Limesroute voor wandelaars en fietsers

In het spoor van de Romeinen

Jawel, de Romeinen hebben ook in ons land hun sporen nagelaten. Langs de Rijn, tussen Lobith en Katwijk aan Zee, loopt een 200 kilometer lange historische grens (‘Limes’ in het Latijn) die herinnert aan hun aanwezigheid. De nieuwe Limesroute voert wandelaars en fietsers langs de resten van het Romeinse verleden.

Voor het Romeinse verleden gaan we 2000 jaar terug in de tijd, toen de Romeinen ten zuiden van de Rijn een weg bouwden: de Limes, naar het Romeinse woord voor grens. De Limes verbond de tientallen forten en wachttorens waarmee de Romeinen zich wilden beschermen tegen invallen van de barbaren uit het noorden – de Germanen. De forten (castella), wegen, havens en schepen uit die tijd liggen voor een deel nog in de bodem verborgen. Een ander deel is door archeologen opgegraven. Dat leverde indrukwekkende museumvoorwerpen en fascinerende verhalen op, die vandaag de dag langs de hele Limes worden verteld: in musea, in nagebouwde forten, en door middel van apps en kunstwerken die op het Romeinse verleden zijn geïnspireerd. De Limesroute rijgt deze meer dan 40 bijzondere plekken aan elkaar, meanderend door ons fraaie rivierenlandschap en het Groene Hart.

Zelf fietsen of wandelen langs de Romeinse Limes?

Doen! Er is voor allebei een mooie route uitgestippeld, die voor een groot deel langs het water voert; van de duinen in het westen via de veenweiden en het land van de grote rivieren tot de zandige stuwwallen in het oosten.

De Limesroute fietsen met een gids

De gemarkeerde Langeafstandsroute voor fietsers, gerealiseerd door het Fietsplatform in opdracht van ANWB, beslaat 200 kilometer en volgt daarbij het knooppuntennetwerk. De route is verdeeld in zes relatief korte dagetappes. Deze etappes zijn uitgebreid beschreven in de Fietsgids Romeinse Limesroute. De route volgt het fietsknooppuntennetwerk en is herkenbaar bewegwijzerd. Je fietst dus van knooppunt naar knooppunt. Als een Romeinse bezienswaardigheid net buiten de hoofdroute ligt, staat in de gids beschreven hoe je er komt.

Bestel de gids met ledenvoordeel

Zo kun je de Limesroute zonder gids fietsen

  1. Download de gpx-en en zet ze in je fietscomputer. Download hier de gpx-en.
  2. Volg de bewegwijzering. De route is in twee richtingen bewegwijzerd via onderbordjes op de bestaande, doorgaande knooppuntbewegwijzering. Deze onderbordjes zie je op de knooppunten. Onder de verwijsbordjes tussen de knooppunten hangen ze niet. Daar volg je gewoon de knooppuntnummers.

Handige startpunten:

  • Startpunt Etappe 1, Katwijk-Alphen aan den Rijn, 33 km
    Knooppunt 63
    Buitensluis (aan de noordkant van de Boulevard), Katwijk aan Zee
  • Startpunt Etappe 2, Alphen aan den Rijn – Utrecht, 46 km
    Knooppunt 09
    Castellumstraat, Alphen aan den Rijn
  • Startpunt Etappe 3, Utrecht – Wijk bij Duurstede, 38 km
    Knooppunt 52
    Kanaalweg Utrecht
  • Startpunt Etappe 4, Wijk bij Duurstede – Oosterbeek, 43 km
    Knooppunt 15
    Singel, Wijk bij Duurstede
  • Startpunt Etappe 5, Oosterbeek – Millingen aan de Rijn, 31 km
    Knooppunt 53
    Veerweg langs de Nederrijn, tussen Heveadorp en Oosterbeek
  • Startpunt Etappe 6, Millingen aan de Rijn, 27 km
    Knooppunt 94
    Kruising Heerbaan en Zeelandsestraat, Millingen aan de Rijn

De Limesroute wandelen

Wandelaars kunnen een 275 kilometer lang gemarkeerd wandelpad volgen, het Romeinse Limespad (ontwikkeld door Wandelnet). Zowel de wandel- als fietsroute gaan van Katwijk – waar de Rijn destijds in zee uitmondde – via Leiden en Utrecht naar Nijmegen en verder de Duitse grens over, waar de route aansluit op bestaande internationale routes. Bekijk de Limes wandelroute op Wandelnet.

Meer weten over de wandelmogelijkheden van de Limesroute? Lees dan het sfeerverhaal over het Limespad.

Ook van de wandelroute is een gids verschenen: De Romeinse Limes LAW 16. Prijs € 18,70. Vanaf 1 mei verkrijgbaar via Wandelnet, de Reis- en algemene boekhandel, VVV’s langs de route en buitensportzaken.

Bekijk alles over de Limesroute voor wandelaars

Zes highlights op de route

1. Park Matilo (Leiden/Roomburg)

Fietsen door een Romeins kamp? Het kan in Park Matilo in Leiden. De resten van het fort liggen nog onder de grond, maar de gereconstrueerde wallen en wachttorens geven een goed beeld van hoe het ooit was. Het castellum werd rond het jaar 70 n.Chr. gebouwd, kort nadat de Bataven in opstand waren gekomen tegen het Romeins gezag.

2. Castellum Hoge Woerd (Utrecht/Leidsche Rijn)

Castellum Hoge Woerd is een moderne versie van een Romeins fort. Het staat op de plek waar ooit een echt fort de grens bewaakte. De resten ervan zitten deels nog in de bodem. Het complete rivierschip ‘De Meern 1’ en zijn inventaris pronken in de centrale hal en er is een museum over de historie.

3. Domunder (Utrecht)

De trap in het midden van het Domplein valt nauwelijks op, maar hij geeft toegang tot een heel bijzondere attractie: eenmaal beneden maak je een onderaardse ontdekkingstocht door het verleden van het plein en de stad. Je ziet delen van Romeinse muren, slingerkogels, dakpannen met inscripties. Nooit waren de Romeinen zo dichtbij!

4. Fort Fectio (Bunnik/Vechten)

Het eerste Limesfort dat in Nederland werd ontdekt. Dat gebeurde tijdens de aanleg van het 19de-eeuwse Waterliniefort Vechten. Het werd waarschijnlijk al in het jaar 4 of 5 n.Chr. gebouwd; enkele tientallen jaren voor de aanleg van de limes. Indertijd waren de veroveringen van Germania nog volop aan de gang. Op het hoogtepunt waren hier circa duizend man gelegerd, mogelijk lag er zelfs een vlootbasis.

5. Arnhem

In de polder Meinerswijk, aan de Rijn tegenover Arnhem, zijn de restanten ontdekt van een Romeins fort. De contouren van het hoofdkwartier zijn aangegeven in het tegenwoordige natuurterrein, waar het prachtig wandelen is.

 

6. Museum Valkhof

Hoewel Nijmegen niet aan de Rijn, maar aan de Waal ligt, is deze stad in veel opzichten het hart van het Romeins Nederland en het begin van de Limes. Museum Het Valkhof heeft een van de mooiste collectie Romeinse voorwerpen.

De ANWB en Limes

ANWB en Wandelnet zijn samen met Romeinse Limes Nederland onderdeel van het Limesnetwerk, dat samen werkt aan het vergroten van de bekendheid, kennis en beleefbaarheid van de noordgrens van het Romeinse rijk. Samen met het Rijk, de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland hebben deze partijen gezorgd voor de realisatie van de Limesroutes. Sinds 2011 staat de Romeinse Limes in Nederland op de Voorlopige lijst Werelderfgoed van UNESCO. Het Rijk, de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland en de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts werken samen met de gemeenten langs de Limes aan de voorbereiding van de nominatie. In het buitenland staan drie onderdelen van de Romeinse Limes al op de Werelderfgoedlijst: in Engeland, Duitsland en Schotland. In 2020 wordt het nominatiedossier naar verwachting ingediend, en in 2021 wordt besloten of de Nederlandse Limes definitief de Werelderfgoedstatus krijgt. Deze belangrijke nominatie van werelderfgoed is de moeite waard om al wandelend of fietsend te gaan ontdekken!

Dit vind je misschien ook interessant:

Sfeerverhaal over wandelen op het Limespad
Zo word je een langeafstandswandelaar