Hof te Zanderoute

Nederland, Zeeland, Kloosterzande

11
17
13
55
14
54
12
19
10
08
18
11

In de 12e eeuw stichtten monniken van abdijen uit Brugge en Gent uithoven om van daaruit opgeslibd land in te polderen. Het Hof te Zande in de polder Zand was zo'n uithof. Deze werd in de volksmond Het Klooster genoemd en het nabije dorpje Kloosterzande. Veel polders gingen verloren tijdens stormvloeden of door inundaties in tijden van oorlog, maar de polders rond Kloosterzande en Lamswaarde bleven bestaan.

NB: vanaf de molen (of uw parkeerplaats in het dorp) kunt u meteen in oostelijke richting het dorp uitrijden, rechtstreeks naar knooppunt 17 (het is niet nodig om eerst terug te fietsen naar 11).

Aan de uithof Hof te Zande herinnert nog het protestantse kerkje. Het is de vroegere kapel van de uithof, in 1575 verwoest, maar eer opgebouwd met bouwmateriaal uit de ruïnes van het Hof. Van de uithof zelf is niets meer te zien.

Even verderop aan de route, ter hoogte van Kruisdorp, verwijst een bord naar het Watersnoodmonument van kunstenaar Ronny Ivens. Het bestaat uit acht zuilen, waarop twee bronzen meeuwen rusten.

Op de Boudeloodijk fietst u het ‘concessiegebied’ van een ander klooster binnen. Hier begonnen de monniken van het klooster van Boudeloo rond 1225 met hun bedijkingswerk. Net als bij Kloosterzande dateren de polders ten zuiden van Lamswaarde van de 13e eeuw. Niet altijd hielden de dijken het, zoals blijkt uit het ronde meertje – een weel of wiel – dat overbleef na een dijkdoorbraak. Bij het herstel werd de dijk in een boog rond het diepe stroomgat gelegd.

Tussen de landen van Hontenisse (met het Hof te Zande als centrum) en de landen van Hulst stroomde de Grote Vogel. In 1273 werd die kreek in het westen afgedamd, maar in de Tachtigjarige Oorlog werd hij onder water gezet.

Ossenisse, Lamswaarde, Hengstdijk – je zou denken dat veeboeren deze plaatsnamen hebben bedacht. Maar de werkelijkheid blijkt anders: in oude documenten heette dit dorp nog Hengisdic of Hainsdijc, dat wil zeggen de dijk waar iemand met de naam Hengis of Hein woonde. Overigens is die dijk al in het jaar 1161 opgeworpen, ook weer door Vlaamse kloosterlingen.

Op zoek naar een toepasselijk souvenir van deze fietsroute? Ga dan rechts van de dijk naar Landwinkel Oude Stoof. De geur geeft al aan wat hier verkocht wordt: appels, peren, pruimen en kersen uit de omliggende boomgaarden. Maar er liggen nog veel  meer verse streekproducten in de schappen (Zuiddijk 6, di-vr 9-12 en 13-18 uur, za 9-12 en 13-16 uur).

Ten westen van de oude polders van Kloosterzande en Lamswaarde lag het Hellegat dat Hulst vroeger zijn verbinding met de zee gaf. Verzanding maakte het mogelijk om in de brede geul polders te bedijken. In 1926 kwam met de aanleg van de Hellegatpolder een einde aan de inham die ooit zo ver het land indrong.

Vanaf 10 kunt u kiezen voor de route binnendijks of buitendijks (soms afgesloten). Beklim in elk geval af en toe de dijk voor het prachtige uitzicht op de platen en schorren in de Westerschelde. Door het leggen van dijkjes rond zulke platen is Zeeuws- Vlaanderen stukje bij beetje gegroeid. Bij Zeedorp liggen bij eb drooggevallen boten te wachten tot de vloed ze weer optilt. Vooral in de avondzon is dat een onweerstaanbaar gezicht.

In de Noordhofpolder bent u weer in een van de oudste polders. De naam verwijst naar de Noordhof, een filiaal van het Hof te Zande.Van hieruit bewerkten monniken de omgeving.