meter uit het lood), met de bedoeling ernaast een kerk te laten verrijzen. Daar is het nooit van gekomen, het bleef bij de toren: 39 meter hoog, met de opbouw 48 meter. Maar de Leeuwarders zijn er trots op, getuige het lokale gezegde: ‘A'k de Oldehove niet siën ken, dan foël ik my onwennich’.

De Blokhuispoort, een gebouw met de looks van een kasteel - toegangspoort, torentjes, romantische gracht - deed z'n langste tijd dienst als gevangenis. Meesterkraker Aage M zat er gevangen, en later zelfs Willem Holleeder. Sinds vorig jaar is het gebouw een hostel en kun je er slapen en een cel.

In het Fries Museum vind je alle ins en outs over Friesland, plus dit jaar een grote Escher-expositie. Hier ontdek je alles over de elf steden en het platteland, de haat-liefdeverhouding met het water, de zoektocht naar het typisch Friese en de plek van Friesland in de wereld. Sinds 2013 is het museum gehuisvest in het eerste compleet nieuw gebouwde Nederlandse museum van de 21ste eeuw. De Friese architect Abe Bonnema gaf de aanzet voor de nieuwbouw, door na zijn overlijden 18 miljoen euro na te laten voor een nieuw museumgebouw naar ontwerp van architect Hubert-Jan Henket. Het museum is geopend op dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur. 

Het Jelsumerpaadje is een beelschoon 20 centimeter breed boerenpad dwars de weilanden. Het voert over een smal houten bruggetje, over een boerensloot met goudkleurige rietpluimen, en dan langs een bos vol dunne en nog dunnere stammetjes - net een streepjescode. Vlak voor Jelsum slaat het pad af, om een statige boerderij heen die als soort circustent het weiland vult: een hoge nok, maar dan met riet gedekt en ingesloten door hoge bomen.

Het Jelsumerpaadje is een beelschoon 20 centimeter breed boerenpad dwars de weilanden. Het voert over een smal houten bruggetje, over een boerensloot met goudkleurige rietpluimen, en dan langs een bos vol dunne en nog dunnere stammetjes - net een streepjescode. Vlak voor Jelsum slaat het pad af, om een statige boerderij heen die als soort circustent het weiland vult: een hoge nok, maar dan met riet gedekt en ingesloten door hoge bomen.

Het Leeuwarder bos is aangeplant om de overgang tussen stad en land te 'verzachten'. Een mooi stukje natuur. Zandpaden, schelpenpaden en grasland ondersteunen het landelijk karakter van dit jonge en stoere bos. En er is steeds meer wild te zien in het Leeuwarder bos of aan de overkant in de weilanden.

De Dokkumer Ee, onderdeel van de Elfstedentocht tussen Dokkum en Bartlehiem, mondt uit in de stadsgracht van Leeuwarden. Het water is een oude trekvaart en was vroeger een belangrijke scheepvaartverbinding voor het transport van grondstoffen en materialen in het noorden van Friesland. Inmiddels wordt de Ee vooral gebruikt door de pleziervaart als verbinding tussen Leeuwarden en de Waddenzee.

Zin gekregen in Leeuwarden?

Zin in een tripje naar Leeuwarden? ANWB Ledenreizen heeft een leuke aanbieding voor je, waarbij geldt: hoe langer lid, hoe meer gratis extra's!

Bekijk aanbieding Leeuwarden met ledenvoordeel