Typen, tikken en swipen achter stuur

Kampioen oktober 2015

'Rijden met je ogen dicht'

Nieuw in de top 3 oorzaken van verkeersongevallen: spelen met de smartphone tijdens het rijden. Waarom vinden we het toch zo lastig om die telefoon te laten liggen?


Tekst Charlotte van ’t Wout illustratie Vijselaar & Sixma

Je rijdt op een lange, rechte weg. Dan piept je telefoon: een berichtje. Pak je ‘m eventjes op? Waarschijnlijk wel. Maar in de drie seconden dat je niet naar de weg kijkt, ben je met een snelheid van 100 kilometer per uur toch al zo’n 90 meter verder. De lengte van een voetbalveld. ‘Als je aan mensen vraagt om die afstand met ogen dicht te rijden, zouden ze zeggen: dat durf ik niet. Maar omdat je naar je scherm tuurt, heb je dat niet door’, zegt Dick de Waard, verkeerspsycholoog aan universiteit Groningen.

Het gebruik van een smartphone tijdens het rijden staat nu samen met alcohol en hard rijden in de top 3 van belangrijkste oorzaken van letselongevallen. Het gebruik van de smartphone tijdens het verkeer zorgt voor circa honderd dodelijke verkeersslachtoffers per jaar, en honderden ernstige gewonden.

En toch blijven we die telefoon maar gebruiken in de auto. Circa 1 op de 3 automobilisten pakt vrijwel automatisch de telefoon bij een berichtje. Waarom vinden we het zo lastig om die telefoon te laten liggen? ‘Het is een dringend piepje. We zijn gewend gelijk te reageren, willen weten wie ons nodig heeft’, zegt De Waard. Daarbij zijn we multitasken in de auto wel gewend. ‘Koffie drinken, van radiozender wisselen, iets eten, dat doen we ook allemaal tijdens het rijden.’ Maar de telefoon gebruiken is toch echt wat anders, benadrukt hij. ‘Het is een complexe handeling, met vegen, tikken, en een toegangscode op een klein scherm.’ En van alles wat je met een telefoon kan doen, is berichten versturen nog wel het gevaarlijkste. ‘Bellen is ook gevaarlijk, maar dan heb je de ogen nog wel op de weg. Een berichtje versturen duurt veel langer dan de meeste mensen denken.’ Let maar eens op in de file. Dan heb je voor je gevoel maar 2 seconden een berichtje gelezen, maar kijk je op en zie je dat de andere auto’s al veel verder door zijn gereden.

Aantal ligt hoger

Hoeveel mensen precies de telefoon achter het stuur gebruiken is moeilijk te meten. Dat kunnen mensen alleen door zelfrapportage, maar de kans is groot dat ze hun gebruik te laag inschatten. Volgens NIPO-onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu rapporteert zo’n 10-15 % van de mensen dat ze achter het stuur regelmatig social media gebruiken, maar waarschijnlijk ligt dat aantal dus hoger. ‘Het probleem is eigenlijk ook juist dat het vaak wél goed gaat. Want als het maar vaak genoeg goed gaat, wordt slecht gedrag bekrachtigd.’ En mensen vangen de fouten van anderen op. ‘Zodra je met je telefoon bezig gaat, ga je automatisch langzamer rijden. De auto achter je heeft dat door, en gaat met een grotere boog om je heen. Zo leer je het nooit.’ Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is een campagne gestart om de zogenoemde ‘face down-generatie’ te wijzen op het gevaar van typen, tikken en swipen achter het stuur.