Onderzoek ANWB: kwart automobilisten ervaart financiële druk door hoge brandstofprijzen

1 september 2026

Een kwart van de automobilisten ervaart een financiële belasting door de huidige brandstofprijzen. Dat blijkt uit een onderzoek dat ANWB in drie metingen uitvoerde sinds de start van de oorlog in het Midden-Oosten. 

In de meest recente meting geeft 23% van de automobilisten aan dat de brandstofprijzen veel of behoorlijk veel invloed hebben op hun financiële situatie; nog eens 52% ervaart een lichte invloed. De gevolgen zijn concreet zichtbaar in hun uitgaven: onder automobilisten die invloed ervaren op hun financiële situatie, zegt 56% minder te sparen, 43% minder uit eten te gaan, 40% te besparen op vakanties en dagjes weg en 30% op boodschappen. Daarmee raken hogere brandstofkosten niet alleen het mobiliteitsbudget, maar ook de financiële buffer en andere dagelijkse uitgaven.   

Vooral huishoudens met lagere en middeninkomens getroffen 

De financiële impact verschilt duidelijk per inkomensgroep. In de meest recente meting ervaart 39% van de automobilisten met een benedenmodaal huishoudinkomen veel of behoorlijk veel invloed van de brandstofprijzen. Onder modale inkomens is dit 26% en onder bovenmodale inkomens 13%. Ook geeft 28% van de huishoudens met een benedenmodaal inkomen en 21% van de huishoudens met een modaal inkomen aan financieel in de knel te komen door de brandstofkosten, tegenover 4% van de bovenmodale inkomens. De cijfers laten daarmee zien dat vooral lagere inkomens, en in mindere mate modale inkomens, minder ruimte hebben om hoge brandstofkosten op te vangen.  

Brandstofauto blijft voorlopig voor veel Nederlanders noodzakelijk 

Nederland werkt aan de transitie richting elektrisch rijden. Maar op dit moment rijden de meeste particulieren in een brandstofauto en slechts zo’n 8% rijdt volledig elektrisch. De prijs van brandstof heeft daardoor invloed op een grote groep mensen, vooral in landelijk gebied waar minder alternatieven voor vervoer zijn. 

Voor veel mensen is een auto geen luxe, maar een noodzaak. Behoud van de huidige korting op accijns kan de kortetermijngevolgen van stijgende brandstofprijzen beperken. Zodra de accijnskorting verdwijnt zal er minimaal 21 cent per liter bovenop de huidige brandstofprijs komen. Daarnaast wordt per 1 januari 2028 het ETS2-systeem ingevoerd. Dit leidt naar verwachting tot een extra prijsstijging van circa 13 cent per liter brandstof. 

Structurele oplossing: stimuleer elektrisch rijden en stop met indexeren van accijnzen 

Tegelijkertijd is er ook een structurele oplossing nodig. Aan de ene kant zit die in het stimuleren van de overstap naar elektrisch rijden. Uit het onderzoek blijkt daarnaast dat ongeveer een kwart van de automobilisten nadenkt over een andere auto, terwijl de aanschafprijs van een elektrische auto voor veel mensen een belangrijke drempel blijft. Stimuleringsmaatregelen kunnen consumenten helpen om over die drempel te stappen. 

Voor de grote groep die nu nog in een auto op fossiele brandstof rijdt zijn ook maatregelen nodig. Nederland is binnen Europa koploper als het gaat om brandstofaccijnzen. Een belangrijke reden hiervoor is dat de Nederlandse overheid de accijnzen jaarlijks indexeert, terwijl andere Europese landen dat niet of in mindere mate doen. 

Door deze indexering loopt Nederland steeds verder uit de pas met andere Europese landen. Wat ANWB betreft moet de indexering van accijnzen op brandstof stoppen. We zitten midden in een transitie naar elektrisch rijden, maar voorlopig rijdt het merendeel van de auto's nog op benzine of diesel. De extra lastenverzwaring maakt autorijden onnodig duur en zet de betaalbaarheid van mobiliteit onder druk. 

“Nederland staat voor een grote mobiliteitstransitie, maar die transitie slaagt alleen als mensen kunnen blijven meedoen. Voor miljoenen Nederlanders is de auto nog steeds onmisbaar, zeker buiten de steden. Zij kunnen hoge brandstofkosten niet zomaar vermijden. Daarom is het zo belangrijk dat we voorkomen dat de rekening van noodzakelijke mobiliteit verder oploopt voor huishoudens die nu al onder druk staan,” zegt Marga de Jager, bestuursvoorzitter van ANWB. 

Mobiliteit bereikbaar en betaalbaar houden 

Automobilisten passen hun gedrag vooral aan op manieren die weinig impact hebben op werk en dagelijkse verplichtingen. Zij geven aan vaker de fiets te pakken (33%), zuiniger te rijden (31%), en minder recreatieve ritten te maken (22%). 

Wanneer brandstofprijzen langdurig hoog blijven, verwachten automobilisten vooral minder vaak de auto te gebruiken voor uitstapjes en sociale activiteiten, terwijl woon-werkverkeer relatief stabiel blijft. 

ANWB vindt daarom dat de overgang naar duurzame mobiliteit hand in hand moet gaan met aandacht voor betaalbaarheid. Zolang de meerderheid van de Nederlanders afhankelijk is van een brandstofauto, blijft het belangrijk om autorijden bereikbaar en betaalbaar te houden. 

Over het onderzoek 

Dit onderzoek is uitgevoerd onder Nederlanders van 18 jaar en ouder die beschikken over een brandstof- of hybride auto. Het onderzoek bestond uit drie metingen: een eerste meting onder 1.036 respondenten (8 t/m 15 april), een tweede meting onder 1.003 respondenten (14 t/m 20 mei) en een derde meting onder 1.009 respondenten (15 t/m 28 juli). De gegevens zijn verzameld via een kwantitatieve online vragenlijst. De resultaten zijn per meting gewogen naar geslacht en leeftijd. 

Lees hier het hele brandstofkostenonderzoek.