Katharenroute in de Languedoc

God zal de zijnen wel herkennen
Olivier de Robert is een Katharenkenner en een geboren verhalenverteller. Op de Montségur vertelt hij honderduit over de geschiedenis van de bons hommes.

´De door de paus bevolen kruistocht begon in 1209 met een niet mis te verstaan statement. In het tolerante Béziers werden tussen 10.000 en 20.000 burgers in een paar uur afgeslacht, vrijwel de gehele bevolking. Op de vraag aan de pauselijke legaat hoe de Kathaarse minderheid kon worden onderscheiden van de katholieken, zou hij hebben geantwoord: Dood hen allen, God zal de zijnen wel herkennen.’De massamoord leidde tot nog meer saamhorigheid in Occitanië en tot nog feller verzet. 'Montségur werd daar het symbool van,' zegt Olivier. ‘We hebben het dan over Montségur II, nog steeds niet het kasteel waar we nu bovenop staan, maar wel het enige kasteel in heel het Pays Cathare dat met recht een Katharenburcht mag worden genoemd.’ Terwijl de kruisvaarders stad na stad innamen, door geweld of onder dreiging daarmee, zochten steeds meer vervolgden hun toevlucht tot de veilige berg. In 1232 werd Montségur zelfs de hoofdzetel van de Kathaarse kerk. ‘De gelovigen woonden daar,’ wijst Olivier buiten de kasteelmuren. Aan de noordoostkant van de donjon liggen tussen de rosten de overblijfselen van onderkomens. Hier hielden een paar honderd mensen stand, inclusief de bisschop, de diakenen en de parfaits, een geuzennaam voor de bons hommes, afgeleid van het inquisitiebrandmerk hereticus perfectus, perfecte ketter.

Dan komt Olivier toe aan het tragische einde van het verhaal van Montségur. ,,In 1242 worden in Avignonet twee inquisiteurs vermoord. Dat was voor de katholieke kerk de druppel. In mei van het volgende jaar trok een leger van meer dan tienduizend soldaten naar Montségur om ook dit laatste Katharenbolwerk voor eens en altijd te onderwerpen aan de Franse koning en de ware leer. Dat viel nog niet mee. Pas na maanden strijd slaagden Baskische huurlingen erin het bastion Roc de la Tour te veroveren.” Opnieuw wijst Oliviers pijp naar beneden, nu aan de zuidoostkant. Als je je de berg voorstelt als een want, dan is de Roc de la Tour de duim, die halverwege de bijna loodrechte hoofdrots omhoogsteekt. Rondom de Roc is de helling nog altijd bezaaid met enorme kogels die vandaar zonder onderbreking maandenlang met een enorme katapult naar de kasteelmuren werden geslingerd. Niet de muren waarop we nu staan, die zien er nog gaaf uit, maar dit is dan ook het latere Montségur III, de intimiderende vesting die de Franse heersers bouwden om definitief hun macht te etaleren.

In maart 1244 moeten de beschermers van de katharen, bevelhebber Pierre-Roger de Mirepoix en zijn garnizoen, het verzet opgeven, vertelt Olivier als we voetje voor voetje afdalen. Na de overgave gingen alle katholieken vrijuit: de soldaten en zelfs degenen die de aanslag op de inquisiteurs hadden gepleegd. Ook kregen de katharen de gelegenheid zich te bekeren en zo de dans te ontspringen. ‘Dat deden ze echter niet,’ zegt Olivier. ‘In tegendeel: er waren zelfs katholieken die zich op het laatste moment tot het katharisme bekeerden in zich vol overtuiging eveneens in het vuur stortten.’

Katharenlinks
Voor wie diep wil gaan is www.cathares.org de online bijbel over het katharisme. Een slordige 10.000 pagina’s, vol wetenschappelijk-historische informatie, in het Frans.
Het Belgische Studiecentrum Als Catare heeft een uitstekende website in het Nederlands, www.katharen.be. De site is springlevend en bevat ook veel nieuws over veranderde inzichten en congressen. Het Franse www.terres-cathares.com is vooral handig voor de toerist en biedt veel links over de bezienswaardigheden.www.maison-memoires.com Prima Site van het Katharenmusuem in Mazamet