Groote en Kleine Beerze-route

Nederland, Noord-Brabant, Middelbeers

25
26
27
28
69
98
99
47
48
01
62
61
02
03
23
20
24
83
81
25

De beken de Hilver, de Reusel en de Groote en de Kleine Beerze zijn ontstaan na de laatste ijstijd. Zij doorsnijden de droge Brabantse zandgronden, waar van oorsprong akkerbouw voorkwam. De vochtige, lager gelegen beekdalen waren in gebruik als weiland. De laatste decennia heeft de intensieve veehouderij veel terrein gewonnen, zoals in het landschap duidelijk te zien is. Het Wilhelminakanaal (1923), de landgoederen De Utrecht en De Baest en beboste heidegebieden begrenzen de route.

Vanaf het zandplateau waarop Middelbeers ligt daalt de weg af naar het dal van de Groote Beerze, een landschap van beken,weilanden en hoge zandgronden. De Groote Beerze is in de jaren zeventig van de vorige eeuw rechtgetrokken om de efficiency in de landbouw te verhogen. Helaas ging dat ook ten koste van natuurlijke en landschappelijke waarden. Er wordt gewerkt aan plannen om de Groote Beerze en andere beken hun natuurlijke loop terug te geven. Zo kan het landschap zijn authentieke karakter weer krijgen. Rond bekenis vaak een bijzondere flora en fauna te vinden.

De Neterselse Heide is voor een groot deel bebost. Voor 1900 was dit nog heide en voor 1500 waren hier ook bossen. U komt dicht langs enkele vennen, Het Goor en De Flaes, waar kieviten, kokmeeuwen, wulpen en witte sterns bivakkeren en/of broeden. De route gaat ook langs de Flaestoren. Vanaf deze uitkijktoren hebt u een mooi uitzicht over de hei en de vennen (toegang € 1,00).

Op de hoge akkers tussen Esbeek en Hilvarenbeek hebt u uitzicht op de bosrand van de Rovertse Heide, die rond 1905 door de Oranje Bond van Orde werd bebost in het kader van de werkverschaffing. Ook probeerde de bond sociale onrust te beteugelen door het bouwen of pachten van boerderijen.

Een extra uitstapje naar Hilvarenbeek is zeker de moeite waard. In het oude centrum bij de kerk is een open plek, het Vrijthof – een brink, die het dorp een agrarisch karakter geeft. Bij de ruim 300 jaar oude geboden linde werd vroeger rechtgesproken. De St.-Petruskerk is gebouwd tussen 1300 en 1600. De imposante, uivormige torenspits, met leisteen bedekt, is een typisch voorbeeld van Kempische bouwkunst. Aan de noordkant van de brink staat een fraai hervormd kerkje uit 1809.

Ook de beek de Reusel bij Diessen is in de vorige eeuw rechtgetrokken. Hierdoor ontstaat verdroging in de zomer en mogelijk wateroverlast in de winter. Daarom wordt gewerkt aan een plan om ook de Reusel weer haar oude loop terug te geven, met als voordeel dat er meer ruimte is voor waterberging en voor nieuwe natuur.

Visueel tekent het Wilhelminakanaal (1923) een breuklijn in het landschap van Landgoed De Baest. In werkelijkheid valt dat reuze mee. De landschappelijke patronen worden ten noorden van het kanaal voortgezet. In het landgoed De Baest stromen de Kleine en Groote Beerze samen. De lanen en rododendrons nodigen uit tot een wandeling.

De oude kerktoren van Oostelbeers staat als enige in Noord-Brabant eenzaam op een akker. Vroeger stichtte men kerken op centrale punten tussen verspreid liggende dorpen. Zo ook de kerk van Oostelbeers, die zo voor gelovigen optimaal bereikbaar werd. De kerk van Oostelbeers is eind 19e eeuw ingestort en afgebroken. De overgebleven toren dateert van de 14e eeuw.