10 vragen over de omvormer

1. Wat is een omvormer?

Een omvormer verlaagt in de caravan de spanning van 230 volt wisselstroom naar 12 volt gelijkstroom. Het apparaat is eigenlijk niet veel meer dan een soort transformator, maar dan één waar gelijkstroom uit komt. Enkele extra's, zoals een thermische beveiliging tegen oververhitting en een zekering tegen overbelasting zijn ook nog geïnstalleerd. Met een omvormer kun je geen accu opladen. Daarvoor moet een speciale acculader worden aangesloten.

2. Hoe werkt een omvormer?

Twee spoelen koperdraad - met veel wikkelingen aan de 230 en weinig wikkelingen aan de 12 volt kant - zijn door een uit plaatjes opgebouwde ijzeren ring met elkaar verbonden. Het magnetisme dat in de 230 volt spoel wordt opgewekt, verplaatst zich naar de andere zijde en wekt daar met behulp van de spoel de 12 volt spanning op. Hierdoor kunnen accessoires als waterpomp, koelkast en verlichting in 12 volt uitvoering worden toegepast.

3. Hoeveel kost een nieuwe omvormer?

Soms, als de caravan met een lichte uitvoering omvormer is uitgerust en/of je veel extra gebruikers monteert, moet er een nieuwe omvormer met meer vermogen worden gemonteerd. Een eenvoudige omvormer kost ongeveer € 40. Het vermogen van zo’n eenvoudige ongeveer 1,5 ampère uitvoering (belastbaar tot ongeveer 20 watt) is voldoende voor een waterpomp of een paar lampjes. Een bedrag van ongeveer € 150 kost een van de zwaarste omvormers en daarop kun je stroomverbruikers tot 200 watt (18 ampère) aansluiten.

4. Waar kun je een omvormer aanschaffen?

De caravandealer, maar ook elektronicaspecialisten, kunnen omvormers leveren. Het beste kun je met de caravan (of de gegevens over merk en type) en gegevens over de standaard en extra aangelegde verbruikers en hun stroomverbruik naar de dealer. Daar kunnen ze helpen bepalen welke omvormer voldoende mogelijkheden heeft om alle ingebouwde 12 volt gebruikers op aan te sluiten. Het aantal aansluitpunten is net zo belangrijk als de capaciteit.

5. Waar moet je op letten bij aanschaf van een nieuwe omvormer?

De totale capaciteit van de omvormer moet groter zijn dan het verbruik van de gezamenlijke elektrische (12 volt) apparatuur. Ook enige overcapaciteit in verband met (later) in te bouwen extra's kun je overwegen. Een automatische of thermische (schakelt bij oververhitting uit) zekering maakt het gemakkelijker om de omvormer na eventuele overbelasting weer in werking te stellen. Zoeken naar een passende zekering hoeft dan niet. Bij montage in een bankkast verdient een aluminium huis de voorkeur. Dat breekt niet als er iets zwaars op valt. Als laatste gemak noemen we de omvormer die bij uitval van 230 volt automatisch omschakelt naar de caravanaccu en terug als er weer 230 volt beschikbaar is.

6. Zelf monteren. Kan dat?

In principe kun je met een goede gebruiksaanwijzing en een aansluitschema zelf een omvormer monteren. We adviseren echter om bij de geringste twijfel, het blijft toch elektriciteit, de vakman in te schakelen voor de montage.

7. Waar kan de omvormer het beste worden geplaatst?

De omvormer moet bij voorkeur op een ‘koele’ plaats in de caravan komen, waarmee we een plaats bedoelen waar lucht langs de omvormer kan stromen. Want bij zware belasting kunnen zeker goedkopere omvormers behoorlijk heet worden. Die warmte moet door de koelopeningen van het huis kunnen worden aangegeven aan de omgeving. Vaak zijn omvormers toch in de hangkast of vlak onder het bed gemonteerd, omdat daar de 230 volt de caravan binnen komt.

8. Wat kan ik allemaal aansluiten op een omvormer?

In principe kun je alle op 12 volt gelijkstroom werkende gebruikers aansluiten op een omvormer. Bijvoorbeeld de waterpomp, verlichting, kachel met ventilator, koelkast, et cetera. Maar ook een autoradio, tv of andere bijzondere apparatuur kun je aansluiten, al zijn daar soms wel extra maatregelen voor noodzakelijk.

9. Kan een autoradio zonder meer aangesloten worden?

Niet elke omvormer is geschikt om zonder hulpmiddelen een autoradio aan te sluiten. Er bestaan uitvoeringen die daarvoor over een speciale uitgang beschikken. De spanning moet namelijk volledig afgevlakt zijn, omdat anders een tamelijk hinderlijke brom in het geluid kan ontstaan. Een condensator kan in zo’n geval helpen. Deze zijn vaak al ingebouwd in de omvormer, maar ze zijn ook als losse elektronische unit tussen de omvormer en radio te plaatsen.

10. Van 12 volt naar 230 volt, kan dat ook?

Met dezelfde omvormer gaat dat niet. Omvormers die van 12 naar 230 volt gaan, kom je wel eens tegen in campers. Erg handig, omdat het elektrische scheerapparaat dan ook kan worden gebruikt zonder aansluiting op de stroompaal. Bij gebruik in een caravan moet je er niet te veel van verwachten. Door alle elektrische aansluitingen treden daar namelijk erg veel verliezen op. Je kunt de zogenaamde inverters ook kopen als losse unit met een stekker die in de sigarenaansteker van de auto past. Het vermogen (0,6 - 1 A) van zo’n inverter is dan voldoende voor elektrisch scheren, het opladen van je telefoon of om bijvoorbeeld een laptop te laten werken.