Elektriciteit in de caravan

De elektrische installatie van een moderne toercaravan laat zich in twee delen opsplitsen: 230 volt en 12 volt. Misschien ten overvloede: ‘doe-het-zelven’ aan een elektrische installatie brengt risico’s met zich mee, ook voor de garantie.

230 volt

Op de camping is elektra net zo vanzelfsprekend als thuis. Nagenoeg alle caravanterreinen hebben stroompalen, waarvan caravans 230 volt betrekken. Frankrijkgangers, om maar eens een groep te noemen, nemen dus altijd een verloopsnoer mee. Dat heeft aan de ene kant een randaardestekker waarin de ‘Franse’ aardepen past. Aan de andere kant zit de contrastekker voor onze blauwe CEE-aansluiting. Op sommige plaatsen in Engeland en Zwitserland zijn weer andere verloopsnoeren nodig. Informeer hiernaar bij de caravandealer.

Goedgekeurde verlengsnoeren en haspels zijn herkenbaar aan het opschrift H07RNF, 07RN of RN. Voor campinggebruik volstaat een diameter van (3x) 1,5 mm2. Daar kun je desnoods 15 ampère (3450 watt) doorheen sturen. Dunner geeft meer kans op spanningsverlies, voor dikkere geef je onnodig meer geld uit. Rol een haspel helemaal af, dat voorkomt energieverlies in de vorm van warmteontwikkeling.

Aardlekschakelaar

Een deel van de caravanindustrie is van mening dat je als kampeerder voldoende beveiligd bent tegen elektrische schokken. Men wijst in dit verband op de aardlekschakelaars van de camping. Het is echter algemeen bekend dat dit soort voorzieningen nog lang niet op alle terreinen in met name Zuid-Europa aanwezig zijn. De aardlekschakelaar vergelijkt voortdurend de hoeveelheid stroom die de caravan ingaat met wat er weer uitkomt. Veroorzaakt een ‘lek’ meer dan 30 milli-ampere verschil tussen ‘in’ en ‘uit’, dan sluit de aardlekschakelaar de stroomtoevoer razendsnel af. De aardlekschakelaar is onder meer herkenbaar aan de testknop. Gebruik die knop regelmatig, bij voorkeur na aankomst op een (andere) camping. Tip: trekt er een onweersbui over de camping, haal de stekker dan tijdig uit zowel de paal als de caravan.

Zekeringen

Normaal gesproken moet er eerst sprake zijn van kortsluiting voordat een zekering de 230 volt elektrische installatie spanningsloos maakt. In een caravan moet je dan denken aan stroomsterktes van 2.500 tot wel 4.000 watt. ‘De stoppen slaan door’, heet dit nog steeds in de volksmond. Dat doen ze overigens niet altijd direct. Als een zekering 16A vermeldt, gaat hij er wel uit bij een plotselinge piek. Als er sprake is van een kleinere overschrijding, gebeurt dat pas na enige tijd. Wie goed beveiligd wil zijn, zorgt ervoor dat er minstens een zekeringautomaat annex aardlekschakelaar in de caravan zit. Die laatste voorkomt letsel door aanraking, een zekering verkleint de kans op brand door overbelasting of kortsluiting.

Formule

Op veel campings is de stroomafname beperkt tot bijvoorbeeld 4 ampère. Om te weten welke apparaten je dan (gelijktijdig) kunt gebruiken, is de volgende formule handig: spanning x stroomsterkte = vermogen, oftewel volt x ampère = watt

Een caravan koelkast gebruikt op 230 volt bijvoorbeeld 100 watt; dat komt dus overeen met bijna een halve ampère.

12 Volt

Steeds vaker besluit een caravanfabrikant de hele installatie op 12 volt te laten werken. Het enige wat daarvoor nodig is, is een krachtige omvormer die de 230 volt wisselspanning van de camping omzet in 12 volt gelijkspanning voor lampjes, waterpompjes, enzovoort. Onderweg betrek je deze spanning van de auto-accu, want die staat – als het goed is – via de ‘constante stroomdraad’ in verbinding met de caravan.

De constante stroomdraad is een heet hangijzer. Eigenaars van koelkasten die het onderweg maar niet goed willen doen wijten dit nog weleens aan de stroomvoorziening vanuit de auto. En hoewel we beslist geen wonderen mogen verwachten van de koelkastprestaties op 12 volt, is het inderdaad een feit dat de vereiste spanning vaak niet wordt gehaald. Volgens Dometic loopt het koelend vermogen zelfs tot 50 procent terug als de koelkast in plaats van ruim 12 volt slechts 11,5 volt krijgt. Het meeste verlies zit overigens in de verbindingen, waarvan de 7 of 13-polige stekker het bekendste voorbeeld is. Het is dan ook van het grootste belang dat het reguliere onderhoud aan de auto en caravan zich ook uitstrekt tot de (aansluitingen van) de contactdoos en de stekker.

Draadkleur

Er bestaat helaas geen uniforme regeling voor het gebruik van kleuren in de 12-voltbedrading. Zelfs al beschik je over het bijbehorende aansluitschema, dan maakt dat het opnieuw monteren van bijvoorbeeld de 7- of 13-polige stekker er nog niet echt gemakkelijk op. Een tip: demonteer in zo’n geval de achterlichtglazen van de caravan en kijk achter de lampjes hoe de kleuren van de draden over de aansluitingen verdeeld zijn.

Boordaccu

We gaan even rekenen! Stel dat de verlichting bestaat uit twee lampen van 10 watt en eentje van 20. Dat is dus 40 watt in totaal. Dit getal delen we door de spanning (40:12): dat is 3,3 ampère. Als die lampen gemiddeld drie uur per avond branden, dan is daar (3 x 3,3) bijna 10 Ah voor nodig. Voor de waterpomp nemen we 0,25 uur keer 16 watt oftewel 0,83 Ah. Een kleurentelevisie pakt zomaar 50 watt = 4,2 ampère. Als die tv elke avond twee uur aanstaat, betekent dat 2 x 4,2= 8,4 Ah. Alles bij elkaar opgeteld, komen we nu uit op ruim 19 Ah. Met een volle boordaccu van 60 Ah zouden we dus – zonder bijladen – drie dagen vooruit moeten kunnen. Het is echter niet verstandig om een accu helemaal uit te putten. En hoewel er in steeds meer caravans energiezuinige (led)verlichting zit, blijft een zekere overcapaciteit aanbevolen. In caravans geldt 90 Ah daarom als een soort standaardwaarde. Houd wel rekening met het gewicht: ruim 20 kilo! Daarom is het ook goed te weten dat er speciale (lichtgewicht!) lithium-ion accu’s bestaan, waarop zelfs een mover mag worden aangesloten.

Laden

Logisch: voordat een accu stroom kan leveren, moet hij worden opgeladen. Eenvoudige opladers kosten niet meer dan zo’n 10 euro, maar de duurdere stoppen het laadproces als de accu vol is. Daalt de spanning, dan hervat hij het laden weer. Een lege accu kan het best worden geladen met een stroom die maximaal tien procent van de accucapaciteit bedraagt. Laad een 90-Ah-accu dus met niet meer dan 9 ampère. De tijd die nodig is om de accu helemaal vol te laden, is uit te rekenen. Als een uitgeputte 90-Ah-accu met 6 ampère wordt geladen, zal het vijftien (90:6= 15) uur duren voor hij weer helemaal vol is. Tijdens het laden ontwikkelt zich overigens knalgas, dat via de dopjes ontsnapt.

Accutest: Gel versus AGM

Caravanmover

Door de geweldige populariteit van de caravanmover kennen we inmiddels tientallen varianten. Het principe is bij allemaal gelijk; het via een rol aandrijven van het caravanwiel door een 12-volt motor. De bediening van de huidige generatie geschiedt met behulp van een afstandsbediening. Ook het aanleggen van de rollen gebeurt (tegen meerprijs) automatisch. Daarna laat de caravan zich op vrijwel elke gewenste plek neerzetten. Een mover kan de caravan ook 360 graden in het rond laten draaien, rechtuit tegen een stoeprand op vergt echter een plankje. Het stroomverbruik is – zeker onder moeilijke omstandigheden – niet gering.