Verwachting energieprijzen winter 2022/2023

Waar hangt het van af of de prijzen verder stijgen of juist gaan dalen?

De energieprijzen blijven maar stijgen. Sinds oktober 2021 betaal je voor een kuub gas of een kilowattuur stroom al fors meer dan je gewend was. Die prijsstijging zet fors door, ook hartje zomer. Lees waardoor de prijzen nu al zo hard stijgen.

De eerste grote prijsstijgingen die we zagen in 2021 waren te wijten aan dalende coronacijfers. Die zorgden ervoor dat de samenleving en industrie weer op volle toeren kwamen. Met als gevolg een stijgende vraag naar energie. Deze kon niet worden bijgebeend door het aanbod en daardoor kregen we te maken met een stijgende prijs. Sinds juli 2022 stijgen de tarieven echter weer enorm.

Begin augustus 2021 betaalde Nederland gemiddeld 24 cent voor een kWh en 87 cent voor een kuub gas. Een jaar later is dat 49 cent per kWh (204% hoger) en 2 euro en 8 cent per kuub gas (een stijging van 239%). Hiervoor zijn meerdere oorzaken.

Minder aanbod van gas

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne is de belangrijkste directe oorzaak van de prijsstijgingen. Na de inval in Oekraïne legden de Verenigde Naties diverse sancties op aan Rusland. Als reactie draait Rusland de gaskraan naar West-Europa steeds een stukje verder dicht.

Veel gas komt naar West-Europa via de pijpleiding Nord Stream. Er vindt in deze periode veel gepland onderhoud plaats, waardoor de pijpleiding meerdere malen volledig wordt afgesloten. Dit duurt vaak langer dan gepland.

Eerder moest een belangrijk technisch onderdeel van de Nord Stream nog in Canada worden gerepareerd. Nu is vanwege een olielek de heropening voor onbepaalde tijd uitgesteld. Het kan dus nog even duren voordat de pijpleiding weer net zoveel gas levert als voorheen.

Hogere vraag naar gas

Daarbij is de vraag naar gas op dit moment erg hoog door noodmaatregelen van de Europese Unie (EU). De EU wil zorgen dat landen deze winter niet zonder gas zitten (leveringszekerheid). Daarom moeten alle EU-lidstaten hun gasopslagen tot minimaal 80% vullen (vóór 1 november 2022). Nederland heeft vier gasopslagen en ligt op koers om dat percentage te halen, maar de versnelde vulling voor de winter drijft de gasprijzen vandaag op.

Andere maatregelen: toch weer kolen en import LNG

Gas wordt ook gebruikt om stroom op te wekken. Dat is schoner dan met de meer CO2-uitstotende kolencentrales. Om vervuiling te verminderen, mochten kolencentrales tot voor kort jaarlijks maar een maximale hoeveelheid stroom produceren. Die maximale hoeveelheid heeft de regering nu losgelaten. Dat betekent weliswaar meer CO2-uitstoot, maar minder behoefte aan gas om stroom te maken. Daarnaast is de import van LNG (Liquid Natural Gas, vloeibaar aardgas) verdubbeld, voornamelijk uit de Verenigde Staten. Beide moeten de gasprijs laten dalen of minstens minder hard laten stijgen.

Europese problemen met kerncentrales en water(kracht)

Omdat gas ook wordt gebruikt om stroom op te wekken, bepaalt de prijs van gas ook mede de stroomprijs op de Europese energiemarkt. Dat betekent dat de situatie in andere landen invloed heeft op de prijzen in Nederland. In Duitsland en Frankrijk is bijvoorbeeld minder kernenergie beschikbaar door problemen met en sluiting van kerncentrales. Bij onze oosterburen is daarom sprake van het langer openhouden van kerncentrales. In meerdere landen is het door droogte moeilijk om met waterkrachtcentrales stroom op te wekken. Daarnaast kunnen schepen door lage waterstanden geen kolen aanvoeren voor kolencentrales.

Ingrijpen door de Europese Unie?

Eind augustus kondigde Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, aan dat de Europese Unie gaat ingrijpen in de energiemarkt. Op deze manier wil 'Brussel' de prijzen van elektriciteit en gas al deze winter omlaag krijgen. Hiertoe hadden de regeringen van verschillende Europese landen (zoals Frankrijk en Duitsland) opgeroepen, nadat zij zelf al zwaardere maatregelen namen om hun inwoners te helpen.

Op het moment van schrijven is nog niet duidelijk wat de maatregelen gaan inhouden. Gedacht wordt aan het loskoppelen van de stroomprijs aan die van gas, het vaststellen van een maximale gasprijs en het zwaar(der) belasten van energieproducenten die dankzij de crisis juist enorm hoge winsten maken.

De toekomst

De vraag naar energie en specifiek gas is op dit moment hoog en het aanbod is beperkt, door allerlei oorzaken. Dat zorgt voor enorme prijsstijgingen.

Wat de toekomst brengt, hangt ook weer af van allerlei factoren. Zijn alle gasopslagen voldoende gevuld? Is er een zachte winter? Komt er een vredesakkoord of wapenstilstand tussen Rusland en Oekraïne? Hoe snel is het waterpeil in de rivieren weer op niveau? Gaan regeringen inderdaad stevig ingrijpen? Of zijn er juist allerlei nieuwe tegenslagen?

Gunstig of niet, de gevolgen van zulke ontwikkelingen merk je met een dynamisch energiecontract meteen. Dat geldt in minder mate ook voor variabele contracten, die meer en meer Nederlanders hebben. Veel energieleveranciers passen hun variabele tarieven nu al maandelijks aan.

De toekomst laat zich helaas maar moeilijk voorspellen.

Lees meer over dynamische contracten