Naar artikel

Verwachting energieprijzen winter 2022/2023

De inkoopprijzen dalen fors: waar hangt het vanaf of dit zo blijft?

De inkoopprijzen van energie bleven maar stijgen. Sinds 2021 betaalde je voor een kuub gas of een kilowattuur stroom al fors meer dan je gewend was. Inmiddels lijkt de daling ingezet. Lees hier een terugblik, wat de verwachting is voor deze winter én wat jij ervan merkt.

De eerste grote prijsstijgingen die we zagen in 2021 waren te wijten aan dalende coronacijfers. Die zorgden ervoor dat de samenleving en industrie weer op volle toeren kwamen. Met als gevolg een stijgende vraag naar energie. Deze kon niet worden bijgebeend door het aanbod en daardoor kregen we te maken met een stijgende prijs. Sinds juli 2022 stijgen de tarieven echter weer enorm.

Begin augustus 2021 betaalde Nederland gemiddeld 24 cent voor een kWh en 87 cent voor een kuub gas. Een jaar later is dat 49 cent per kWh (204% hoger) en 2 euro en 8 cent per kuub gas (een stijging van 239%). Hiervoor zijn meerdere oorzaken.

Minder aanbod van gas

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne was de belangrijkste directe oorzaak van de prijsstijgingen. Na de inval in Oekraïne legden de Verenigde Naties sancties op aan Rusland. Als reactie draaide Rusland de gaskraan naar West-Europa steeds een stukje verder dicht.

Veel gas kwam naar West-Europa via de pijpleiding Nord Stream. Er vond afgelopen jaar veel volgens Rusland noodzakelijk onderhoud plaats, waarvoor de pijpleiding meerdere malen wordt afgesloten. Dit duurde vaak langer dan gepland.

Tevens moest een belangrijk technisch onderdeel van de Nord Stream nog in Canada worden gerepareerd. Vervolgens werd de heropening vanwege een olielek weer voor onbepaalde tijd uitgesteld. Uiteindelijk gebeurde wat velen allang zagen aankomen. In september werd Nord Stream 'definitief' door Rusland dichtgedraaid.

Het voorlopige sluitstuk in alle ontwikkelingen rondom de pijpleidingen is de sabotage van zowel Nord Stream 1 als 2. Eind september werden vier lekken geconstateerd na het opmerken van explosies in de Oostzee bij Scandinavië. Onderzoek moet uit gaan wijzen wie er achter de sabotage zit. Wat zeker is: er gaat voorlopig echt geen gas meer stromen door de leidingen.

Hogere vraag naar gas

Ondertussen liep ook de vraag naar gas hoog op door noodmaatregelen van de Europese Unie (EU). De EU wilde zorgen dat landen deze winter niet zonder gas zitten (leveringszekerheid). Daarom moesten alle EU-lidstaten hun gasopslagen tot minimaal 80% vullen (vóór 1 november 2022). Nederland heeft vier gasopslagen en haalde het percentage vrij gemakkelijk, maar de versnelde vulling voor de winter dreef de gasprijzen na de zomer flink op.

Gasvoorraden Nederland

Maatregelen: toch weer kolen en import LNG

Gas wordt ook gebruikt om stroom op te wekken. Dat is schoner dan met de meer CO2-uitstotende kolencentrales. Om vervuiling te verminderen, mochten kolencentrales tot voor kort jaarlijks nog maar een maximale hoeveelheid stroom produceren. Die maximale hoeveelheid heeft de regering nu losgelaten. Dat betekent weliswaar meer CO2-uitstoot, maar minder behoefte aan gas om stroom te maken. Daarnaast is de import van LNG (Liquid Natural Gas, vloeibaar aardgas) verdubbeld, voornamelijk uit de Verenigde Staten. Beide moesten de gasprijs laten dalen of minstens minder hard laten stijgen.

Nieuwe Europese problemen: kerncentrales en water(kracht)

Omdat gas ook wordt gebruikt om stroom op te wekken, bepaalt de prijs van gas ook mede de stroomprijs op de energiemarkt. Dat betekent dat de situatie in andere landen invloed heeft op de prijzen in Nederland. In Duitsland en Frankrijk was rond de zomer bijvoorbeeld minder kernenergie beschikbaar door problemen met en sluiting van kerncentrales. Bij onze oosterburen is daarom uiteindelijk alsnog besloten tot het langer voortzetten van nucleaire opwekking. In meerdere landen was het ondertussen door de extreme droogte steeds moeilijker om met waterkrachtcentrales stroom op te wekken. Daarnaast konden schepen door dezelfde lage waterstanden geen kolen aanvoeren voor kolencentrales. Een soort wet van Murphy dus.

Ingrijpen door de Europese Unie

Eind augustus kondigde Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, aan dat de EU gaat ingrijpen in de energiemarkt. Op deze manier wil 'Brussel' de kosten van elektriciteit en gas al deze winter omlaag krijgen. Hiertoe hadden de regeringen van verschillende Europese landen (zoals Frankrijk en Duitsland) opgeroepen, nadat zij zelf al zwaardere maatregelen namen om hun inwoners te helpen.

Uiteindelijk zijn er drie grote maatregelen genomen. Ten eerste een verplichting tot minder elektriciteitsverbruik (zeker tijdens piekuren). Ten tweede een maximale winst voor stroomproducenten en ten derde een extra belasting voor zogenoemde fossiele bedrijven. Denk aan olie, gas en kolen.

Toch ook actie Nederlandse overheid

Na heel lang wikken en wegen greep ook onze eigen overheid in. Vanaf 2023 gaat er een prijsplafond gelden voor elektriciteit en gas. Bovendien werd er, in aanloop naar het prijsplafond, een energiecompensatie van 190 euro per maand aangekondigd voor november en december 2022. Ook worden er maatregelen getroffen om zoveel mogelijk te voorkomen dat huishoudens worden afgesloten van stroom en gas.

Nu enorme prijsdalingen: zijn deze blijvend?

Na al deze ontwikkelingen zijn de prijzen van elektriciteit en gas inmiddels werkelijk gekelderd. Het tarief van gas op de groothandelsmarkt lag eind oktober negentig (!) procent lager dan dat eind augustus. Dit komt doordat de Europese voorraden goed gevuld zijn. Tegelijk is door de eerdere hoge prijzen, alle maatregelen én het zachte herfstweer de vraag naar gas flink lager dan eerst. De gedaalde kosten van gas zien we ook terug in veel goedkopere stroom.

Is de energiecrisis voorbij? Zijn de gekelderde prijzen blijvend? Helaas kunnen we dit nog niet stellen. Dit hangt af van allerlei factoren. Blijven alle gasopslagen voldoende gevuld? Is er een zachte winter? Komt er een vredesakkoord of wapenstilstand tussen Rusland en Oekraïne? Of zijn er juist allerlei nieuwe tegenslagen? De toekomst laat zich helaas maar moeilijk voorspellen.

Wat betekent het voor jou?

Gunstig of niet: de gevolgen van zulke ontwikkelingen merk je met een dynamisch energiecontract meteen. Nu de inkoopprijzen van elektriciteit en gas zo gekelderd zijn, betaal je direct een veel lager tarief voor de energie die je gebruikt. Dat geldt, alhoewel in veel mindere mate, ook met de variabele contracten die steeds meer Nederlanders hebben. Enkele energieleveranciers passen hun variabele tarieven nu al maandelijks aan, maar veruit de meeste doen dit nog altijd (half)jaarlijks.

Alles over Energie 

Alle informatie over energie en je energiecontract!

Waarom is energie nu zo duur? 

De prijzen van stroom en gas zijn enorm gestegen, hoe kan dat?

Goedkope energie zonder overstappen 

Op zoek naar de goedkoopste energieleverancier? Lees dan dit eens!

EnergietegenInkoopprijs
ANWB Energie 

Goedkoper dan een vast energiecontract. ook als je nog niet elektrisch rijdt.