Wat is het allermooiste kasteel van Nederland?

Doe mee en stem!

Stoere gebouwen zijn het, kastelen. Met dikke muren, kloeke torens en kantelen rijzen ze op uit het landschap, vaak omringd door luisterrijke tuinen en parken met bijzondere bouwsels zoals een ijskelder, duiventoren, schelpengrot of doolhof. De ophaalburg over de slotgracht is de poort naar de mooiste verhalen over excentrieke bewoners, glorietijden en verval. Nederland telt nog ongeveer 550 kastelen en meer dan 50 daarvan zijn opengesteld voor bezoekers. Wat vind jij het allermooiste kasteel van Nederland? Doe mee en stem!

(op de foto: Kasteel de Haar, Haarzuilens)

Wat is de ontstaansgeschiedenis van het kasteel?

Kastelen zijn versterkte bouwwerken die in de middeleeuwen werden gebouwd. Verdedigingswerken waar de adellijke bewoners en hun personeel zich veilig terug konden trekken in tijden van onheil. Na de uitvinding van het buskruit verloren kastelen gaandeweg hun verdedigingsfunctie. Wat bleef is de iconische waarde: kastelen herinneren ons aan historische gebeurtenissen, aan flamboyante bewoners en vertellen ons over de geschiedenis en de identiteit van de streek. Kastelen zijn er in vele verschijningsvormen en benamingen. In Groningen praten ze bijvoorbeeld over ‘borgen’, in Friesland over ‘staten’ of ‘stinsen’ en in Overijssel en Drenthe over ‘havezaten’. Extra versterkte kastelen worden ook wel ‘burcht’ of ‘slot’ genoemd.

Buitenplaatsen hebben een andere ontstaansgeschiedenis. Deze zijn veelal in de 17de en 18de eeuw gebouwd in opdracht van rijke burgers die de stad wilden ontvluchten. Hoewel ze soms op kastelen lijken, hadden ze geen enkele verdedigingsfunctie. Deze buitenplaatsen doen, hoe mooi ook, niet mee aan de verkiezing van het allermooiste kasteel van Nederland.

Welke kastelen doen mee aan de verkiezing?

De kastelen die voldoen aan deze criteria doen mee aan de verkiezing:

  • Van middeleeuwse oorsprong
  • Met (gedeeltelijk) zichtbare slotgracht, ophaalbrug, torens en versterkte muren
  • UItgeroepen tot rijksmonument
  • (Regelmatig) geopend voor bezoek (niet alleen de tuinen)

In samenwerking met de Nederlandse Kastelenstichting en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed hebben we vijftig kastelen geselecteerd die aan alle criteria voldoen. Dat het er vijftig zijn geworden, heeft vooral te maken met toegankelijkheid. De kastelen moeten (regelmatig) opengesteld zijn voor bezoekers. Mis je echt een kasteel in die lijst? Vermeld dat dan in het vrije opmerkingenveld op het formulier. 

Stem nu

De longlist:

  • Groningen: Borg Ewsum (Middelstum), Fraelemaborg (Slochteren), Menkemaborg (Uithuizen), Nienoord (Leek), Borg Verhildersum (Leens)
  • Drenthe: Havezathe Mensinge (Roden)
  • Friesland: Schierstins (Faenwâlden)
  • Overijssel: Kasteel het Nijenhuis (Heino), Kasteel Singraven (Denekamp), Kasteel Twickel (Delden)
  • Gelderland: Kasteel Ammersoyen (Ammerzoden), Kasteel Batenburg (Batenburg), Kasteel Huis Bergh (’s Heerenberg), Huis Verwolde (Laren), Kasteel Doorwerth (Doorwerth), Kasteel Cannenburgh (Vaassen), Kasteel Hernen (Hernen), Kasteel Rosendael (Rozendaal), Kasteel Middachten (De Steeg), Kasteel Vorden (Vorden), Kasteel Doornenburg (Doornenburg), Kasteel Wijchen (Wijchen), Slot Loevestein (Poederoijen), Kasteel Ruurlo (Ruurlo)
  • Utrecht: Kasteel Amerongen (Amerongen), Huis Doorn (Doorn), Kasteel de Haar (Haarzuilens), Kasteel Loenersloot (Loenersloot), Kasteel Duurstede (Wijk bij Duurstede), Slot Zeist (Zeist), Slot Zuylen (Oud-Zuilen)
  • Noord-Holland: Kasteel Radboud (Medemblik), Muiderslot (Muiden), Kasteel Brederode (Santpoort-Zuid), Slot Assumburg (Heemskerk)
  • Zuid-Holland: ’t Huys Dever (Lisse), Leidse Burcht (Leiden), Kasteel Duivenvoorde (Voorschoten)
  • Zeeland: Kasteel Westhove (Oostkapelle)
  • Noord-Brabant: Kasteel van Breda (Breda), Kasteel Dussen (Dussen), Kasteel Heeswijk (Heeswijk Dinther), Kasteel Helmond (Helmond), Kasteel Loon op Zand/Het Witte Kasteel (Loon op Zand), Kasteel Heeze (Heeze)
  • Limburg: Kasteel Aldenghoor (Haelen), Kasteel Hoensbroek (Hoensbroek), Kasteel Valkenburg (Valkenburg), Kasteel Keverberg (Kessel), Kasteel Limbricht (Limbricht)

Breng je stem uit

Op het stemformulier vind je alle vijftig deelnemende kastelen. Tot en met 6 maart kun je stemmen door te klikken op het kasteel van jouw voorkeur.

Stem nu

De uitslag

De stemming bepaalt welke kastelen eindigen in de top 5 die in maart bekend wordt gemaakt. Een deskundige jury – bestaande uit Jaap Evert Abrahamse (architectuurhistoricus en onderzoeker bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), Robert Quarles van Ufford (Nederlandse Kastelenstichting) en Marieke Haafkens (route-expert ANWB Eropuit) – kiest hieruit het kasteel dat zich het allermooiste kasteel van Nederland mag noemen. De winnaar wordt maandag 6 juni (Tweede Pinksterdag) bekend gemaakt op de Dag van het Kasteel.

Alle vijftig kastelen van de longlist worden opgenomen in een nieuw boek van de ANWB: De allermooiste kastelen van Nederland.