Met Arjan Postma naar de kust

Bijzondere dieren aan zee

Als je weet waar je op moet letten, kun je zelfs van een dagje strand een safari maken. Volgens boswachter Arjan Postma zie je er, als je een beetje oplet, meer bijzondere beesten dan je misschien zou verwachten. En je hoeft niet per se voor het eten weer naar huis. Postma: ‘Neem een brandertje mee en proef de natuur ter plekke.’

De ‘schattige’ bastaardsatijnrups

‘We hebben de afgelopen jaren toch zo’n paniek over de eikenprocessierups? Als je naar het strand gaat, loop je dus duizenden van die dingen probleemloos voorbij. In de duindoorns, die dichte prikstruiken, zit namelijk de bastaardsatijnrups,’ vertelt Arjan Postma. ‘Je komt vaak viezige wit-bruine stoffige zakjes tegen die in de takken hangen. Dat zijn de nesten. Je ziet weleens van die harige rupsen over een zandpad kruipen. Mensen vinden die rupsen er schattig uitzien en gaan ze soms zelfs redden. Maar de bastaardsatijnrups doet precies hetzelfde als de eikenprocessierups en schiet allemaal van die irritante haartjes af. Dat kan heel vervelend zijn als je er halfbloot bijloopt. Er komen trouwens nachtvlinders uit, dus die zien we eigenlijk niet.’

Schelpen vinden en koken

‘Ben je eenmaal op het strand, let dan eens op de hoeveelheid scheermesjes. Veel schelpen op het strand verdwijnen en er komen nieuwe bij. Dat komt onder andere door vrachtschepen die van over de hele wereld ballastwater meebrengen met exotische schelpsoorten erin. Een heel leuke die zo meekwam, is het mesheft, oftewel de scheermesjes, die lange rechte schelpen. Aan het eind van de zomer ligt er soms wel een metersdikke laag van op het strand. Dat is de Amerikaanse zwaardschede en die groeit heel snel, maar als het koud wordt, sterven ze en spoelen ze massaal aan. De levende zijn heerlijk om te eten en die kun je op allerlei plekken krijgen.

Zelf vind ik het leuk om wat zeevruchten bij elkaar te scharrelen als ik naar het strand ga. Je mag in Nederland 10 kilo schelpdieren de man rapen, dus neem gewoon een klein emmertje mee en pluk wat mosselen van een strekdam, wat Japanse oesters als je die kunt vinden en wat mesheften. Neem je ook een klein brandertje mee om ze meteen te koken, dan proef je de natuur op de plek zelf.’

Tip: zoek van tevoren uit welke lokale regels hiervoor gelden.

Concordes bij Scheveningen en IJmuiden

‘Boven zee zie je heel veel groepen vogels voorbijvliegen. Vaak zie je aalscholvers en meeuwen natuurlijk. Maar als je in de zomer op het strand zit en je kijkt goed, dan kun je ook Jan van Genten langs zien vliegen. Dat zijn echt heel leuke vogels die zich van grote hoogtes de zee in laten storten. Ze zijn prachtig gekleurd en ik vind ze altijd een beetje op een Concorde lijken. Ze zitten vaak bij een pier, bijvoorbeeld bij Scheveningen of IJmuiden. Als je naar zee kijkt, zie je ze meestal vlak boven de golven zweven, daar waar de meeste thermiek is.’

Doodgemarteld door een zeewolf

Of er in zee ook nog wat te beleven valt? ‘We hebben het allemaal over de wolf die terug is. Maar als je naar de zeehond kijkt, hebben we allang een soort wolf in Nederland. Er komen bijvoorbeeld weleens bruinvissen gewond op het strand terecht, onder de sneeën zitten. Sommige spoelen dood aan, doorgemarteld door de grijze zeehond, dus dat zijn echt heftige beesten. Een grijze-zeehondmannetje kan wel 330 kilo wegen.’

Indrukwekkend machtsvertoon

‘Ik was een keer op het werkeiland Neeltje Jans, op de Oosterschelde, waar op 5 meter voor me een zeehond op een geep begon te jagen, een lange slanke snelle vis met een scherpe lange snavel. Opeens duikt er zo’n geep op uit het water en meteen een zeehond erachteraan. Zo’n zeehond heeft het model van een vuilniszak, maar zodra hij beweegt … De macht, souplesse en snelheid! Die supersnelle vis had geen schijn van kans en de zeehond speelde er gewoon mee. Ik ben in Afrika geweest en heb leeuwen zien jagen, maar dit was misschien wel het indrukwekkendste vertoon van macht en kracht dat ik ooit heb gezien.’

Onbeholpen zwemmers

‘Zeehonden zijn heel slimme dieren en ik heb gelukkig nog nooit gehoord dat ze een mens hebben aangevallen. Maar zij zijn zulke sterke beesten en wij zulke onbeholpen, slechte zwemmers. Er hoeft natuurlijk maar iets te gebeuren en het gaat al verkeerd. Het grappige is: zijn we bang voor deze waterwolf? Welnee, we staan ernaar te kijken, trekken ons kind een zwembroekje aan en gooien ze er zo tussen.

Er zijn nu zo’n drie- tot drieënhalfduizend zeehonden in Nederland en die zitten vooral aan de Noordzeekust. Zeehonden zijn sinds de jaren 80 terug en het gaat heel goed met ze.’

De boeken van Arjan Postma

Naast zijn werk als boswachter en tv-persoonlijkheid schrijft Postma op dezelfde bevlogen manier als waarop hij vertelt. Van zijn hand verschenen Hoe een gekke mier de wereld kan veranderen, Buiten gebeurt hetBuiten met je hond en Buiten!.

Misschien vind je dit ook interessant: